ROSACEAE - Gülgiller

Ağaçlar, çalılar ya da otsular, bazıları tırmanıcılardır. Yapraklar alternat, nadiren karşılıklı, basit ya da birleşik, genellikle stipüllü, nadiren stipülsüzdür. Çiçekler genellikle erdişi, nadiren tek eşeyli, ışınsal simetrili, nadiren zigomorftur. Sepaller 4-5, kaidede birleşik, petaller 4-5, serbest, bazen hiç yoktur. Stamenler 1-çok sayıda, 1 ya da çok dairede. Ginekeum genellikle 1 birleşik pistilli veya dairesl ya da spiral dizilişli, çok pistillidir. Ovaryum üst ya da alt durumlu, 1-5 lokuluslu ya da karpellidir. Ovüller 1-çok sayıda, plasentasyon eksenseldir. Meyve aken, folikül, pome, druma ya da agregattır.

Daha çok kuzey yarıkürede yayılış gösteren familyanın yaklaşık 115 cins ve 3500 türü vardır. Ülkemizde 36 cins ve 250 türü bulunur.

Meyveleri gıda maddesi olarak çok önemlidir. Birçok türü süs bitkisi olrak da kullanılır.

Armeniaca vulgaris – Zerdali, Kayısı

Kültür

Cotoneaster.

Yaprakdöken ya da herdemyeşil, derimsi yapraklı çalılar ya da küçük ağaçlardır. Çiçekler beyaz ya da pembedir. Kuzey yarıkürede yayılış gösteren 40 tğrğ vardır. Ülkemizde 7 türü bulunur.

Cotoneaster dammeri  - Dağ muşmulası

Plantae » Tracheobionta » Magnoliophyta » Mahnoliopsida » Rosidae » Rosales » Rosaceae » Cotoneaster » Cotoneaster dammeri

 NGBB, mayıs 2010

 

8644

8645

8646

8647

8649

 

Cotoneaster microphylla

Plantae » Tracheobionta » Magnoliophyta » Magnoliopsida » Rosidae » Rosales » Rosaceae » Cotoneaster » Cotoneaster micropylla

 NGBB, mayıs 2010

8633

8634c

8635

8637

8638

8639

Crataegus sp – Alıç, Yemişen

Yaprak döken, çoğunlukla dikenli ağaçlar ya da çalılardır. Yapraklar basit ya da lopludur. Çiçekler korimbozlarda, kaliks ve korolla 5 lopludur. Hipantium karpellerle birleşmiştir. Stamen 5-25, karpeller 1-5,. Meyve sarı, kırmızı, mor ya da siyah bir drupadır. Kuzey yarıkürede yayılış gösterirve 50 türü vardır. Ülkemizde 16 türü bulunur.

Çiçekleri kendine özgü, hafif bir kokuya sahiptir. Yaprakları hafif kinin acılığında ve astrenjandır.

Crataegus cinsinde yaklaşık 280 yabani tür bulunur. Dikenli çalı ya da küçük ağaççık formundadırlar. Anayurdu kuzey ılıman iklim kuşağıdır. Doğu Asya, Avrupa, Kuzey Amerika’nın doğu kesimlerinde doğal olarak yayılış gösterir. C. monogyna ve C. laevigata yüm Avrupa’da yayılış gösterir.

2-5 m boyunda çalılar ya da 10 m ye kadar boylanabilen ağaçlar şeklindedir. Dalları kısa ve çok dallanmıştır. Üç loblu yapraklarının üst yüzü koyu yeşil, alt yüzü mavimsi-yeşildir. Yaprak kenarları düzgün olmayan testere dişlidir.

Meyveleri yüzyıllardır gıda ve ilaç olarak avrupa’da kullanılmaktadır. Yürmi yılı aşkın süredir alıçtan elde edilen farklı ticari preparatlar plasebo kontrollü çift kör çalışmalarla araştırılmaktadır. Alıç preparatları, Avrupa’da reçete edilen bitkisel ilaçlar arasında en yaygın kullanılanıdır.

Başlıca kanıtlanmış endikasyonu konjestif kalp yetmezliğidir.

Alıç ekstreleri koroner arterler üzerinde vazodilatatör etkildiir. Kalp dolaşımını hızlandırarak kalp kasının daha iyi oksijenlenmesini sağlar. Drogun doğrudan doğruya tansiyon üzerine etkisi yoktur fakat düşük ve yüksek kan basıncını düzenleyici bir etki gösterir. Yeterli dozda yaprak ya da çiçeklerden elde edilen kuru ekstrenin, ateroskleroz üzerine koruyucu etkisinin olduğu ve kalbin çalışma tolerancını düzelttiği gösterilmiştir. Antioksidatif ve antiagregan etkileriyle kardiyoprotektif özelliği de vardır. Anjina pektoris tedavisinde yardımcı olarak kullanılır, dispne ve palpitasyonda düzelme sağlar.

Yaprak ve çiçeklerinin kurutulup, toz edilmiş droğunun dozu : 2-5 gr/G şeklindedir. Çay şeklinde kullanılacaksa bir tatlı kaşığı (1-1.5 gr) ufalanmış drog üzerine 150 ml kaynar su eklenip, infüzyon şeklinde 15 dk demlendirildikten sonra süzülür. Bal ile tatlandırılır. Gün içinde 3-4 kez olmak üzere yemeklerden sonra içilir. Kür şeklinde, en az altı hafta uygulanmalıdır. Altı haftadan uzun süreli kullanımda, bacaklarda su toplanması, göğüs, karın ağrısı durumunda hekime danışılmalıdır.

Tedavie dici dozlarda yan etkisi bilinmemektedir. Meyveleriyle ilgili herhangi bir yan etki bildirilmemiştir.

Türkiye’de Hawthorne berry ekstresi adıyla standardize alıç meyve ekstresi satılmaktadır.

v      Zeybek U, Haksel M. Türkiye’de ve dünyada önemli tıbbi bitkiler ve kullanımları. Argefar ve Sade Yayınları, Meta Basım, İzmir, 2010.

v      Murray M, Pizzorno J. Doğal Tıp Ansiklopedisi, Saga yay., İstanbul 2006.

 İstanbul, mayıs 2010

 

9509

9510

9511

9513

9514

 

Crataegus monogyna – Geyik dikeni, Ak diken, Beyaz diken, Ekşi muşmula, Edran, Geviş, Yemişen

Çok yıllık çalı ya dağaçlık formunda bitkilerdir. Nisan-haziran aylarında çiçeklenirler. Tepe kenarları, maki, meşe çalıları, karışık ormanlar ve yol kenarlarında bulunur. 0-1800 m rakımda görülür. Kuzey Türkiye, Batı ve Güneybatı Anadolu’da yayılış gösterir (İstanbul, Ankara, Antalya, Aydın, İzmir, Konya, Muğla, Tekirdağ).

Boyu 9 metreye ulaşabilir ve çit yapmak için kullanılır. Eski Roma’da alış bitkisinin büyülü özellikleri olduğuna inanılmış, Yunan’da ise umut ve neşe için sembol olarak görülmüştür. Karakteristiklerini ortaya loyan pek çok adı vardır : mayıs ayında çiçek açar 1Mayıs çiçeği”, hızlı büyür “Hızlı”, dikenlidir “akdiken”, unu meyveleri vardır “alıç”, çit olarak kullanılır “çit dikeni”.

Kışın yaprağını döken, çoğunlukla boylu çalı ya da 8-10 m boylanabilen küçük bir ağaçtır. Dalları dikenli, çiçekleri beyazdır. Kahverengi, yeşil-kırmızı renkteki genç sürgünler çıplak veya taze iken tüylüdür. Ağaca ismini veren dikenler eğri değil, düz olup tek tekdir. Tomurcuklar küçük, yuvarlakçadır. 4-5 cm boyundaki yapraklar derin 3-7 lopludur. Yaprak kenarlarının dişleri yaprak sapına kadar ulaşmaz. Bu lopların uçları yalın veya çift dişlidir. Üst yüzleri koyu yeşil, alt yüzü mavi-yeşil ve tüylüdür. Nisan-haziran ayında açan beyaz çiçekler şemsiyemsi salkım tipinde kurullar oluştururlar. Sonbaharda olgunlaşan kırmızı renkli, 6-10 mm çaplı meyvenin içinde 1-3 tohum bulunur. Meyvelerinden döktüğü tohumlarla çoğalır. Meyveleri ssaponinler, glikozitler, flavonitler, askorbik asit, tanen içerir.

Tek parçalı dişi organı (gynekeum) türe adını verir. Batı ve Güney Anadolu’da yaygın bir bitkidir.

İzmir - Bozdağ, haziran 2010

image444

0316

0317

0318

3689

3753

C. monogyna

 

 

 

 

0484

0485

 

 

 

 

İzmir - Bozdağ, mayıs 2011

 

5227

5228

5230

1142c

1143c

 

Fragaria.

Topraküstü stolonlu çok yıllık otsu bir bitkidir. Yaprakları trifoliattır. Meyveler agregat, etlenmiş bir reseptakulum üzerinde, küçük akenlerden oluşmuştur. Yenilen meyveleri için kültür bitkisi olarak da yetiştirilir.

Fragaria vesca – Dağ Çileği, Çiğelek, Amahta, Çiğelem, Çile, Hamofta, Hamaçura, Hamukara, Yabani Çilek, Yer Çileği

Plantae » Tracheobionta » Magnoliophyta » Magnoliopsida » Rosidae » Rosales » Rosaceae » Crataegus » Crataegus monogyna

 Kazdağları, mayıs 2009

 

 

 

 

 

 

 

 

 

0044

 

 

 

 

 

Geum.

Dik duruşlu, çok yıllık, rizomlu otsulardır. Dip yaprakları lirat ya da pinnatifit, üst gövde yaprakları tam ya da 3 lopludur. Çiçekler 2-12 adet ve kimoz durumdadır. Meyve bir aken topluluğudur. Kuzey yarıkürede yayılış gösterir, 40 türü vardır. Ülkemizde 4 türü bulunur.

Geum urbanum – Su karanfili, Bit otu

Bozdağ, haziran 2010

 

0110

0112

0114

0116c

 

G.urbanum

Malus domestica – Elma

 İzmir

Kültür

 

 

 

5550

5551

5552

 

 

 

Malus sylvestris – Avrupa çiçek elması

 İzmir

Kültür elması (Malus domestica)’ nın atalarından biridir.

 

 

 

 

 

2499

 

 

 

 

 

Potentilla.

Çok yıllık, nadiren tek yıllık otsular ya da küçük çalılardır. Yapraklar digitat, pinnat ya da trifoliattır. Çiçekler genellikle terminalde, tek ya da kimoz durumdadır. Kaliks ve korolla 5, nadiren 4 parçalıdır. Epikaliks vardır. Stamenler çoğunlukla 20. meyveleri küçük akendir. Genellikle kuzey yarıkürede, nadiren de Avustralya’da yayılış gösterir, yaklaşık 300 tür içerir. Ülkemizde 56 türü bulunur.

Potentilla fruticosa

 NGBB, mayıs 2010

 

 

 

8655

8659

8659c

 

 

 

Potentilla rupestris

 Bozdağ, mayıs 2011

 

5956

5957

5958

5959

5960

 

 

5961

5962

5963

5964

5965

 

Potentilla sp.

 İstanbul, mayıs 2010

 

 

9504

9505

9506

9507

 

 

Potentilla sp

Bozdağ, haziran 2010

 

0223

0224

0225

0227c

0228c

 

Potentilla sp

Bozdağ, haziran 2010

 

0416

0417

0418

0419

0420

 

Potentilla sp

Rosaceae

Bozdağ, haziran 2010

 

 

 

0435

0437

0438

 

 

 

Potentilla sp

Rosaceae

Bozdağ, haziran 2010

1294

1295

1296

1298

1304

1305

1308

1309

1310

1311

1323

1324

Prunus sp

Yaprak dökücü ağaç ya da çalılardır. Yapraklar basittir. Çiçekler tek ya da kümeler halindedir. Sepal ve petaller 5, Stamenler çok sayıdadır. Ovaryum üst durumlu, 1 karpellidir. Meyve etli ve sulu bir drupadır. Kuzey yarıkürede yayılış gösteren 200 türü vardır. Ülkemizde 4 türü bulunur. P.domestica (erik) önemli meyve ağaçlarımızdandır. P.spinosa (çakal eriği) ülkemizde yaygın olan diğer bir türdür.

Prunus domestica - Erik

Plantae » Tracheobionta » Magnoliophyta » Magnoliopsida » Rosidae » Rosales » Rosaceae » Prunus » Prunus sp.

Foto – İzmir

Kültür

 

 

 

 

 

 

 

 

2732

2714

 

 

 

 

Prunus avium / Cerasus avium - Kiraz

Plantae » Tracheobionta » Magnoliophyta » Magnoliopsida » Rosidae » Rosales » Rosaceae » Prunus » Prunus avium

 Mordoğan 2010

Kültür

 

 

 

 

 

 

 

 

0010

0011

 

 

 

 

Prunus cerasus / Cerasus vulgaris – Vişne

 İzmir

Kültür

 

 

 

 

4145

4120

9992

9993

9994

9995

 

 

 

5356c

5357

5358c

 

 

 

Prunus dulcis / Amygdalus communis  – Badem, Bayam, Payam

Plantae » Tracheobionta » Magnoliophyta » Magnoliopsida » Rosidae » Rosales » Rosaceae » Prunus » Prunus dulcis

10 m’ye kadar boylanabilen bir ağaçtır. Özellikle çiçeklenme zamanı dona karşı duyarlıdır. Bol güneşli, kışları ılık geçen, suyu akıntılı yerleri sever, toprak seçmez. Dalları yaygın ya da dik, dikensizdir. Oval şekilli yapraklarının kenarları ince dişlidir. İlkbahar başında açan çiçekleri genellikle betaz, nadiren pembedir. İlkbahar sonuna doğru ağaçta, üzeri tüylü, yeşil renkli meyveler görünür. Bu meyveler ağustos-eylül aylarında taş çekirdek halini alır; sert kabuğun içinde, bir ucu sivri, diğer ucu yassı ve geniş bir tohum oluşur. Bu sert kabuğun içindeki tohumun ekilmesiyle üretilir. Tohumdan yabani olarak süren fidanlar aşılanır. Tatlı badem (P.dulcis) yağ açısından zengin, lezzetli bir besindir.  Ptropein, şeker, E vitamini içerir. Acı bademde (P.amara) bunların dışında hidrosyanik asit bulunduğundan hafif düzeyde zehirlidir.

 Van, mart 2010

Kültür

 

 

 

 

5509

5510

5511

5515

5516

5566

 

 

5567

5577

5578

5579

…

 

Prunus persica/ persica vulgaris - Şeftali

Yaprak döken çalı ya da küçükağaç. Sepaller ve petaller 5, Stamenler 20-30, ovaryum üst durumlu. Meyve drupa. Anavatanı Çin. Ülkemizde kültürü yapılır.

 İzmir 2009 – Mordoğan 2010

Kültür

 

 

 

 

 

0588

0593

0002c

0003

0004

 

 

 

9997

9998

9999

0009

 

 

Pyrus

Yaprak döken ağaç ya da çalılardır. Yapraklar alternat, basit. Çiçekler umbellamsı rasemozlarda, beyazdır. Hepantium olgunlukta meyveyi sarar ve etlenir. Kuzeyyarıkürede yayılış gösteren 60 türü vardır. Ülkemizde 9 türü bulunur. Bunlardan P.communis (armut)’un kültürü de yapılır.

Pyrocantha coccinea – Ateş dikeni

3 m’ye kadar boylanan, herdem yeşil, çoğunlukla dikenli çalılardır. Ülkemizde Kuzey Anadolu’da doğal yayılış gösterir, diğer bölgelerde süs bitkisi olarka yetiştirilir. Kırmızı, sarı ya da turuncu meyveleriyle güzel görünümlü bir bitkidir.

Rosa.

Genellikle yaprak dökücü, bazen herdemyeşil dikenli çalılardır. Yapraklar alternat, imparipinnat ve stipüllüdür. Çiçekler tek ya da korimboz durumda, sepaller 5, hepsi eşit boyda dıştaki 3 tanesi loplu, içtekiler tam, petaller 5. stamen, Stilus ve karpeller çok sayıdadır. Hipantium şeklinde olan reseptakulum olgunlukta etlenir ve nuks tipi meyveleri sarar. Kuzey yarıkürede yayılış gösterir, 100’den fazla tür içerir. Ülkemizde 24 türü doğal yayılış gösterir.

Isparta ve Burdur dolaylarında R.damescana (Isparta gülü, pembe yağ gülü, sakız gülü)’nün kültürü yapılır. Bu bitkinin çiçeklerinden Oleum Rosae (gül yağı) ve Aqua Rosae (gül suyu) elde edilir. Katmerli ve gösterişli çiçekleri olan Rosa centifolia (okka gülü) park ve bahçelerde süs bitkisi olarak yetiştirilir.

Rosa canina – yabani gül, köpek gülü, it burnu, kuşburnu, it gülü

Plantae » Tracheobionta » Magnoliophyta » Magnoliapsida » Rosidae » Rosales » Rosaceae » Rosa » Rosa canina

Çok yıllık, çalı formunda bir bitkidir. Mayıs-temmuz aylarında çiçeklenir. Kıyılar, kayalık yamaçlar, çalılık, çitler, ormanlar ve açıklıkları ve kireçtaşlarında yetişir. 30-1700 m’de bulunur. Ilıman Avrupa ve Kuzeybatı Afrika’da yayılış gösterir. Tüm Türkiye’de yaygındır (Bolu, İstanbul, Kars, Hakkari, Batman, Kastamonu, Bitlis, Afyonkarahisar, Ağrı, Ankara, Antalya, Artvin, Balıkesir, Çanakkale, Çorum, Elazığ, Isparta, Kocaeli, Kütahya, Kahramanmaraş, Niğde, Ordu, Sivas, Tekirdağ, Trabzon, Yozgat, Karaman).

Kuşburnu, Gülgiller (Rosaceae) ailesine dahil yabani gül (Rosa) türlerinin yalancı meyvelerine verilen addır. Bu türlerde görülen, kırmızı renkli ve yumurta şekilli meyve benzeri oluşumlar, aslında çiçek ekseninin etlenmesiyle ortaya çıkar; bu nedenle de yalancı meyve olarak nitelenir. Gerçek meyveler ise iç kısımda bulunan tohum benzeri sert akenlerdir. Kuşburnu adıyla nitelenen yalancı meyvenin etli kısmı, drog olarak kullanılır; yani, pratikte her yabani gülün yalancı meyvesi, yeterince etli olduğu müddetçe kullanılabilir. Avrupa farmakopesinde, kuşburnu “Rosae pseudofructus” adıyla kayıtlıdır. “Rosa canina L.”, “Rosa pendulina L.” ve diğer yabani gül (Rosa) türlerinden elde edilebileceği belirtilmiştir. Drogdaki “C vitamini” miktarı, %0,2 ila %2,4’tür; yani, limondaki miktara göre 60 kat daha fazladır. Drogda, ayrıca karotenoitler, flavonoitler, meyve asitleri (malik asit, sitrik asit), pektinler, tanenler bulunur. Drog bütün olabildiği gibi ufalanmış ya da toz edilmiş hallerde de olabilir; ışıktan muhafaza edilerek saklanmalıdır.

Kuşburnu, mevye suyu olarak ya da kurutulmuş halde çayı yapılarak tüketilir; kaynatıldıktan sonra suyu uçurularak marmelatı ya da pestili yapılır. Önemli bir C vitamini kaynağı olarak bilinmektedir. Ancak, uzun süreli kaynatma sırasında C vitamini bozulmadan kalırken; soğuma sırasında askorbik asit miktarı hızla azaldığından, marmelat ve pekmezde oran oldukça düşüktür. Kuşburnu çayı, 2 - 5 gram droğun bir kupa kaynar suda, 10-15 dakika demlenmesiyle hazırlanır. C vitamininden en fazla düzeyde yararlanabilmek için, 5 dakikada içilmelidir. Kuşburnu, halk arasında soğuk algınlığı, grip, hazımsızlık, C vitamini eksikliği, mide asiti azlığı, enfeksiyon hastalıkları, sindirim sistemi ve idrar yolları rahatsızlıkları, safra taşları, ödem, romatizma, gut, kanama ve lökore gibi sağlık sorunlarında kullanılır. Önerilen dozlarda kullanımından kaynaklanan, herhangi bir yan etkisi ya da ters etkisi bilinmemektedir. Hamile ve lohusaların kullanımıyla ilgili sakıncalar hakkında da bilgi yoktur.

Kuşburnu (Rosa canina) çeşidinin tüm meyvesinden hazırlanan standart kuşburnu tozunun, osteoartritte lökosit fonksiyonlarını baskılayarak hücre hasarını önlemede etkili olduğu bildirilmiştir. Bu kuşburnu kultivarının içindeki “ntienflamatuvar maddenin “GOPO” adlı bir galaktolipit olduğu rapor edilmiştir.

Kuşburnu tohumlarındaki bazı bileşiklerin, zayıflatıcı etkilerinin olabileceği iddia edilmiştir. Hayvan deneylerinde, tohum ekstresi verildikten sonra karaciğer trigliseritlerinin %65; plazma trigliseritleri ve serbest yağ asitlerinin ise %40 azaldığı gözlenmiştir. Ancak, toplam kolesterol seviyesi üzerinde değişiklik tespit edilmemiştir. Kuşburnu tohumları, gamalinoleik asit (GLA) yönünden zengindir. Bu yağ, cilde canlılık kazandırdığı gibi, güneş yanıklarında da etkilidir. İçeriğinde, %10-20 kuşburnu yağı içeren kremlerin cilt çatlakları, ekzema, yanık ve yaralar üzerinde etkili olduğu bildirilmiştir. Alman E Komisyonu, haklarında yeterli bilimsel araştırma olmadığı gerekçesiyle; kuşburnu droglarına, “Onaylanan Droglar Listesi”nde yer vermemiştir. Ülkemizde, kuşburnu üretimi amacıyla “Rosa canina L.” ve Japon gülü (Rosa rugosa Thunb.) türlerinin tarımı yapılmaktadır.

İzmir – İstanbul, mayıs 2010 - Bozdağ, haziran 2010

 

 

 

 

4709

3691

3764

3769

9480

R.canina

Foto – İstanbul, mayıs 2010

9481

9483

0287

0288

0289

0290

 

 

 

0466

0468

0469

 

 

 

Rosa micrantha

Çok yıllık, çalı formunda bir bitkidir. Çitler, koruluk kenarları, kuru kayalık yamaçlar, çalılık aralarında yetişir. 400-1400 metre rakımda bulunur. Mayıs-haziran aylarında çiçeklenir. Avrupa, G Rusya, Kırım, Kafkasya, Ermenistan, Lübnan, KB Afrika’da yayılış gösterir. B Türkiye, O Ve KD Anadolu (Balıkesir, İzmir, Konya, Manisa, Trabzon)’ da bulunur.

Bozdağ, haziran 2010

 

 

1109

1110

1111

1112

 

 

 

 

 

1113

1114

1115

 

 

 

Rosa pulverulenta – Yaban gülü

Çok yıllık, çalı formunda bir bitkidir. Kuru, seyrek, genellikle otlaklık yerler, Juniperus çalı, Piceae koru, Artemisia steplerinde, 700-2250 m yükseklikte bulunur. GD Avrupa, B Suriye, Kıbrıs, Kafkasya, Azerbaycan, Ermenistan’da yayılım gösterir. Tüm Türkiye’de yaygındır (Bolu, Iğdır, Kars, Hakkâri, Bitlis, Adıyaman, Ağrı, Amasya, Ankara, Balıkesir, Bursa, Gümüşhane, Isparta, İzmir, Kayseri, Konya, Malatya, Kahramanmaraş, Muğla, Niğde, Sivas).

Bozdağ, haziran 2010

 

 

 

0581

0583

0584

 

 

 

 

 

1099

1102

1373

1378

 

 

Rosa sp

Rosaceae

Foto – EÜBB, mayıs 2010

8349

8352

8353

8355

8356

8357

Rosa sp - Gül

Kültür

Ülkemizde 23 farklı türü yetişir.

Çiçeklenme : Mayıs-Ağustos

Yalın kat, yarım katmerli ve katmerli türleri vardır. Boylarına göre de, bodur, yüksek ve sarmaşık güller olarak ayrılır. Gül fidelerinin yapraklarının canlı ve lekesiz olmasına dikkat edilmeli, dikilecek alan yabani otlardan temizlenmelidir.

Demiri bol, kırmızı renkte toprakta sağlıklı gelişim gösterir. Kireçli toprakları hiç sevmez. Daha önce gül dükilmiş bir alana yeniden gül dikerseniz bitkiniz yaşamaz. Yerinin değiştirilmesinden gocunmaz. Toprağıyla birlikte yerinden çıkarılıp taşınabilir. Derin bir dikim çukuru açılmalı, ilk zamanlarda bol bol sulanmalıdır.

Dikim yaptıktan sonra, çukurun üzeri gübreli toprakla kapatılarak iyice sıkıştırılmalıdır. Dikim aralığı gülün türüne göre değişir. Minyatüğr güller 30 cm, kısa güller 45 cm, uzun güller 1 metre aralıklarla dikilmelidir. Budama yapılması ve kurumuş, sağlıksız dalların tamamen temizlenmesi çok önemlidir.

6599

E001

5269

6561

6598

6558

0381

0080

0461

0478

4733

0084

0077

0086

0087

0078

6560

2700

3315

5397

5397c

7076

5399

0380

3487

7224

7226

7228

3245c

9125

 

 

 

7737

7738

7739

 

 

 

Rubus.

Gövdeleri dikenli çalılar, nadiren çok yıllık otsulardır. Yapraklar pinnat ya da ternattır. Çiçekler panikulalarda, sepal ve petaller 5. meyve drupalardan oluşmuş agregat bir meyvadır. Kozmopolit bir cinstir, 200 tür içerir. Ülkemizde 10 türü bulunur. R.idaeus (ağaç çileği, ahududu) meyveleri için yetiştirilir. R.sanctus ve R.canescens ülkemizde yaygın olan ve “böğürtlen” diye bilinen meyveleri yenen türlerdir.

Rubus sp - Böğürtlen

Plantae » Tracheobionta » Magnoliophyta » Magnoliopsida » Rosidae » Rosales » Rosaceae » Rubus » Rubus sp.

Rubus cinsi 400 kadar çokyıllık çalı türünün ortak adı böğürtlendir. Bunların 17 türe ülkemizdeki orman ve fundalıklarda, yol, bahçe, hendek kenarlarında sık olarak rastlanır. 1-3 metre kadar uzayabilirler.gövdeleri dikenli, yapraklarının kenarları çentiklidir. Yapraklarını kışın dökmez. Pembe-beyaz çiçekleri vardır. Yaz sonunda bu çiçekler koyu kırmızımsı renki, üzeri çok ince tüylü, dut benzeri meyvelere dönüşür.

Böğürtlen yer ve toprak konusunda seçici değildir. Genellikle yere değen dallarının köklenmesiyleya da köklerinin yeniden filizlenmesiyle, daha az olarak da döktüğü tohumlarıyla çoğalır. Çok dikenli olduğu için doğal çit olarak kullanılır.

Meyvelerinde sabit ve uçucu yağ, organik asitler, meyve şekeri, sitrik asit, pektin, demir; yapraklarında ise organik asitler ve tanen bulunur. Meyve olarak tüketildiği gibi, şurup, reçel, pasta, likör olarak da kullanılır.

Böğürtlenin büyülü özelliklei olduğu konusunda ortak bir söylenti vardır. Ortaçağ İngiltere’sinde romatizma, çıban ve siyah noktaların lanetinden korunmak için böğürtlen çalısının altından sürünerek geçmek gerekirdi. Çiçekleri Eski Yunan’da gut hastalığı için kullanılmıştır.

 İzmir

 

 

 

 

 

 

 

 

 

4698

 

 

 

 

 

Rubus discolor – Melek üzümü, Bük üzümü, Kuş üzümü, Makval

Çok yıllık, çalı formunda bir bitkidir. Yaprak döken ormanlar ve çalılar, gölgeli kıyılar, kıyı ovalarda, 0-1400 m yükseklikte yetişir. B, O, G Avrupa, Kafkasya, Lübnan’da yayılım gösterir. K, B Türkiye, O Anadolu (Adana, Düzce, İstanbul, Kastamonu, Artvin, Hatay, İzmir, Ordu, Sakarya, Samsun, Tekirdağ, Trabzon)’da bulunur.

 İzmir

 

 

 

 

 

9202

 

 

 

 

 

Rubus idaeus – Ahududu, Moruk, Totuk, Ağaççileği, Dağçileği - Raspberry, Grayleaf red raspberry

Rosaceae

150 cm’ye kadar boylanabilen, çalı formunda, çokyıllık bir bitkidir. Ormanlar, çayır kenarları, taşlık yamaçlarda, 900-1200 metre yükseklikte bulunur. Haziran-temmuz aylarında çiçeklenir. Gövdesi ve dalları dikenlerle kaplıdır. Yaprakları üç yaprakçıktan oluşur, kenarları dişldir. Haziran-temmuz aylarında çiçek açar; çiçekleri beyazımsı-pembe renklidir. Çiçekler olgunlaştığında 30-70 meyvecikten oluşan, dua benzeyen, hoş kokulu, hafif tüylü meyveler oluşur. Bu meyvelerden dökülen tohumlarla çoğalır. Toprak yapısı açısından çok seçicidir.

Bazı kelebek türlerinin larvaları için ana besin kaynağını oluşturur.

Meyvelerinde uçucu ve sabit yağlar, malik ve sitrik asit, meyve şekeri, pektin; yapraklarında tanen bulunur. Taze meyveler çabuk bozlduğundan dondurularak saklanır. Meyveler, şurup, reçel, likör, meyve suyu, pasta ve dondurmalarda kullanılır. Yaprakları taze ya da kurutulmuş haliyle çay olarak tüketilir.

D Asya, G Amerika’da yayılım gösterir. K Anadolu (İstanbul, Kars, Bursa, Giresun, Gümüşhane, Rize, Sinop, Trabzon)’ da bulunur.

Bozdağ, haziran 2010

0134c

0135c

0281

0282

0426

R.idaeus

Sarcopoterium spinosum – Aptesbozan Otu

Bozdağ, mayıs 2011

 

 

 

5186c

5187

5188c

.

 

 

Sanguisorba minor

Bozdağ, mayıs 2011

 

 

 

5133

5134

5135

 

 

 

TANIMSIZLAR …

6171

Rosaceae

Ören-İzmir, mart 2010

 

 

 

6171

6172

6173

 

 

 

8752c

Rosaceae

NGBB, mayıs 2010

 

8752c

8753

8757

8758

8759

 

8822

Rosaceae

NGBB, mayıs 2010

 

8822

8826

8828

8829

8830

 

9485

Rosaceae

İstanbul, mayıs 2010

9485

9488

9488c

9490

9491

9493

2161

Rosaceae

Bozdağ, temmuz 2010

 

 

 

 

2161

2162

 

 

 

 

5083

Rosaceae

Kemalpaşa, İzmir, mart 2010

 

 

5083

5084

5084c

5085

 

 

 

 

5086

5087

5088

5089

 

 

6318

Rosaceae

Foto – EÜBB, mart 2010

 

6318

6320

6322

6325

6326

 

8434

Rosaceae

…

8434

8437

8436

9618c

9639c

3634 rosaceae

 

 

 

 

3668c

3670

 

 

 

 

6269

Rosaceae

Ören, İzmir, mart 2009

 

 

 

6269

6270

6272