FABACEAE – Baklagiller…

Fabaceae ailesi içinde genellikle otsu bitkiler, nadiren çalılar ya da ağaçlar bulunur. Yaprakları genellikle pinnat ya da trifoliat, nadiren basit, stipüllüdür. Çiçekler erdişi, zigomorf simetrilidir. Sepaller 5, birleşik, Petaller 5, serbest, üst petal genellikle büyük olup, veksillum (bayrakçık), kanat şeklinde olan yandaki 2 petal (ala), alttaki 2 petal ise birleşmiş olup, karina (kayıkçık) adını alır. Çiçek tomurcuk halindeyken alalar karinayı, veksillum da alaları örter. Stamenler 10, serbest, monadelfus ya da diadelfustur. Plasentasyon marginaldir. Meyve legümen ya da lomentumdur.

Kozmopolit olan familya 350 cins ve yaklaşık 10.000 tür içerir. Ülkemizde 61 cins ve 900’den fazla türü bulunur.

İnsanlar ve hayvanlar için çok önemli gıda maddesi olan türleri vardır. Birçok türü de süs bitkisi olarak kullanılır. İlaç yapımında kullanılan türleri de vardır.

          

Acacia cyanophylla – Kıbrıs akasyası

Bornova, nisan 2011

0577c

0578c

0581c

2824c

2825c

2847c

2849d

2851c

2852d

2853c

2854d

2856c

Adenocarpus complicatus

Bozdağ, temmuz 2010

2032

2032c

2033

2034

2036

2037

 

 

2204

2205

2206

2207

.

 

 

 

 

2209

2210

2212

 

 

 

Alibizia julibrissin - Gülibrişim, İpek ağacı, İpek gülü

 EÜBB, mart 2010

 

 

2670

2671

2672

2673

 

 

Astragalus.

Bir ya da çok yıllık otsular ya da dikenli çalılardır. Yapraklar paripinnat ya da imparipinnat, nadiren 1-3 foliattır. Yapraklar bifurkat ya da basit tüylüdür. Çiçekler yaprak koltuklarında saplı ya da sapsız spika ya da rasemuslarda, nadiren tektir. Stamenler diadelfus, legümenler değişik şekillerde ve boyuna septalıdır.

Kuzey yarımkürede yayılış gösterir ve 2000 kadar tür içerir. Ülkemizde 391 türü bulunur. Bunlardan 222’si endemiktir. Genellikle yüksek dağ katlarında ve steplerde yayılış gösterirler. Çalımsı formları küçük yastıkçıklar şeklindedir. Bir kısmının gözdesinden kitre zamkı elde edilir. İlaç ve tekstil sanayinde yaygın olarak kullanılan bu madde ülkemizde başlıca A.gumnifer (zamk geveni) ve A.microcephalus (boz geven) türlerinden elde edilir.

Astragalus beypazaricus – Beypazarı geveni

 NGBB, mayıs 2010

Endemik

Ülkemizde yetişen 425 geven türünden biridir. IUCN listesinde CR – Çok tehlikede’dir.

Yaklaşım 50 cm boyunda ve tabanda çalımsıdır. Parçalı yapraklıdır. 3-4 çift halindeki yaprakçıkları, eliptikten ters eliptik şekle kadar değişen formlarda ve basık tüylüdür. Basit başak şeklinde sıralanmış 8-15 çiçeği bulunur. Mavimsi-menekşe renkli çiçekleri mayıs ortasından haziran ortasına kadar açar. Meyveleri dikdörtgen şekilli ve biraz kıvrıktır, tabanda kısa bir sap ile gövdeye bağlanır ve iki gözden oluşur. Tohumları 2-4 çift sıra halinde sıralanır ve temmuz sonlarında olgunlaşır.

1998 yılında Türk ve Alman bilim adamları tarafından keşfedilerek bilim dünyasına tanıtılmıştır. Türkiye’de Beypazarı-Nallıhankarayolununun 12. km’sindeki bozkırlarda nadir olarak yetişen bitkinin başka doğal yetişme alanı bilinmemektedir. Populasyonun zayıf olduğu bu alabda yaklaşık 100 birey vardır. Bitkinin varlığı yol genişletme şalışmalarından olumsuz olarak etkilenmektedir.  Beypazarı geveninin tohumları,  NGBB'ye taşınmış, burada çimlendirilerek yetiştirilme çalışmalarına başlanmıştır.

Kaynak : Bağbagçe Dergisi, 2009 kasım-aralık, sayı 26.  

8899

8900

8901

8902

8904

8905

Astragalus hypoglottis - Geven

 İzmir

 

 

 

 

 

 

 

 

4464c

4465

 

 

 

 

Astragalus tmoleus var tmoleus

Bozdağ, haziran 2010

Endemik

0541

0543

0544

1020

1020c

1022c

 

 

 

1024

1024c

1025

 

 

 

 

 

1213c

1214

1215

1216

 

 

Astragalus sp

Bozdağ, haziran 2010

0477

0479

0480

0481

0483

0483c

Astragalus sp

Bozdağ, temmuz 2010

2103

2104

2105

2107

2108

2109

Astragalus sp

Bozdağ, temmuz 2010

 

 

2120

2121

2122

1202c

 

 

Astragalus sp

Bozdağ, temmuz 2010

 

 

2128

2129

2130

2131

 

 

 

 

2132

2133

2134

2135

 

 

Caesalpinia gilliesii – Aslan bıyığı

 İzmir, 2008

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1183

 

 

 

 

 

Calicotome villosa

Trifoliat yapraklı dikenli çalıdır. Yapraklanmadan önce sarı çiçekleri açar. Legümen yoğun villöz tüylüdür. Batı ve Güney Anadolu’da maki içinde yaygındır.

 Urla, mart 2010

 

 

 

3786

3787

3788

 

 

 

Cassia angustifolia - Sinameki

 EÜBB, 2010

 

 

 

 

2657

2658

2659

 2660

2661

2663

 

 

 

2664

2674

2675

 

 

 

Cassia sp - Sinameki

 Anamur

 

 

 

 

 

 

 

 

4227c

4225

 

 

 

 

Cercis siliquastrum  - Erguvan

Yaprak döken ağaç ya da çalılardır. Yapraklar alternat, yarı yuvarlak, kordattır. Çiçekler rasemus ya da kimozlarda, erdişi, erguvan renklidir. Stamenler 10, serbesttir. Yapraklardan önce açan çiçekler bitkiye güzel bir görünüm kazandırır. Batı ve Güney Anadolu’da maki içinde ve kuru dere yataklarında yayılış gösterir.

 Anamur 2007, NGBB mayıs 2010

 

 

 

 

 

 

 

3465

3467

3464

 

 

 

 

9309

9310

9311

9312

9313

 

Cercis sp  - Erguvan

 EÜBB, mart 2010

 

 

 

 

 

 

6289

6290

6291

6293

 

 

 Urla, nisan 2011

 

 

 

 

 

 

 

 

0787c

0788c

 

 

 

 

 İzmir, nisan 2011

 

 

 

 

0765c

0766c

0768c

0769

0770c

0773c

Chamaecytisus eriocarpus

Bozdağ, haziran 2010 – mayıs 2011

0863

0864

0865

0866

0867

0868

 

5669

5670

5671

5672

5673c

 

 

 

5674c

5675c

5677

5680

 

 

Coronilla cretica – Taçlı fiğ, Taç otu

 Anamur

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3359

 

 

 

 

 

Coronilla emerius ?

 Urla, mart 2010

 

 

 

3915

3917

3917c

 

 

 

Coronilla orientalis

 Anamur

 

 

 

 

 

3553

3277

3494

3495

3280

 

 

 

3986

4009

3354

3276

 

 

Coronilla varia  - Renkli burçak, Taçlı fiğ

 Anamur – Bozdağ, haziran 2010

 

 

 

 

 

3272

3273

3275

3276

3278

 

 

3354

3375

0413

0415

0430c

 

Genista.

Yaprak dökücü ya da yrı-herdem yeşil dikenli ya da dikensiz çalılardır. Yapraklar tam ya da trifoliattır. Kaliks kampanulat ya da tüpsü, iki duduaklı, üst dudak derin bifid, alt dudak belirgin dişlidir. Çiçekler sarı, bayrakçık, kayıkçık boyu kadar ya da daha kısadır. Akdeniz Bölgesi ve Avrupa’da yayılış gösterir, yaklaşık 150 tür içerir. Ülkemizde 13 türü bulunur.

Genista anatolica

Bozdağ, haziran 2010

 

 

 

 

0155

0156

.

 

 

 

Genista lydia var lydia

Bozdağ, haziran 2010

 

 

0575

0576

0577

0578

 

 

 

 

 

0652

0580

0580c

 

 

 

Gleditsia triacanthos

EÜBB, 2010

 

 

 

 

2668

2669

 

 

 

 

Lathyrus.

Gövdeleri kanatlı ya da kanatsız, bir ya da çok yıllık otsu bitkilerdir. Yaprakları paripinnat ya da yarıdigitattır. Çiçekler tek ya da yaprak koltukaltlarında rasemus durumundadır. Kuzey yarıkürede yayılış gösterirler, yaklaşık 200 tür içerirler. Ülkemizde 59 türü bulunur. L.sativus, hayvan yemi olarak kullanıldığından, bu türün ekimi de yapılır.

Lathyrus cicera – Hayvan bezelyesi, Bayır fiyi

 Anamur

 

 

 

 

 

 

 

4012

3581

4201

 

 

 

Lathyrus laxiflorus ssp laxiflorus

 Anamur

 

 

 

 

 

 

 

 

5242

5243

 

 

 

 

Lathyrus undulatus – İstanbul nazendesi

 NGBB, mayıs 2010

Endemik

Çok yıllık, otsu bir bitkidir. Yaprak döken ormanlar ve yol kenarlarında yetişir. Kuzaybatı Anadolu’da bulunur. İstanbul’un Asya yakasındaki fundalıklarda zengin populasyonları bulunur. Nisan-haziran arasında çiçek açar.

9254

9255

9256

9259

9260

9262

9263

9265

9266

9276

9277

9277c

Lathyrus sp

 Ankara, mayıs 2010

 

 

9305

9306

9307

9308

 

 

Lathyrus sp

Bozdağ, haziran 2010

 

 

 

 

0693

0694

 

 

 

 

Lathyrus sp

 Spil, mayıs 2010

 

 

 

8027

8028

8029

 

 

 

Lathyrus sp

 Spil, mayıs 2010

 

8047

8048

8049

8050

8051

 

Lathyrus sp

Bozdağ, temmuz 2010

 

 

2381d

2382

2384c

2386c

 

 

Lathyrus sp

 İzmir

 

 

 

 

 

3546

3547

3550

3350

3351

 

Lotus.

Bir ya da çok yıllık otsular, nadiren çalımsılardır. Yapraklar pinnat, genellikle 5 yaprakçıklıdır. Çiçekler 1-çok sayıda, genellikle umbella durumdadır. Stamenler diadelfustur. Subtropik ve ılıman bölgelerde yayılış gösterir ve 100’den fazla tür içerirler. Ülkemizde 18 türü vardır.

Lotus corniculatus – Gazel boynuzu

Bozdağ, temmuz 2010

 

2017

2017c

2018

2019

2020

 

Lotus macrotrichus

Bozdağ, haziran 2010

 

 

1426

1428

1429

1431

 

 

Lotus maculatus

EÜBB, mayıs 2010
Kültür

8467c

8468

8469

8470

8470c

8471

Lotus ornithopodioides – Lüfer otu

 İzmir

 

 

 

 

3636

3637

3638

3640

3642

3643

Lotus sp ?

 İzmir

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3620

 

 

 

 

 

Lupinus varius

 Urla-Özbek, nisan 2011

 

 

 

 

4229c

4230d

4231e

4232d

4233d

4235d

Lupinus pilosus  - Acıbakla – Blue Lupin

 İzmir, 2008

 

 

 

 

 

 

4749

4737

4738

4743

 

 

Lupinus hispanicus

Bozdağ, mayıs 2011

 

5486

5487

5488

5489

5490

 

Lupinus sp

NGBB, mayıs 2010

 

8747c

8748

8749

8750

8750c

 

Melilotus.

Trifoliat yapraklı, bir ya da iki yıllık otsu bitkilerdir. Çiçekler uzun rasemuslarda, beyaz ya da sarı renklidir. Meyve oldukça kısa bir legümen, 1-5 tohumludur. Ilıman ve subtropik bölgelerde yayılış gösterir ve 20-30 tür içerir. Ülkemizde 10 türü bulunur. Bunlardan M.officinalis (kokulu yonca) oldukça geniş yayılışlıdır.

Melilotus sp

Bozdağ, temmuz 2010

2138

2139

2140

2141

2142

Melilotus officinalis

Melilotus sp - M.indica ?  M. sulcata ?

Bozdağ, haziran 2010

 

0982

0984

0985

0986

0987d

 

Onobrychis caput-gallii ?

 İzmir

 

 

 

 

 

 

 

 

6163

6164

 

 

 

 

Onobrychis sp ?

EÜBB, 2010

 

 

 

 

 

3317

 

 

 

 

 

Ononis.

Bir, iki ya da çok yıllık otsu bitkilerdir, nadiren çalı formları vardır. Yapraklar 1-3 foliat, nadiren imparipinnat, yaprakçıklar dişlidir. Çiçekler yaprak koltuklarında tek ya da 2-3’lü gruplar halinde, sarı, mor, pembe, nadiren beyaz renktedir. Akdeniz Bölgesi’nde yayılış gösterir ve yaklaşık 150 kadar tür içerir. Ülkemizde 18 türü bulunur. Bunlardan O.spinosa özellikle yol kenarlarında yaygın olan pembe çiçekli bir çalıdır.

Ononis spinosa subsp. leiosperma  - Demirdelen

 İzmir

 

 

 

 

 

 

 

 

0439

0439c

 

 

 

 

Ononis spinosa

Bozdağ, temmuz 2010

 

 

2116

2117

2118

2119

 

 

Ononis sp

Van, mart 2010

 

 

 

 

5202

5203

 

 

 

 

Ononis sp

 Anamur

 

 

 

 

 

9647c

 

 

 

 

 

Pisum.

Çok yıllık, sarılıcı, otsu bir bitkidir. Çok sayıda varyetesi vardır. Kültürü yapılan var.sativum’dur.

Pisum sativum spp elaitus  - Boylu Bezelye

 Manisa

 

 

 

 

 

 

 

 

4265

4269

 

 

 

 

Pisum sativum - Bezelye

 Mordoğan, eylül 2010

Kültür

 

 

 

 

 

 

 

 

3240c

3242c

 

 

 

 

Scorpiurus muricatus var subvillosus

Bozdağ, mayıs 2011

 

 

 

 

 

 

 

5204

5205

5206

 

 

 

Spartium junceum – Katır tırnağı – Spanish brom, Weaver’s Brom

1-4 metre boyunda yaprak döken çalıdır. Yapraklar basit ve küçüktür. Çiçekler rasemus durumundadır. Büyük ve sarı renkli çiçekleri güzel kokuludur.Legümen ince uzun ve basıktır. Kuzey, Batı ve Güney Anadolu’da yayılış gösterir.

 İzmir, Urla

 

 

 

 

 

5050

1969

1970

0804

0805c

 

 

 

 

 

0920c

0921

 

 

 

 

Tetragonolobus purpureus

 Karaburun, mart 2010

 

 

 

 

4725

4726c

4728

4730

4731

4733c

 

 

4733d

4735

4736

4737c

 

 

Foto – Spil, mayıs 2010

 

7783

7785

7786

7787

7788

 

Thermopsis turcica - Piyan, Eber Sarısı

 EÜBB mart 2010, NGBB mayıs 2010

Endemik

Çok yıllık otsu bir bitkidir. 950-1050 metre yükseklikte, bayaklık göl yanında yetişir. Mayıs ayında çiçek açar. Konya’da bulunur.

İlk kez 1982 yılının mayıs ayında Akşehir Gölü, Yasıyan’da (Güzelçayır) keşfedilmiş, daha sonra, Eber Gölü kıyılarında da saptanmış ve son zamanlarda “Eber sarısı” adıyla anılmaya başlanmıştır. Türkiye’den tür adını almıştır.

IUCN-Kırmızı Liste kategorisi : CR  - Critically endangered – Çok tehlikede

3091

3092

3093

3094

3098

3098c

3095

3096

9183

9184

9184c

9188

9158

9159c

9160c

9161c

9163

9165

9166

9168

9169

9170

9172

9173

9174

9175

9176

9177

9178

9179

Trifolium.

Bir ya da çok yıllık otsu bitkilerdir. Yaprakları trifoliat, nadiren digitattır. Stipül petiole yapışık, düz kenarlı ya da dişlidir. Çiçekler saplı başçıklarda ya da kısa rasemuslarda, nadiren tektir. Bazı üyelerinde kaliks şişkindir. Stamenler diadelfustur. Meyve genellikle kaliksin içindedir. Subtropik ve ılıman bölgelerde yayılış gösterir ve 400 civarında tür içerir. Ülkemizde 95 türü bulunur.

Trifolium affine

Bozdağ, haziran 2010

 

 

 

0190

0190c

0191

 

 

 

Trifolium arvense var arvense

Bozdağ, haziran 2010

 

 

 

0446

0447

0450

 

 

 

Trifolium arvense var. arvense

Bozdağ, temmuz 2010

 

2143

2143c

2144

2144c

2145

 

Trifolium campestre

 İzmir 2009 - Karaburun nisan 2010 - NGBB mayıs 2010

Dik veya sürünücü tek yıllık, 10-30 cm boyundadır. Yaprak 0.8-1.6 cm, rhomboik’ten obovate’a, orta yaprakçık sapı diğerlerinden daha uzun, uçtaki kısım saplı. Çiçek topluluğu 0.8-1.3 cm boyutunda, tüysüz ve çok çiçeklidir. Çiçekler soluk parlak sarı, nadiren pembe; pedisel kaliksten kısa, dışa doğru yayılır. Kaliks tüysüz ya da nadiren az tüylü, 1.5-2.0 mm. Korolla (4-)5-7 mm, standart kıvrık değildir. Tarlalar ve boş alanlarda görülür. Deniz seviyesinden 2200 m yüksekliğe kadar yayılış gösterir.

 

 

 

 

3343

3344

 

 

 

 

 

6607

6608

6609

8961 ngbb

8963 ngbb

 

6761

6762

6764

6765

6768

6769

Trifolium campestre ?

Bozdağ, temmuz 2010

 

2149

2150

2151

2152

2153

 

Trifolium cherleri

 Kazdağları

 

 

 

 

 

 

 

 

0055

0058

 

 

 

 

Trifolium clypeatum

 İzmir, mart 2010

Tek yıllık dik, 10-30 cm boyundadır. Stipüller semiovate, serbest parçalar triangular-ovate’tır. Yaprakcıklar 1-3 cm, obovate’dan obovate-cuneate. Çiçek durumu obovoid, 1-2.5 cm boyutunda, uzun pedonküllüdür. Kaliks tubular, belirgin 10 damarlı; üst kısmı tüylü, dişler birbirine eşit değil, tüberküllü, ucu dikenli, alttakiler obovate-oblong, triangular’dan triangular-lanceolate’a. Meyve ve kaliks tübü kıkırdaksı bir örtü ile kaplıdır; dişler yıldız şeklinde yayılmış, alttaki iki tanesi diğerleri kadar uzun değildir. Korolla pembeden beyazımsıya, 20-30 mm, kaliksin boyu ile aynı veya iki katıdır. Tarlalar ve yol kenarlarında görülür. Deniz seviyesinden 300 m yüksekliğe kadar yayılış gösterir.

3261

3262c

3264

3272c

3274

3277c

2973

2974

2976

2977

2977c

2978

Trifolium globosum

 Bozdağ, mayıs 2011

 

 

 

 

 

 

 

5137

5138

5139

.

 

 

Trifolium hirtum

 İzmir

 

 

 

 

 

 

 

 

4208

4208c

 

 

 

 

Trifolium hybridum var. elegans

Bozdağ, haziran 2010

 

 

 

0988

0989

0992

 

 

 

 

 

0993c

0994

0995

0997

 

 

Trifolium incarnatum

 NGBB, mayıs 2010

9314

9315

9316

9317

9320

9322

Trifolium cf. pallidum

Bozdağ, haziran 2010

 

 

0331

0332

0332c

0333

 

 

Trifolium pauciflorum

 İstanbul, mayıs 2010

9494

9495

9496

9497

9498

9478

Trifolium pratense

Bozdağ, temmuz 2010

 

 

2044

2045

2046

2047

 

 

Trifolium purpureum

 Bozdağ, mayıs 2011

5181c

5183c

5185c

5231

5232

5233c

Trifolium repens var repens

 İzmir, 2010

Sürünücü çok yıllık bir bitkidir. Boyu 10-30 cm arasındadır. Nodyumlardan kökler meydana gelir. Yaprakcıklar uzun petiollu. Yaprakcıklar 1-2 cm, geniş obovate, ucu yuvarlak veya retuse; kısa subulat ile tabanda stipüller geniştir. Çiçek durumu umbellat, 1.5-4.0 cm çapında, 20-40 çiçekli, pedonkül subtending yapraktan çok uzundur. Çiçekler beyaz veya pembemsi, güzel kokulu; pedisel en azından kaliks boyu kadardır, dışa doğru yayılır. Kaliks 2-6 mm, çan şeklinde, 10 damarlı, dişler eşit değil, lanceolate. Korolla 4-12 mm. Meyve genellikle 3-4 tohumludur. Bataklık, otlak ve çayırlarda, boş alanlarda görülür. 500- 2700 m yükseklikler arasında yayılış gösterir.

 

 

 

 

2487

2488

 

 

 

 

Trifolium repens var repens

Bozdağ, haziran 2010