SOLANACEAE - patlıcangiller

Otsular, çalılar ya da ağaçlardır. Yapraklar almaşlı, basit ya da nadiren pinnat parçalı, stipulasızdır. Çiçekler erdişi, ışınsal simetrili, tek ya da tipik olarak koltuklarda kimoz durumdadır. Sepaller 5, birleşik, petaller 5, birleşik, satemenler 5, korollaya bağlıdır. Pistil 1, ovaryum üst durumlu, 2 karpelli, nadiren 1 lokuluslu, ovüller tek, anatrop, plasentasyon eksenseldir. Meyve bakka ya da kapsuladır.

Kozmopolit olan aile 90 cins ve 2500 tür içerir. Ülkemizde 12 cins ve 36 türü doğal yayılış gösterir. Birçok türü gıda maddesi olarak ve bazı türleri ilaç sanayinde kullanılır.

Atropa belladona – Güzelavratotu

Çok yıllık çalımsı otsudur. Yapraklar tam, çiçekler tek,  kaliks derin 5 loplu, meyvede yıldızsı, korolla tüpsü-çan şeklindedir. Stamenler korollanın dibine bağlıdır. Meyve yuvarlak ve siyah bir bakkadır. Kuzey Anadolu’da geniş bir yayılış alanı vardır.

Capsicum annuum – biber

Tek yıllık otsu bir bitkidir. Çiçekler yaprak koltuklarında tektir. Meyve genellikle uzun bir bakkadır. Meksika kökenli olup ülkemizde geniş oranda kültürü yapılır. Değişik kültür varyeteleri vardır.

Kültür

 

 

 

 

 

3113c

 

 

 

 

 

Cestrum nocturnum – Melisa, Kolonya çiçeği, Parfüm çalısı, Gece Yasemini

3,5 - 4 m ye kadar boylanabilen, tropik veya subtropik bölgelerde yetişen herdem yeşil bir çalı.

İzmir, 2010

Kültür

 

 

3077c

3078c

3080c

3081c

.

 

Hyoscyamus albus – Gavur Haşhaşı

Plantae » Tracheobionta » Magnoliophyta » Magnoliopsida » Asteridae » Solanales » Solanaceae » Hyosyamus » Hyoscyamus albus

 İzmir

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2311

2312

 

 

 

 

Datura stramonium – Barutçiçeği, Tatula, Şeytan elması

Tek yıllık otsu bir bitkidir. Yapraklar ovat, kenarları oyuklu ve dişlidir. Korolla büyük, infindibular ve beyazdır. Meyve dikenli bir septisit kapsuladır. Ülkemizde çayırlar, terk edilmiş yerler ve yol kenarlarında oldukça geniş yayılış gösterir.

Hyoscyamus – Banotu, gavur haşhaşı

Tek, iki ya da çok yıllık otsu bitkilerdir. Yapraklar basit ya da pinnat parçalıdır. Kaliks çan, korolla çan-infindibular şeklindedir. Stamenler korollanın dibine yakın bağlanmıştır. Meyve kaliksten kısa, operkulat kapsuladır. Kanarya Adaları’ndan Asya’ya kadar yayılış gösteren 11 türü vardır. Ülkemizde 6 türü bulunur.

Hyoscyamus albus – Beyaz banotu

Glandular-villöz tüylü tek ya da çok yıllık otsu bitkilerdir. Tüm yaprakları saplıdır. Korolla yeşilimsi ya da sarımsı beyazdır. Kuzey, Batı ve Güney Anadolu’da yaygındır.

Hyoscyamus aureus – Altın renkli banotu

Glandular-villöz tüylü, çok yıllık bir bitkidir. Tüm yaprakları saplı, korolla altın sarısı renkte, boğaz kısmı mordur. Güneybatı ve Güney Anadolu’da yayılış gösterir.

 

 

 

 

 

9253

 

 

 

 

 

Hyoscyamus niger – Siyah banotu, Gavur haşhaşı, Güztohumu, Tabanca kapsülü

Glandular-villöz tüylü tek ya da iki yıllık otsu bitkilerdir. Üst yapraklar sapsız ve ampleksikaual, alt yapraklar saplıdır. Gelişmiş korolla sarı ve genellikle mor damarlıdır. Kaliks ortada büzülmüştür. Ülkemizde taşlık ve kayalık yerlerde, yol kenarlarında yayılış gösterir.

 

5408

5410

5411

5412

 

Hyoscyamus niger

Lycium – Tekedikeni, Şeytanipliği, Atlangaç

Dikensi çalılardır. Yapraklar küçük kümeler halinde ve tamdır. Kaliks 2 dudaklıdır. Korolla infindibular, leylak rengi ya da mordur. Meyve küçük, kırmızı ya da siyah bir bakkadır. Ülkemizde 6 türü doğal yayılış gösterir.

Lycopersicum esculentum –domates

Glandular tüylü tek yıllık bir bitkidir. Yapraklar imparipinnattır. Meyve küremsi ya da armut şeklinde, kırmızı, pembe ya da sarımsı bir bakkadır. Orta ve Güney Amerika’da doğal yayılış gösteren bitkinin ülkemizde geniş oranda kültürü yapılır.

Mandragora autumnalis – Adamotu

Gövdesiz, çok yıllık otsu bir bitkidir. Korolla çan şeklinde ve açık mavimsi, menekşe rengindedir. Kökleri insan şeklinde benzediğinden adamotu adını almıştır. Batı Anadolu’da çayırların kenarlarında, zeytin ve çam ağaçları altında yayılış gösterir.

Nicotiana

Tek ya da çok yıllık otsular ya da çalılardır. Yapraklar tamdır. Çiçekler uçta panikulalarda, korolla infindibular ya da tüpsü, lopları yaygındır. Meyve septisit kapsuladır. Genellikle Güney Yarıküre’de  yaşayan 75 türü vardır. Ülkemizde 3 türü bulunur. N.glauca Güney Amerika kökenli küçük bir ağaç ya da çalı olup yabani olarak yetişir. Kuzey Amerika kökenli olan N.rustica (delitütün, Hasankeyf) ile Meksika ve Güney Amerika’nın kuzeyinde doğal yayılış gösteren N.tabacum (tütün) ülkemizde kültür bitkisi olarak yetiştirilir.

Nicotiana tabacum ?

EÜBB, nisan 2010

7718

7720

7722

7723

7724

7726

Petunia violaceae - Petunya

Yaprakları  ovat, çiçekleri göl kırmızımsı ya da menekşe renginde, Güney Amerika kökenli bir bitkidir. Ülkemizde süs bitkisi olarak yetiştirilir.

Physalis alkekengi – Güvey feneri

Rizomlu çok yıllık otsu bir bitkidir. Kaliks turuncu renkli olup, olgunlukta şişkin ve meyveyi sarar. Meyve kırmızı bir bakkadır. Kuzey, Güney ve Orta Anadolu’da yayılış gösterir.

Solanum.

Bir ya da çok yıllık otsular ya da çalılardır. Yapraklar tam ya da imparipinnattır. Çiçekler kimozlarda ya da nadiren tektir. Kaliks çan şeklinde, korolla rotat, lopları genellikle kıvrıktır. Stamenler korolla boğazına bağlanmıştır. Meyve bakkadır. Genellikle Güney Amerika’da yayılış gösteren 2000 türü vardır. Ülkemizde 5 türü doğal yayılış gösterir. Bazı türleri ise önemli tarım bitkileridir.

Solanum dulcamara – yaban yasemini, kır yasemini, sofur, tilki üzümü, yaban asması

Plantae » Tracheobionta » Magnoliophyta » Magnoliopsida  » Asteridae » Solanales » Solanaceae » Solanum » Solanum dulcamara

Tırmanıcı, çok yıllık, çiçekleri menekşe renginde, meyveleri parlak kırmızı renktedir. Göl kenarları, bataklıklar, kuru dere yataklarında yayılış gösterir.

Bozdağ, haziran 2010 – temmuz 2010

0261

0263

0264

0265

0266

 

 

0268

0269

0270

0270c

0271

 

 

 

1779

1780

0267

0274

 

 

Solanum melogena – patlıcan

Hindistan’da doğal yayılış gösteren tek yıllık bir tarım bitkisidir. Ülkemizde geniş oranda kültürü yapılır. Çok sayıda kültür varyetesi vardır.

Solanum nigrum – İt üzümü, Köpek üzümü, Köpek memesi, Tilki üzümü, Yandıran – Black Nightshade, Woody Nightshade

Plantae » Tracheobionta » Magnoliophyta » Magnoliopsida  » Asteridae » Solanales » Solanaceae » Solanum » Solanum nigrum

Beyaz ya da açık leylak rengi çiçekli, küçük siyah meyveli tek yıllık bir türdür. Ülkemizde oldukça geniş yayılım alanı vardır.

İzmir, ocak 2010 – ekim 2010

 

 

 

 

 

1677

1660

1657

1665

1666

 

 

 

1669

9132

9133

9134

 

 

 

 

9142d

9176c

9177c

9178c

 

 

Solanum pseudocapsicum – herdem taze

Linear-lanseolat yapraklı çalılardır. Turuncu-kırmızı bir bakka olan meyveleri güzel görünüşlü olduğundan süs bitkisi olarak kullanılır.

Solanum rantonnetii

Plantae » Tracheobionta » Magnoliophyta » Magnoliopsida  » Asteridae » Solanales » Solanaceae » Solanum » Solanum rantonnetii

Kültür

 

 

 

 

 

7590

7595

7595c

3202d

3203d

 

 

5035c

3197c

3198d

3199d

3200c

 

Solanum tuberosum – patates

Güney Amerika kökenli yumrulu bir tarım bitkisidir. Ülkemizde geniş oranda tarımı yapılır.