CAPPARACEAE - Kebereotugiller

Otlar, çalılar ya da ağaçlardır. Yapraklar almaçlı, nadiren karşılıklı basit ya da palmat parçalıdır.stipül küçük, gland ya da diken şeklinde, bazen hiç yoktur. Çiçekler genellikle rasemus durumundadır. Sepaller 4-8, serbest ya da birleşik, Petaller 4-çok (bazen hiç yok), eşit ya da bazen öndeki 2 tanesi geniştir. Stamenler 4-çok. Pistil 1, genellikle uzun bir sapın ucunda; ovaryum üst durumlu, tek lokuluslu, 2 (bazen 4) karpelli, ovül az ya da çok, kamplotrop, plasentasyon margineldir. Meyve valflerle açılan kapsula ya da bakkadır.

Tropik ve subtropiklerde yayılış gösterir. 46 cins ve 700 tür içerir. Ülkemizde 2 cins ve 5 türü bulunur.

Tomurcukları yiyeceklere lezzet verir. Bazı türleri süs bitkisi olarak kullanılır.

Capparis.

Basit yapraklı çalılardır. Stipüller dikensi ya da değildir. Sepal 4, petal 4, Stamenler çok. Meyve bakaya benzer bir kapsuladır. Yaklaşık 200 tütü vardır. Ülkemizde 2 türü bulunur.

Yurdumuzda Akdeniz ikliminin hâkim olduğu Batı Anadolu illeri başta olmak üzere, Orta Anadolu’da Tokat ve civarında, Doğu Karadeniz ve Güneydoğu illerinde doğal olarak yetişen gebereotu (Capparis sp);çalımsı yapıda dik ve yatık olarak büyüyen dikenli bir bitkidir. Fosfor, potasyum ve kalsiyumca zengin kalkerli ve killi toprakları seven ve güneşten hoşlanan bir bitki olması nedeniyle, güneye bakan yamaçlarda kendiliğinden yetişir ve iyi gelişir. Capparaceae familyasından olan gebereotunun Capparis spinosa ve C. ovata olmak üzere iki türü vardır.

Doğada kendiliğinden yetişmekte olan gebereotunun üretimi genellikle tohumla olmaktadır. Tohumlar, ağustos ve eylül aylarında karpuzcuk şeklinde olan meyvelerden elde edilir.

Gebere otunun kapari denilen çiçek tomurcukları, mayıs ayı ortasından itibaren toplanmaya başlanır. Genellikle 10 mm’nin altındaki nohut şeklindeki tomurcuklar, toplama merkezlerinde %20’lik tuzlu suda ya da bir kat tuz, bir kat kapari şeklinde katlanarak muhafaza edilir.

Yurdumuzda pek bilinmemesine rağmen gebereotunun kök kabuğunun idrar söktürücü ve kabızlık giderici bir özelliği vardır. Çiçek tomurcuklarında bol miktarda vitamin ve protein vardır. Yapılan bir çalışmada 100g. Çiçek tomurcuğunda kuru madde olarak; 67 mg. Fosfor, 9 mg. Demir, 24 mg. Protein,12 mg. Selüloz ve 2 mg. Lipid tesbit edilmiştir.

Gıda, kozmetik, boya ve ilaç sanayiinde kullanılan kaparinin yurt dışınaihracı genellikle salamura şeklinde olmaktadır. Konserve olarak hazırlanan kapari; turşu, salata, pizza üstü, balık ve av etleriyanında garnitür olarak yenilmektedir. Sağlık açısından karaciğer fonksiyonlarını düzenlediği ve cinsel gücü artırdığı da söylenmektedir.
Yapılan bir denemede; doğadan toplanan tomurcuklar bir kavanoz içinde %20’lik tuzlu suda üç ay bekletilip, sonra birebir oranında sirke içine konulmuştur.10 gün sonra yenildiğinde aroması ve lezzeti çok beğenilmiştir.

Güneş seven, sıcak bölge bitkisi olarak bilinen gebereotu, yurdumuza önemli miktarda döviz getiren bir bitkidir. Yaz aylarında, atıl işgücünün değerlendirilmesi yönüyle işsizliği azaltması ve toplayıcılarına yeterli gelir sağlaması büyük avantajdır.  Çok yıllık derin köklü ve yayılıcı özelliği ile iyi bir erezyon kontrol bitkisidir.  Bu bitki, yurdumuzun uygun bölgelerinde, erozyona tabi yerlerde, normal kültür bitkisinin yetişmediği ya da ekonomik gelir elde edilemeyen güneye meyilli arazilerde yetiştirilerek daha çok döviz geliri sağlanıp, işsizlik kısmen önlenebilir.  Gebereotu yetiştiriciliği mutlaka tohumla üretilen fidanlarla yapılmalıdır. Doğadan sökülerek yapılan yetiştiricilik başarılı olmadığı gibi doğanın dengesini de bozmaktadır.  Tomurcukların toplanmasında bez torbalar kullanılmalıdır. Plastik torbalar, tomurcuğun kalitesini uzun süre bekletince bozmaktadır.

Capparis spinosa – Kapari, Mezarlık çiçeği, Gebereotu, Kebereotu, Dikenli kebere

Yaprakları yuvarlak ya da çok geniş ovattır. Çiçekler hafif zigomorf, beyazımsı renkli, kısa nektaryumludur. Batı ve Güney Anadolu’da tarla kenarları ve hendeklerde yaygındır.

Çeşme, haziran 2010

 

1557

1558

1559c

1560

1561

 

Kaş,  mayıs 2011

 

 

 

 

 

1520d

1521

1522d

1523e

7432

7433

 

7434

7435

7436

7436c

7437

 

Capparis ovata

Yapraklar eliptik ya da obovat-eliptik. Çiçekler zigomorf, üst petal uzun nektaryumlu. Batı ve Güney Anadolu’da yaygındır.