OLEACEAE - Zeytingiller

Herdem yeşil ya da yaprak döken ağaçlar, çalılar ya da nadiren tırmanıcılardır. Yapraklar alternat ya da karşılıklı, basit ya da birleşik, stipüllüdür. Çiçekler yaprak koltuklarında ya da uçta rasemus, panikula durumunda, erdişi, ışınsal simetrilidir. Sepaller 4, nadiren 4-5 birleşik, bazen yok, petaller 4, nadiren 6-12, birleşiktir. Stamenler 2. pistil 1, ovaryum üst durumlu, 2 lokuluslu ve karpelli, ovüller her lokulusta genellikle 2, anatrop, plasentasyon eksenseldir. Meyve bakka, drupa, kapsula ya da samaradır.

Tropik ve ılıman bölgelerde yayılış gösteren 25 cins ve 600 tür içerir. Ülkemizde 7 cins ve 10 türü bulunur.

Meyveleri yenir. Yağı çıkarılarak kullanılır. kerestesinden yararlanılır. Süs bitkisi olarak yetiştirilir.

Fontanesia philliraeoides - Çılbırtı

3 m’ye kadar boylanan, yaprak dökücü çalıdır. Yapraklar basittir. Çiçekler kremsi beyaz, güzel kokulu, meyve samaradır. Güney Anadolu’da yayılış gösterir.

Fraxinus - Dişbudak

İmparipinnat ya da trifoliat yapraklı, yaprak döken ağaçlardır. Yapraklar karşılıklı ya da dairesel dizilişlidir. Korolla yok ya da petaller derin parçalı ve 4 adettir. Meyve samaradır. Kuzey Yarıküre’de yayılış gösterir, 40 türü vardır. Ülkemizde 4 türü bulunur.

Fraxinus ornus - Dişbudak

20 m’ye kadar boylanan ağaçlardır. Çiçekler uçta panikulalarda, korolla vardır. Kuzeybatı, Batı ve Güney Anadolu’da yaprak döken çalılıklarda ya da ormanlarda yayılış gösterir.

Fraxinus excelsior

40 m’ye kadar boylanan ağaçlardır. Çiçekler yaprak koltuklarında panikulalarda ve yapraklardan önce açar. Korolla yoktur. Tomurcuklar siyahtır. Kuzey Anadolu’da gürgen, köknar ve kayın ormanlarında yayılış gösterir.

Jasminum grandiflorum – İtalyan yasemini, İspanyol yasemini

Ülkemizde park ve bahçelerde yetiştirilen bir türdür. Alanya civarında kültürü yapılır. Çiçeklerinden elde edilen eterik yağ parfümeri sanayinde kullanılır.

Jasminum fruticans – Yabani Yasemin - Wild Jasmine, Bush Jasmine

2 m’ye kadar boylanabilen, herdem yeşil ya da yarı yaprak döken çalıdır. Yapraklar trifoliattır. Korolla sarı renklidir. Meyve küre şeklinde, parlak siyah ya da koyu mavi mordur. Ülkemizin her bölgesindeyayılış gösterir.

Bozdağ, mayıs 2011

 

 

 

 

 

1499

1503

1504

1497

1520

 

5106

5107

5109c

0579

0580d

5128

5121

5122

5123

5124

5126

5127

Jasminum officinale – Yasemin

Tırmanıcı çalılardır. Yapraklar karşılıklı dizilmiş, imparipinnattır. Çiçekleri beyaz renkli ve güzel kokuludur. Anavatanı Himalaya olup ülkemizde park ve bahçelerde süs bitkisi olarak yetiştirilir.

İzmir, 2010

Kültür

 

 

 

 

 

 

 

 

3123c

3124

 

 

 

 

Jasminum nudiflorum – Kış yasemini, Sarı çiçekli yasemin

İzmir

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3754

 

 

 

 

 

Jasminum sambac – Arap yasemini

Ülkemizde park ve bahçelerde yetiştirilen basit yapraklı ve beyaz çiçekli sarılıcı bir bitkidir.

Ligustrım vulgare - Kurtbağrı

Kuzey Anadolu’da yayılış gösteren, yaprakları tam ve karşılıklı dizilmiş bir çalıdır. Çiçekler uçta panikulalardadır. Korolla 4 loplu ve beyaz renktedir. Meyve yuvarlak ve bir bakkadır. Park ve bahçelerde çit bitkisi olarak yetiştirilir.

Olea europaea – Zeytin

Daha çok Akdeniz ikliminin hüküm sürdüğü yerlerde yayılış gösteren 10-15 m boyunda ağaçlardır. Yapraklar eliptik, yoğun lepidot pullarla örtülüdür. Çiçekler yaprak koltuklarında panikula ya da kümeler halinde, korolla tüpü loplarında kısadır. Meyve ovattan oblonga kadar değişen bir drupadır. Ülkemizde iki varyetesi bulunur: var. europae ve var. sylvestris. Her ikisi de Kuzey, batı ve Güney Anadolu’da yayılış gösterir.

Olea europaea var europaea – Zeytin

 İzmir, 2009

Kültür

 

 

 

 

1408

3861

4518c

4522

3130c

3131c

Osmanthus decorus - Kasaplıgil

Kuzeydoğu Anadolu’da yayılış gösteren herdem yeşil çalılardır. Yapraklar basit, derimsi yapıda ve parlak çiçekler uçta kümelerde, korolla beyazımsı-krem renkte, tüpü loplarından daha kısadır. Meyve irice bir drupadır.

Phillyrea latifolia

Kuzey, batı ve Güney Anadolu’da yayılış gösteren herdem yeşil çalılar ve küçük ağaçlardır. Yapraklar basit, dentat ya da serrattır. Çiçekler uçta kümelerde, korolla yeşilimsi beyaz renkte, tüpü loplarından kısadır. Meyve küçük bir drupadır.

Phillyrea latifolia subsp latifolia – Ak çalı, Akça kesme

 İzmir, 2009

 

 

 

 

 

 

 

 

1451

1453

 

 

 

 

Syringa vulgaris  -  Leylak

 Karaburun, nisan 2010

Kültür

7 m’ye kadar boylanan çalı ya da küçük ağaçlardor. Yaprakları parlak yeşildir. Çiçekler mor, mavi ve beyaz renkte, hoş kokuludur. Parfümeride önemli yeri vardır. Süs bitkisi olarak yetiştirilir.

Kuvvetli kokusu ve güzel renkleriyle huzur verici çiçeklere sahiptir. Yapraklarını döker. 5-6 metreye kadar uzayabilen ağaç ya da dik çalı formundadır. 30 kadar tür ve yüzlerce çeşidi vardır. Leylak (Syringa vulgaris) ve İral leylağı (Syringa persica) önemli türlerindendir.

Genç sürgünleri düzgün, önce kısa tüylü, sonra çıplak görünümlüdür. Yaprakları karşılıklı çapraz dizilimlidir, gövde üzerindeki her bir düğüm (nod) üzerinde karşılıklı (opposite) iki yaprak yer alır. Bir düğümdeki iki yaprak, bir alt ya da üst düğümdeki iki yaprağa 90 derecelik açı yapar.

Ana gövdenin büyümesi sınırlı olmayan bitki, uç tomurcuğun faaliyeti ile sürekli uzama ve yan dallar verme yeteneğindedir. Gövdeler monopodiyal dallanma gösterir (gövdenin en alt dalları, üsttekiler oranla daha yaşlı ve uzundur).

Leylak yaprakları, yumurta şeklinde yuvarlakça ve sivri uçludur. Üst yüzleri koyu, alt yüzleri biraz mat, düz kenarlı, bazı türlerde parçalı ve tüysüzdür. Yaprakların alt yüzeyinde 330 gözenek vardır, üst yüzey gözeneksizdir. Çok hücreli sap ve baş kısmından oluşan salgı tüyleri vardır.

Çiçek taşıyan dallarda da gövde dallanmasında olduğu gibi monopodiyal dallanma görülür. Çiçek durumu, yan eksenleri tekrarlayarak dallanma gösteren birleşik salkımdır. Çiçek salkımları, nisan-mayıs aylarında, sürgünlerinin ucunda yalınkat ya da katmerli olarak açar. Hüç kokulu, küçük çiçekleri, bitkiye de adını veren”leylak rebgi” dir. Bazı ender örneklerde, beyaz, pembe ya da kırmızının çeşitli tonları görülebilir. Meyvesi, kapsül biçimli, tohumları iki kanatlıdır.

Ilıman iklim bölgelerinde yetişen leylaklar, bol güneş alan yerleri sever; ancak, çok sıcak yörelerde yarı gölge yerlere dikilmelidir. Organik madde bakımından zengin, nemli, alkali ya da nötr toprakları yeğler. Asitli toprakta yetiştirilmek istenirse, toprağı ıslah etmek için biraz sönmüş kireç eklenmelidir.

Bahçeye dikildikten sonra, ilk yıl çiçek tomurcukları koparılırsa yerine uyum sağlaması daha kolay olur. Solan çiçekler hemen alınmalı, kırılan, kuruyan ve istenmeyen dallar budanmalıdır.

 

 

 

 

7191

7194

 

 

 

 

4590

Oleaceae

 Karaburun, mart 2010

 

 

 

 

 

 

 

 

4590

4592

.