ANACARDIACEAE

Genellikle kabukları reçineli ağaçlar ya da çalılardır. Yapraklar alternat, basit, trifoliat ya da pinnat, stipülsüzdür. Çiçekler uçta ya da yaprak koltuklarında panikula durumda, erdişi ya da tek eşeyli, çoğunlukla aktinomorf simetrilidir. Sepaller 3-5, serbest ya da kaidede birleşmiş ya da nadiren hiç yoktur. Syamenler petallerin 2 katı kadar, nadiren daha çok ya da azdır ve iki halkada dizilmişlerdir. Pistil 1, ovaryum üst durumlu, genellikle 1 lokuluslu ve 3 karpelli, nadiren 5 lokulus ve karpelli, ovüller her lokulusta tek, anatrop, plasentasyon parietal ya da bazal görünüşlüdür. Meyve drupadır.

Çoğunlukla tropik, subtropik ve ılıman bölgelerde yayılış gösteren aile 77 cins ve 600 tür içerir. Ülkemizde 3 cins ve 9 türü bulunur.

Tanen elde edilir. Meyveleri gıda maddesi olarak kullanılır.

Pistacia.

İki evcikli, yaprak döken ya da herdem yeşil ağaçlar ya da çalılardır. Yapraklar pinnat, nadiren trifoliat ya da basittir. Kaliks 5 parçalıdır, petaller yoktur. Meyve tek tohumlu bir drupadır. Akdeniz bölgesi ve Asya’da yayılış gösteren 20 türü vardır. Ülkemizde 6 türü yayılış gösterir.

Pistacia lentiscus – Sakız ağacı

Plantae » Tracheobionta » Magnoliophyta » Magnoliopsida » Rosidae » Sapindales » Anacardiaceae » Pistacia » Pistacia leutiscus

Karaburun, 2008 – Çeşme, haziran 2010

Akdeniz bölgesinin doğal bitkisidir. Çok yıllıktır. 0-200 metre yükseklikte bulunur. Türkiye’de Batı ve Güney Anadolu’da ve Sakız Adası’nda yetişir. Nisan-mayıs aylarında yeşilimsi renkte çiçek açar. 1-3 metre yüksekliğinde, sık dallı, herdem yeşil çalı formundadır. Yaprakları parapinnattır.  Gödesi dik ve silindirik, kabukları esmer renklidir ve reçine kanalları içerir. Meyveleri küçük, yuvarlak, kırmızımsı siyah renklidir. Ege ve Akdeniz bölgelerinin kıyı kesimlerinde doğal yayılış gösterir. Kültürü yapılan var. chia çeşidinin gövdesi yarılarak sakız elde edilir. Bu çeşidin İzmir-Çeşme yöresinde örnekleri vardır.

Bitkinin dal ve gövdesinin yaralı yerlerinden akan reçinenin pıhtılaşmasıyla “mastix” adı verilen sakız elde edilir. Toplanan bu usare 2-4 haftada katılaşır. Başlarda donuk yeşil tenkte olan reçine, daha sonrasoluk sarı renkli, kolay kırılan parça ve damlalar haline gelir. Kendine has koku ve tadı vardır. Eter ve etanolde çözünür. Sakız içinde uçucu yağlar, mastisik asit, mastisin ve acı maddeler bulunur. Eskiden balgam söktürücü olarak kullanılmıştır. Diş etlerini kuvvetlendirmek ve ağız kokusunu gidermek için kullanılır. Sanayide yapıştırıcı, cila olarak ve parfümeride kullanılır. Sütlü tatlılara katılır. Ekmek hamuruna çeşni katmak için de kullanılır. Yunanistan’da “Mastika” adı verilen rakı da sakızdan yapılmaktadır.

Sakız çiğnemenin, Heliocbacter pylori’ye karşıetkili olduğu, dolayısıyla peptik ülsere yararlı olduğu bildirilmiştir.

 

 

 

2335

2339

2342

 

 

 

 

1536

1537c

1539c

1540

1541

 

Schinus molle - Yalancı karabiber ağacı, Amerikan karabiber ağacı

Bornova, ekim 2010

10 metreye kadar boylanan, sarkık dallı, herdem yeşil bir ağaçtır. Yaprakları pinnat ve tüysüdür. Dallar aşağı doğru sarkık duruşludur.  İlkbaharda salkım şeklinde sarı çiçekler açar, yuvarlak kırmızı meyveler sonbaharda olgunlaşır. Hızlı büyüyen bir ağaç olduğundan park ve bahçelerde sık kullanılır. Vatanı Orta ve Güney Amerika’dır. Kabuklarından Amerikan sakızı elde edilir. Yaprakları elle sıkıldığında karabiber gibi koku verdiğinden halk arasında karabiber ağacı olarak bilinir. Asıl karabiber Piper nigrum’dur. Işığı sever. Üretimi tohum ile yapılır. Minimum sıcaklık isteği 5 derecedir.

9170c

9171

9172c

9173c

9174c

9175c

 

9181

9182

9183c

9184d

9185

 

 

 

 

 

 

 

9187

9188c