MALVACEAE – Ebegümecigiller

Tek ya da çok yıllık otsular, çalılar ya da ağaçlardır. Yapraklar alternat dizilişki, tam ya da palmat loplu, stipüllüdür. Çiçekler yaprak koltukaltlarında tek ya da kümoz durumda, erdişi, nadiren tek eşeyli, ışınsal simetrilidir. Genellikle epikaliks vardır. Sepaller 5, serbest ya da kaidede birleşik, Petaller 5, serbest ya da kaidede birleşiktir. Stamenler çok sayıda ve filamentleri stilusu satan bir tüp şeklinde birleşmiştir (kolumna). Pistil 1, ovaryum üst durumlu, 2-çok lokuluslu ve karpelli, ovüller her lokulusta 1-çok adet, anatrop, plasentasyon eksenseldir. Meyve pek çok merikarpa ayrılan bir şizokarp, nadiren bakka, samara ya da kapsuladır.

Kozmopolit bir ailedir.82 cins ve 1500 tür içerir. Ülkemizde 10 cins ve 46 türü doğal yayılış gösterir.

Liflerinden ve meyvelerinden yararlanılan, süs bitkisi olarak kullanılan türleri vardır.

Alcea.

Adını, Yunanca “altho-iyeleştirmek” sözcüğünden alır. Uzun boylu çok yıllık otsulardır. Epikaliks 6-9 ve birleşik. Petalleri büyük ve gösterişlidir. Ülkemizde 18 türü bulunur.

Alcea pallida – Hatmi çiçeği, Devegülü

Bozdağ, haziran 2010

 

0049

0050c

0052

0053

0053c

 

Alcea sp

 NGBB, mayıs 2010

 

 

 

 

 

 

 

8992

8993

8995

 

 

 

Gossypium - Pamuk

Tek yıllık otsular ya da yarıçalımsılardır. Epikaliks 3 kordat parçalıdır. Kaliks hafif 5 lopludur. Meyve 3-4 gözlü lokulusit kapsuladır. Tohumları yağ bakımından zengindir. Tohumları üzerindeki uzun ve beyaz tüyler pamuk olarak kullanılır. Yaklaşık 20 kadar türü vardır,  bunların birçoğunun tropik ve subtropik bölgelerde kültürü yapılır.

Hibiscus sp – Bamya

Ülkemizde de kültürü yapılan ve meyveleri müsilaj bakımından sengin olan, sebze olarak kullanılan bir bitkidir.

Hibiscus rosa-sinensis – Çin gülü, Japon gülü

Anavatanı Çin’dir. Tropik görünümlü, renkli çiçekleri olan bir bitkidir.

Çiçeklenme : Nisan-Eylül.

Güneşli ve sıcak iklimlerde sağlıklı gelişim gösterir. Geçirgen, hafif kumlu, derin bahçe toprağında mutlu olur. Toprak ağırsa ve iyi süzülmüyorsa, zeminden kabarık topraklara ya da kaplara dikim yapılmalıdır.

Her dem yeşildir. Dona dayanıklı değildir. Sıcak iklim sever. Ilıman bölgelerde daha fazla boy atar. Serin bölgelerde kışın içeri alınmalıdır.

Kuvvetli rüzgârlardan korunmalı ve korunaklı yerlere dikilmelidir. Toprağı nemli kalacak şekilde sulanmalıdır. Kap bitkilerine ayda iki kez, diğerlerine nisandan ağustosa kadar ayda bir kez gübre verilmelidir. Sağlıklı bir gelişim için ilkbahar başında bitkinin üçte biri budanmalıdır.

Haziran-temmuz aylarında çelik alarak üretilebilir. Büyüme sırasında her on beş günde bir bitki besini verilmelidir.

Beyazdan kırmızıya, sarıdan turuncuya kadar çeşitli renklerdeki çiçekleri göz alıcı ve büyüktür. İlkbahardan sonbahara kadar çiçekli kalır.

 Kültür

 

 

 

 

4440

4449

4464

E002

4371

4478

4380

4388

4400

4393

2282c

2882

Lavatera.

Tek, iki ya da çok yıllık otsu çalılar ya da ağaççıklardır. Epikaliks 3, kaidede birleşiktir. Ilıman bölgelerde yayılış gösteren 30 türü bulunur. Ülkemizde 6 türü yayılış gösterir.

Lavatera punctata  - Noktalı ebegümeci

Plantae » Tracheobionta » Magnoliophyta » Magnoliopsida » Dilleniidae » Malvales » Malvaceae » Lavatera » Lavatera punctata

 İzmir

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2790

.

 

 

 

 

Malva neglecta – Küçük ebegümeci

Drog : M.sylvestris ya da M.neglecta tıbbi bitkilerinin haziran-eylül arasında toplanıp, taze ya da ince bir tabaka halinde gölgede ya da açık havada kurutulmuş yapraklarıdır. M.sylvestris’in yine gölgede kurutulmuş çiçekleri de tıbbi bitki olarak kabul edilmektedir.

Anadolu’da 8 malva türü yetişmekte olup, bunların çiçek ve  yaprakları ayırım yapılmaksızın “ebegümeci” olarak kullanılmaktadır.

Özellikleri : Hatmi (Althaea officinalis) bitkisine göre epikaliksleri 3 yapraklıdır.

Yayılışı : Güney Avrupa ve Asya olası vatanıdır. Günümüzde her iki yarıkürenin subtropikal ve ılıman iklime sahip bölgelerinde bulunmaktadır. Her iki tür de ülkemizde yaygındır.

Çok yıllık otsu bitkilerdir.20-70 cm boylanabilirler. Drog olarak kullanılan iki tür, çiçeklerindeki korolla boyu ile kolaylıkla birbirinden ayrılır.M.sylvestrisı’te korolla uzunluğu 14-25 mm, M.neglecta’da ise en fazla 18 mm dir. Yaprakları yeşil renkli, tüylü ve uzun saplıdır. M.sylvestris’te yaprak lobları sivri, M.neglecta’da ise küttür. 5-7 lobludurlar. Hafif kokulu ve yavan lezzetlidir. Çiçekler yaprak koltuklarından demetler halinde çıkar. Çiçek renkleri mor, leylak ya da pembedir ve mayıs-ekim arasında açar.

Etkin maddeleri : Yaprak – musilaj, flavaoitler. Çiçek – musilaj, antosiyanlarç

Etki ve kullanılışı : körpe ebegümeci sebze olarak tüketilir. Yapraklarından sarma yapılır, salata olarak kullanılır. Kırsal kesimlerde ebegümeci dalının çocuk düşürmek için kullanılışı yaygındır. Yaprakları alınmış olan taze dal rahim içine sokulur. Ebegümeci dalı yumuşak lifli olduğundan rahmi delmez. Mekanik etki ve oluşan enfeksiyon nedeniyle gebelik önlenebilir, özel bir etkisi yoktur. Orta açıkan enfeksiyon bazen kullanan kişinin yaşamını tehlikeye sokacak boyuta ulaşabilir.

Halk tıbbında bronşiyal mukza iltihaplarında, gastroenterit ve mesane yakınmalarında kullanılır. Harici olarak yaraların tedavisinde, taze yapraklarından hazırlanan lapanın tülbet içinde yara ve çıbanların üzerine koyulması yoluyla uygulanır. Banyo katkı maddesi olarak da kullanılmaktadır.

Yapısında taşıdığı yüksek miktardaki musilaj içeriği nedeniyle mukoz membranlar üzerinde koruyucu etki gösterir.

Yapraklarından çay hazaılanacaksa, iyi kıyılmış 3-5 gr yaprak üzerine 150 ml soğuk su eklenir. Kaynadıktan sonra 1-2 dk daha kaynatılır ve süzülür. Bir çay fincanı sıcak su eklenip 10 dk demlendikten sonra içilir. Diğer bir teknikte 3-5 gr yaprak 5-10 saat 150 ml suda bekletilir. Kaynayana dek ısıtılır ve süzülür. Bal ile tatlandırılabilir. Çiçeğinden çay hazırlanacaksa, ince kıyılmış 1.5-2 gr çiçek üzerine 150 ml soğuk su eklenir. Kaynatılıp süzülür ya da aynı miktar çiçeğe 150 ml sıcak su eklenip 10 dk demlenip süzülür.

Saklama : ışık, nem ve böcekten korunmalıdır.

v       Zeybek U, Haksel M. Türkiye’de ve dünyada önemli tıbbi bitkiler ve kullanımları. Argefar ve Sade Yayınları, Meta Basım, İzmir, 2010.

Foto :  Zeytinburnu Tıbbi Bitkiler Bahçesi, mayıs 2010

9671

9672c

9673

9675

9676

9677c

Malva sylvestris – Ebegümeci, Ebegümeç, Ebekömeç, Moloş, Moloşa, Develik, Hubbez – İng Mallow, High Mallow, Blue mallow – Alm. Kaesepappel, Waldmalve – Fr. Mauve

Plantae » Tracheobionta » Magnoliophyta » Magnoliopsida » Dilleniidae » Malvales » Malvaceae » Malva » Malva sylvestris

 Foto - Karaburun

 

 

 

 

 

 

0793

0796

0803

4722

 

 

Malva sp

Plantae » Tracheobionta » Magnoliophyta » Magnoliopsida » Dilleniidae » Malvales » Malvaceae » Malva » Malva sp

 İzmir, mart 2010

 

 

 

 

3313c

3315d

3319

3321

3323

3324

9294

Malvaceae

 NGBB, mayıs 2010

9294

9295

9297

9298

9302

9303

Malva sp

Malvaceae

İzmir, 2009

 

 

 

 

6811

6808