ÇEKİRGELER – SALTATORIA = ORTHOPTERA

Kazım Çapacı

Ana Sayfa

Kuşlar-I

Kuşlar-II

Memeliler

Taksonomi

Çiçekler

Kitaplar

Kuşlar Hakkında

Kuş Adları Derlemesi

Kuş Gözlemciler

Türkiye’nin Kuşları

Kazım Çapacı

Türkiye Kuş Pulları

Kızlarım

Böcekler

Birgünsinekleri

Pervaneler

Çekirgeler

Kulağakaçanlar

Peygamberdeveleri

Yarımkanatlılar

Eşkanatlılar

Kınkanatlılar

Zarkanatlılar

Sinirkanatlılar

Pireler

Sinekler

Kelebekler

Güveler

Örümcekler

Kırkayaklar

Yumuşakçalar

Hamamböcekleri

Tespihböcekleri

Yarasa

Fotoğrafların büyük hali için üzerlerine tıklayınız.

 

Çekirge :

I.                    Düz kanatlılar (Orthoptera) takımından Ensifera ve Caelifera alt takımlarının sıçrayıcı üyelerinin genel adı.

II.                  Bursa İli’nin Osmangazi İlçesi’ne bağlı bir semt J .

Arhropoda » Hexapoda »  Insecta » Pterygota » Neoptera » Exopterygota »  Orthopteroidea »  Orthoptera

INSECTA 10. TAKIM – SALTATORIA = Çayır ve Çalıçekirgeleri

1. Alttakım – Ensifera = Uzunantenli Çekirgeler

2. Alttakım – Caelifera = Kısaantenli Çekirgeler

1. ALTTAKIM - ENSİFERA – UZUN ANTENLİ ÇEKİRGELER (3 üf, 7000 t)

Kıl şeklinde, en az 30 segmentten oluşmuş antenleri, her zaman vücutlarından daha uzundur. Ses çıkarma organları üst kanatlarının altındadır.

1.       Üst fam. Grylloidae (2000 t) : Gryllidae (Cırcırlar) ve Gryllotalpidae (Danaburunları)

2.       Üst fam. Gryllacridoidea (1000 t) : Stenopelmatidae, Prophalangopsidae, Gryllacritidae, Schizodactylidae, Rahaphidophoridae

3.       Üst fam. Tettigonioidea = Çayır çekirgeleri (1 f – Tettigoniidae- 19 af, 2000 t)

Eupholidoptera, erkeği...çoğu Anadolu ve Ege adalarına endemiktir...

6300d

6301

6303

6308d

6309

6310

6314d

6319d

6320

6321

6324

6333

6334

6340

6339

6370

6371

6372

6373

6373c

6374

6374c

6375

6375c

6376

6377

6378d

6379

6380

6380c

6381

6382

6384d

6386d

6387

Parapoecilimon antalyensis ?

7186

7191

7194

7200

7201

7203

7203c

7216

7217

7227

7222

7220

7232

7230

7218

Tylopsis lilifolia (Tettigoniidae) –erkek-

6771

6771c

6772

6773

6775

6778

6781

6783

6787

6789

6790

6791

6795

6797

6788

Poecilimon nimfi (Tettigoniidae) –erkek-

 

 

3962

3963

3963c

 

 

Eupholidoptera

1279

1553

1554

1555

1555c

1556

1556c

1557

1558

1558c

1559

1559c

1560

1561

1563

1564

1565

1565c

1566

1567

1567c

1568

1568c

1569

1570

1571

1571c

1572

1573

1573c

1574

2215

2215c

2216

2216c

2216d

2217

2217c

2218

2220

2220c

2221

2221c

2225

2225c

2227

2227c

2229

2229c

2230

2231

2233

2233c

2234

2234c

2236

2236c

2237

2238

2238c

4977

4978

4979

4985

4985c

4986

4990

4993

4994

6388

 

6389

6390

6399

6404

 

Poecilimon hamatus

6418

6419

6420

6421

6422

 

6425

6427

6428

6430

 

Decticinae nimfi

 

 

 

2742

2743

 

 

 

Poecilimon –dişi-

 

 

7276

7276c

7352

 

 

Acrometopa –dişi-

 

 

7870

7870c

7871

 

 

Tettigonia

 

7925

7926

7930

7930c

 

 

 

7996

7998

8002

 

 

Tettigonia nimfi …

 

2735

2736

2736c

2736d

 

 

 

2737

2754

2758

 

 

…

2767

3314

3316

3323

3328

3556

3558

3585

3586

3588

3590

3590c

3637

3638

3639

3640

3641

3644

3644c

3645

3704

3705

3880

3922

3955

4316

Eupholidoptera

4316c

Eupholidoptera

4555

4563

4565

4569

4578

3978

4313

2726

6300

6308

6314

6319

6322

6323

6329

6342

6343

6346

6347

6347c

6350

6355

6362

6362c

6367

6378

6383

6384

 

 

 

1533

1536

 

 

 

 

 

6385

6386

1238

 

 

 

 

1937

1937d

1937c

 

 

 

 

1575

1576

1577

 

 

6431

6432

6436

6436c

6437

6438

6439

6442

6444

6445

6445c

6448

6451

6454

6459

2016

2016c

2016d

2017

2017c

 

 

2017d

2018

2018c

 

 

 

 

1567d

1568d

1569d

 

 

6460

6462

6463

6464

6465

6467

6468

6469

6470

6471

6473

6474

6475

6472

6471c

6478

6480

6482

6483

6485

6508

6510

6511

6512

6504

6342d

6344

6345

6346d

6348

6349

6353

6356

6356d

6360

6363

6364

6365

6368

6369

 

 

 

 

3125

 

 

 

 

2. ALTTAKIM - CAELİFERA – KISA ANTENLİ ÇEKİRGELER (3 üf, 9 f, 10.000 t)

Kısa (30 segmentten az), iplik şeklinde antenlere sahiptirler. Ses çıkarma hiçbir zaman üst kanatların sürtüştürülmesiyle olmaz.

1.       Üst fam. Actidoidea : Acrididae, Pamphagidae, Pyrogomorphoidae, Eumastacidae, Proscopiidae, Pneumoridae

2.       Üst fam. Tetrigoidea : Tetrigidae

3.       Üst fam. Tridactyloidea : Tridactylidae, Cylindracheitidae

Ülkemizde en yaygın olarak Acrididae, Pamphagidae, Pyrogomorphoidae, iki cins 5 türler Tetrigidae, bir cins türle Tridactylidae temsil edilir.

3362 - Acrididae nimfi

3363

3366

3369

3371

 

 

 

0935

0937

 

 

 

0939

0940

0941

0944

0944c

 

 

 

0945

0947

 

 

 

0949

0949c

0951

0951c

0952

0953

0954

0955

0956

0957

0958

0959

0959c

0960

0960c

0961

0961c

0962

0963

0965

0966

0967

0971

0972

0973

0974

0975

0977

0978

0981

0986

0987

0988

0988c

0990

 

 

2363

3505

0806

 

 

4934

4925

4921

4919

4915

4912

4910

4909

4906

4900

 

 

 

7323

7325

 

 

 

6715

6717

6719

6720

6721

6722

6723

6725

6728

6730

6731

6738

6755

6756

6757

6799

6802

6809

6812

6813

6815

6814

6816

6811

6805

 

 

INSECTA

10. Takım

Saltatoria = Çayır ve Çalıçekirgeleri

1. Alttakım – Ensifera = Uzunantenli Çekirgeler

2. Alttakım – Caelifera = Kısaantenli Çekirgeler

Kendine özgü sıçramaları, çoğunun melodik ses çıkarma yetenekleri, bazılarının tarım ürünlerine büyük zarar veren göçleri ile böcekler içinde en iyi bilinen bir takımdır.

Antenlerinin uzunluğuna ve yapısına göre iki alttakıma ayrılırlar. Antenlerinin uzunluğu, vücutlarının uzunluğundan daha fazla olanlar (en az vücudunun yarısından daha öteye uzananlar ve antenlerinin şekli kıl gibi olanlar) Ensifera (uzun antenli çekirgeler); antenleri vücutlarından daha kısa olanlar (genellikle vücutlarının yarısından daha kısa) ve antenlerinin şekli genellikle biraz basık olanlar da Caelifera  (kısa antenli çekirgeler) alttakımına girerler.

Familyalar hatta cinsler arasında çok belirgin yapısal farklar olmasına karşın, tüm çekirgeler genel bir vücut yapısına sahiptir. Kural olarak, vücut uzunumsu ve yanlardan basıktır. Vücut uzunluğu 1.5 mm ile 20 cm arasında değişir. Abdomen göğse genişliğince bağlanmış olmakla birlikte üç vücut bölgesi de belirgin olarak görünür. Kural olarak iki çift kanat, birbirinden farklı yapıda üç çift bacak vardır. Sonuncu bacak çifti, sıçramak için özellikle femur kısmında kalınlaşmış ve tümüyle daha büyük ve daha uzun bir yapı kazanmıştır. Bazılarında, özellikle Tettigoniidae familyasında abdomen dışında tüm vücut kuvvetli bir şekilde sklerotize olmuştur.

İlke olarak üç alıngözü vardı, bazen iki olabilir, çok nadiren tamamen yitirilmiştir. Başın üst yan kısımlarında, yanlarda birleşik gözler vardır. Uzun antenli çekirgelerde yuvarlak ya da badem şeklinde ve pek büyük olmayan bu birleşik gözler, kısa antenli çekirgelerde belirgin olarak daha büyük, algılama gücü daha fazla ve düzensiz oval şekildedir. Kuvvetli olarak körelmiş birleşik gözlere, sürekli olarak karınca yuvalarında, kovuklarda ya da her zaman karanlık yerlerde, toprak içindeki galerilerde ya da bitkileri delerek yaşayanlarda rastlanır. Kör olarak mağaralarda yaşayan iki türü bilinmektedir.

Antenler, genellikle gözün altındaki çukurlardan, alın üzerinde, birbirine oldukça yakın olarak çıkar. Ensifera’da çok segmentlidir, bazen vücudunun on katı uzunlukta olabilir, bazen kazıcı tiplerde vücuttan kısa olur ya da görülemeyecek kadar kısa olabilir. Caelifera’da iplik şeklindeki anten ancak 7-30 kadar, çok defa yassılaşmış segmentten oluşmuştur. Bazen kılıç şeklinde, bazen topuz şeklinde ya da başka şekillerde olabilirler.

Kuvvetli çiğneyici ağız parçaları temel böcek ağız tipi olarak kabul edilir. Çene duyargaları 5, dudak duyargaları 3 segmentlidir. Bitki yiyenlerde altçene iyi gelişmiştir ve birçok kesici ve öğütücü çıkıntısı vardır. Birçok yırtıcı türün ince uzun altçeneleri vardır; bunların altçeneleri uçta uzun bir diş ya da tırnak taşır, öğütücü çıkıntıları yoktur. Toprağı kazanların da kökleri kesebilmesi için altçeneleri çok güçlenmiştir.

Kısa antenliler sadece bitki yerler. Besinleri yaprak, çimen, alg, yosun ve likendir. Çiğneyici mideleri olmadığı için besinlerini altçeneleri ile ince ince öğütmek zorundadırlar. Çiğneyici mide özellikle, et yiyen Ensifera türlerinde gelişmiştir. Bununla beraber Ensiferaların hepsi sadece hayvansal olarak beslenmez. Büyük kısmı sadece bitkisel olarak beslenir. Bitkisel beslenenlerle hayvansal beslenenler arasında kesin bir sınır yoktur. Hayvansal beslenenler yumuşak bitki kısımlarını da yer, bitkisel beslenenler de önlerine çıkan hayvansal besinleri kaçırmaz.

Bitki yiyen türler, bazı bitki türlerini tercih etmekle beraber, polifajdırlar (her türlü bitkiyi yerler). Özellikle yaprakları ve çiçeklerdeki yenebilir kısımları yeğlerler, sap kısımlarını severek yemezler. Birçok tür çayır yiyicisidir. Et yiyenlerin menüsünde aynı takımın üyeleri ve onların nimfleri bulunur. Nadiren solucanlar ve salyangozlar besin olarak öneme sahiptir. Kaçabilen avlar kuvvetli dikenlerle kaplı ön bacaklarla yakalanır. Av beklenir ya da üzerine saldırılır. Öncelikle avlarının abdomen kısmından yemeye başlarlar, daha sonra göğsü yerler; baş ve üyeler genellikle bırakılır. Her avlanmadan sonra ön bacaklar ağza sokularak temizlenir.

Çekirgeler çok miktarda besine gereksinim duyar, bu nedenle uzun süre aç duramazlar, birkaç gün beslenmezlerse hemen ölürler. Çöl çekirgeleri 2-4 (en fazla 10) gün içinde vücut ağırlıkları kadar bitki yerler ve sürü halinde oraya çıktıklarında çok ciddi tehlike oluştururlar.

%70’i gelişmiş kanatlara sahiptir. Üst kanat dar, uzun, derimsi, sağlam ve saydam olmayan bir yapıdadır. Alt kanat anal sahası çok genişlediğinden genel olarak üçgen şeklinde, genellikle saydam, bazen çok güzel renkli ve desenli ya da daha koyu tondadır. Dinlenme sırasında kanatlar çok defa çatı şeklinde, bazen abdomen üzerinde yatay şekilde katlanır. Ön kanat, alt kanadı yelpaze şeklinde örter. Üst kanatlar kaidelerinde birbiri üzerine bir miktar binerek Ensifera’da birbirine sürtüldüğünde ses çıkaran yapıları oluşturur. Nadiren alt kanat, üst kanadın ucunu aşacak kadar uzundur.

Kanatlarını daha çok sıçramaya destek olarak kullanırlar. Çoğu 100 metreden daha kısa mesafeler uçar. Ensiferalar uçma bakımından daha yeteneksizdir. Çöl çekirgesi tüm gün aralıksız uçabilir, rüzgarsız bir havada 300 km yol alabilir. Birçoğu, özellikle erkekleri uçarken kendine özgü sesler çıkarır.

İlk iki bacak çifti yürüme, son bacak çifti ise sıçrama için özelleşmiştir. Dikenlerle kaplı tibia, türlerin tanınmasında kullanılır. Bazılarında ön bacaklar kısalıp kalınlaşarak kazıcı hale gelmiştir. Bazı yırtıcı ensiferalarda ön bacak dikenlerle donatılarak yakalayıcı bacak şekline dönüşmüştür. Ensiferalarda ön bacağın diz ekleminin alt kısmında her iki tarafında işitme organı bulunur. Bazı çekirgeler genişlemiş tibia uçlarıyla su üzerinde geçici bir süre yürüyebilirler.

Renkleri genellikle yaşadıkları ortama uyum sağlamıştır. Uyarıcı ya da korkutucu renkler, dinlenme sırasında gizlenebilen, arka kanat, femur içi gibi yerlerde ortaya çıkar.

Çekirgeler, bilinen en iyi müzik yapan böceklerdendir. Dişilerinin sesi daha zayıftır. Ses çıkarma organı tarak şeklindedir, birçok kitin çıkıntı bir set boyunca dizilmiş, ilave yapılarla etkinliği arttırılmıştır. Ensiferanın şarkısı, caeliferanın tırmalama şeklindeki şarkısından daha nettir. Ötme, çekirgelerin eşeysel işlevlerinde önemli rol oynar.

Çekirgelerin büyük kısmı sıcak iklimleri sever.

 

Copyright

Kazım Çapacı ©

Fotoğrafların her hakkı saklıdır.

Sitedeki fotoğrafların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması "5846 sayılı Fikir  ve Sanat Eserleri Yasası" na göre suçtur.

İletişim : kazim.capaci@ege.edu.tr

 

Kaynaklar

 

1.       Demirsoy Ali, Yaşamın Temel Kuralları – Omurgasızlar/Böcekler – Entomoloji – Cilt II / Kısım II, 9. Baskı, Meteksan Yayınları, Ankara 2006.

 

¨        Tanımlamalar için sayın Doç. Dr. Hasan SEVGİLİ’ye çok teşekkür ederim.