BİTKİBİLİM TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ

 

Bitki aileleri – Plant Family

Kazım Çapacı Anasayfa

 

 

 

 

 

 

1.     Simple Leaf: One Blade

 

 

 

2. Compound Leaf: Blade Divided Into Leaflets

A. Palmately Compound (Digitate): No Rachis

 

 

 

B. Pinnately Compound (Pinnate): With A Rachis

 

 

C. Pinnately and Palmately Trifoliate

 

 

D. Twice Pinnately Compound (Bipinnate)

 

 

 

E. Pinnatid: Pinnately Dissected Nearly To The Midrib

 

 

3. Leaf Arrangement (Phyllotaxy)

 

 

4. Leaf Venation

 

 

 

5. Leaf Shapes

A. The Prefix "Ob" In A Descriptive Leaf Term

 

 

B. Images Of Leaf Shapes

 

 

 

6. Leaf Apices

 

 

7. Leaf Bases

 

 

8. Leaf Margins

 

 

 

9. Leaf Surfaces

 

Botanical terms that describe the surfaces of leaves and stems:

§         Glaucous: Covered with a whitish powder or waxy coating.

§         Farinose: Covered with a meal-like powder or minute particles.

§         Scurfy: Covered with small scalelike particles.

§         Viscid (Viscous): Covered with sticky or resinous secretion.

§         Glutinous: About the same as viscid.

§         Punctate: Dotted with minute pits or translucent dots.

§         Papillate (Papillose): Bearing minute, pimplelike protuberances.

§         Tuberculate: Bearing tubercles or warty protuberances.

§         Verrucose: About the same as tuberculate

§         Rugose: Wrinkled--typical leaves of the mint family (Lamiaceae)

§         Glabrous: Without hairs of any kind.

§         Pubescent: With a hairy surface--there are many kinds of hairiness:

10. Conifer Leaves

 

 

11. Typical Leaf Of The Grass Family (Poaceae)

 

 

…………………………………………………………………………

 

Leaf shapes. (<i>a</i>) Linear. (<i>b</i>) Lanceolate. (<i>c</i>) Oblanceolate. (<i>d</i>) Spatulate. (<i>e</i>) Ovate. (<i>f</i>) Obovate. (<i>g</i>) Elliptic. (<i>h</i>) Oblong. (<i>i</i>) Deltoid. (<i>j</i>) Reniform. (<i>k</i>) Orbicular. (<i>l</i>) Peltate. (<i>m</i>) Perfoliate. (<i>n</i>) Connate.

 

 

Leaf shapes

(a) Linear. (b) Lanceolate. (c) Oblanceolate. (d) Spatulate. (e) Ovate. (f) Obovate. (g) Elliptic. (h) Oblong.

(i) Deltoid. (j) Reniform. (k) Orbicular. (l) Peltate. (m) Perfoliate. (n) Connate.

 

 

Leaf margins of various types. (<i>a</i>) Entire. (<i>b</i>) Serrate. (<i>c</i>) Serrulate. (<i>d</i>) Dentate. (<i>e</i>) Denticulate. (<i>f</i>) Crenate. (<i>g</i>) Undulate. (<i>h</i>) Incised. (<i>i</i>) Pinnatifid. (<i>j</i>) Dissected. (<i>k</i>) Lobed. (<i>l</i>) Cleft. (<i>m</i>) Parted.

 

Leaf margins of various types

(a) Entire. (b) Serrate. (c) Serrulate. (d) Dentate. (e) Denticulate. (f) Crenate. (g) Undulate.

(h) Incised. (i) Pinnatifid. (j) Dissected. (k) Lobed. (l) Cleft. (m) Parted.

 

 

Leaf tips and bases. (<i>a</i>) Acuminate. (<i>b</i>) Acute. (<i>c</i>) Obtuse. (<i>d</i>) Truncate. (<i>e</i>) Emarginate. (<i>f</i>) Mucronate. (<i>g</i>) Cuspidate. (<i>h</i>) Cuneate. (<i>i</i>) Oblique. (<i>j</i>) Cordate. (<i>k</i>) Auriculate. (<i>l</i>) Sagittate. (<i>m</i>) Hastate. (<i>n</i>) Clasping.

 

Leaf tips and bases

(a) Acuminate. (b) Acute. (c) Obtuse. (d) Truncate. (e) Emarginate. (f) Mucronate. (g) Cuspidate.

(h) Cuneate. (i) Oblique. (j) Cordate. (k) Auriculate. (l) Sagittate. (m) Hastate. (n) Clasping.

 

Leaf venation. (<i>a</i>) Dichotomous. (<i>b</i>) Pinnate reticulate. (<i>c</i>) Palmate reticulate. (<i>d</i>) Parallel (expanded leaf). (<i>e</i>) Parallel (linear leaf).

 

Leaf venation

(a) Dichotomous. (b) Pinnate reticulate. (c) Palmate reticulate.

(d) Parallel (expanded leaf). (e) Parallel (linear leaf).

 

 

Lamina Shapes

A, filiform; B, linear; C, oblong; D, elliptic; E, circular (orbiculate); F, oblate; G, reniform; H, rhombic; I, lanceolate; J, ovate; K, triangular; L, oblanceolate M, obovate;

N, falcate; O, spathulate; P, lyrate; Q, runcinate; R, pinnatifid; S, pinnatisect; T, bipinnatifid; U, palmatifid; V, palmatisect. 

 

 

 

Leaf arrengement

 

 

 

 

BİTKİLER ÂLEMİ

Bitkiler, fotosentez yapan ökaryotik organizmalardır.

Bitkiler aleminin yapı, büyüklük, şekil, ekolojik istek açısından büyük farklılıklar gösteren çok sayıda üyesi bulunur.

Bitkiler alemi iki büyük gruba ayrılır :

1.       Tohumsuz bitkiler (Cryptogamae)

İlkel bitkilerdir. Sporla çoğalırlar. Büyük kısmı kök, gövde, yaprak farklılaşması göstermez.Bitkinin tamamı, tallus adı verilen yapraksı ya da şeritsi yapıdadır. Tallus yapısına sahip tüm bitkilere “Thallophyta” adı verilir. Vejetatif organ farklılaşması gösteren bitkilere ise “Kormophyta”, bu tip yapıya “kormus” adı verilir.

2.       Tohumlu bitkiler (Spermatophyta)

En önemli özellikleri üreme ve yayılma organı olan tohumun oluşumudur. Bu grup, tohumların oluşma şekline göre iki alt bölüme (divisio) ayrılır.

a.       Açık tohumlu bitkiler (Gymnospermae) : Tohum taslakları (ovül) meyve yaprakları (karpeller) tarafından örtülmeden açıkta tohum meydana getiren bitkilerdir.

b.       Kapalı tohumlu bitkiler (Angiospermae) : Tohum taslakları meyve yapraklarının birleşmesiyle oluşan odacık (ovaryum) içinde kapalı olarak tohum geliştiren bitkilerdir.

Tohumsuz bitkiler (Cryptogamae)

Su yosunları (algler), Karayosunları (Bryophyta) ve Eğrelti otları (Pteridophyta) bu gruba girer.

Algler.

Suda yaşayan, tek hücreliden koloniye, parankimatik tallusa kadar çok değişik formlardadırlar. Bazı mikroskobik algler suyun hareketi ile pasif olarak hareket ederler, bu nedenle yaşam ortamları suyun serbest bölgesidir. Bu tip alglere fitoplankton adı verilir. Sargassum gibi büyük algler de aynı şekilde suda serbest olarak yüzerler. Suyun zemininde yaşayanlarda ise tutunma organları vardır. Bu tip algler,ışığın uygun miktarda ulaşabildiği derinliklerde yaşarlar.

-          yeşil algler

-          altın sarısı algler

-          kahverengi algler

-          kırmızı algler

Karayosunları.

Karasal yaşama uyum sağlayan organizmalardır. Ancak, su alışverişini düzenleyen organları yeterince gelişmediğinden çok nemli ortamları yeğlerler. Hücre çeperleri selülozdan yapılmıştır. Gelişmiş olanlarında kök, yaprak, gövdeye benzer organlar bulunur. Tüm dünyada çok geniş yayılım alanına sahiptirler.

1.       Boynuzsu karayosunları (Anthocerata) : ince, yapraksı tallusa sahiptirler. Hücrelerinde birer adet kloroplast vardır.

2.       Ciğerotları (Hepaticae) : toprağa paralel gelişen yapraksı yapıdadırlar. Hücrelerinde çok sayıda kloroplast vardır. Sporofit nesil çok küçüktür ve genofitin üzerinde parazit olarak yaşar.

3.       Yapraklı karayosunları (Musci). Karayosunlarının en gelişmiş sınıfıdır. Üyelerinde mnium tipi stomalara rastlanması karasal yaşama uyumla ilgili önemli özelliklerden biridir. Bu sınıfta yaşam devresi sporun çimlenmesiyle başlar. Döllenme için suya ihtiyaç duyulur. Sporlar, kapsül içinde bazı hücrelerin mayoz bölünme geçirmesiyle oluşturulup kapsülün açılmasıyla etrafa yayılırlar.

Eğreltiotları.

Sporlu bitkilerin en gelişmiş olanlarıdır. Karasal hayata uyum sağlamışlardır. Oldukça iyi gelişmiş iletin demetleri vardır. Gametofitleri çok indirgenmiştir. Sporofitlerinde ise kök, gövde ve yapraklar gelişmiştir. Pteridophyta üyelerinde trofofil ve sporofil adı verilen iki tip yaprak bulunur. Trofofiller özümleme yapan yapraklardır. Sporofiller ise, sporangiumları taşıyan özelleşmiş yapraklardır.

Eğrelti Otlarının günümüzde yaşamayan çok sayıda fosil formları vardır. Rhynia, Asteroxylon gibi cinsleri bunlara örnek olarak verilebilir. Günümüzde yaşayan cinslerden ise Lycopodium, Selaginella, Isoetes, Equisetum, Asplenium, Adianthum ülkemizde de doğal yayılış alanına sahiptirler.

Tohumlu bitkiler (Cryptogamae)

Açık tohumlu bitkiler – Kapalı tohumlu bitkiler

Açık tohumlu bitkiler (Gymnospermae)

Genellikle ağaç ya da ağaççıklar, nadiren çalı şeklinde bulunurlar. Tamamen odunsudurlar. Genellikle herdem yeşil olup, yaprakları çoğunlukla iğnemsi, nadiren pulsu ya da şerit şeklindedir. Genellikle kuraklığa dayanıklı ve uzun ömürlüdürler. Odun yapıları kapalı tohumlulara göre daha basittir. Bu altbölüme dahil bir grup dışında çiçeklerinde örtü yaprakları (periant = çanak ve taç yapraklar) bulunmaz. Dişi ve erkek organları ayrı çiçekler üzerinde bulunduğundan çiçekleri tek eşeylidir. Erkek ve dişi çiçekler genel olarak bir eksen üzerinde sarmal olarak toplanarak erkek ve dişi kozalakları oluştururlar.

Erkek kozalaklar (çiçekler) pul yada kalkan biçiminde bir yaprak ile (stamen) alt kısımlarında iki ya da daha fazla çiçek tozu torbasından (polen kesesi) ibarettir ve bir eksen üzerinde spiral dizilirler. Çiçek tozu keselerindeki polen ana hücrelerinin mayoz bölünme geçirmesi ile kromozom sayıları yarıya inmiş polenlerin (çiçek tozları) oluşumu sağlanır. Bu grup bitkilerde bir erkek kozalak bir kaç milyon polen üretebilmektedir.

Dişi kozalaklar da (çiçekler) genellikle erkek kozalaklara benzerler. Pulsu bir yaprak (karpel) ile altında çıplak durumda çoğu kez iki tohum taslağına sahip dişi çiçekler, bir eksen üzerinde sarmal olarak dizilerek dişi kozalakları oluşturur. Bunların tohum taslakları karpeller tarafından örtülmediğinden tohumları açıkta meydana gelmektedir. Bu tür çiçeklerde tohum taslakları iyi gelişmiş bir besi dokusuna (nusellus) sahiptir. Bu doku dıştan bir örtü ile sarılarak (integüment), uçta bir polen çimlenme odacığı ve küçük bir kapıcık (mikropil) ile dışarıya açılmaktadır. Nusellusun alt kısmında besleyici bir doku ve bu dokunun altında iki ya da daha fazla yumurta hücresi bulunmaktadır. Yumurta hücresinin uç kısmında 2-4 hücreli arkegonium denilen bir boyun kısmı vardır.

Tozlaşma erkek kozalaklarda oluşan polenlerin dişi kozalaklardaki yumurta hücrelerine ulaşmasıdır. Bu taşınma olayı bitkiler aleminde değişik yollarla olurken, bu gruptaki bitkilerde rüzgar yoluyla olmaktadır. Rüzgar yoluyla doğrudan doğruya dişi çiçeklerdeki mikropile ulaşan polenler, polen odacığında çimlenerek, yumurta hücresine ulaşan sperm çekirdeği ile yumurta hücresini döller ve içinde embriyoyu taşıyan tohum meydana gelir.

Açık tohumlu bitkiler 3 sınıfa ayrılır :

1.       Cycadopsida. Eski jeolojik devirlerde yaşamış olan bu sınıf üyeleri bugün yalnızca fosil kayıtlardan bilinmektedir. Tohumsuz Bitkilerle, Tohumlu Bitkiler arasında evrimsel olarakbir geçiş grubu oldukları kabul edilir.

2.       Coniferales.

Çamgiller (Pinaceae). Çiçekleri tek evcikli, herdem yeşil ve nadiren yapraklarını döken ağaç yada çalılardır. Yapraklar demetler veya çevresel dizilişte, iğnemsi şekilde olup, reçine kanalları içerirler. Erkek kozalaklar, Mart ayından itibaren olgunlaşırken, tozlaşma Nisan ve Mayıs aylarında olmaktadır. Dişi kozalaklar, tozlaşmadan bir yıl sonra olgunlaşır ve döllenme gerçekleşir. Tohum olgunlaşmasının gerçekleşmesi için de bir yıl daha geçmesi gerekir. Bu nedenle bu aile üyelerinde aynı anda hem yeni oluşan dişi kozalaklar, hem yeni döllenmiş dişi kozalaklar ve hemde olgunlaşmış dişi kozalaklar bulunur. Oluşan tohumların da yapısı ve bağlanma şekli türlere göre değişen bir kanat içerirler. Bu aileye bağlı önemli bazı cins (genus) ve türler (species) şunlardır: Pinus L. (Çam), Ekolojik hoş görülüğü fazla olduğu için genellikle kuzey yarım küreden tropiklere kadar yayılış gösterirler. Bu cinse ait türler şunlardır: Pinus nigra Arn. (Kara Çam), P. sylvestris L. (Sarı Çam), P. brutia Ten. (Kızıl Çam). Diğer cisler ise Cedrus L. (Sedir), Abies L. (Göknar), Picea L. (Ladin) dir.

Servigiller (Cupressaceae). Çiçekleri bir veya iki evcikli, herdem yeşil ağaç veya çalılar. Yaprakları karşılıklı dizilişli, pulsu veya iğnemsi biçimdedir. Erkek kozalaklar küçük, uç kısımlarda veya yaprak koltuklarında küme oluştururlar. Dişi kozalaklar uç kısımlarda veya kısa sürgünlerin yan tarafındadır. Kozalak yapıları bazı türlerde odunsu, bazı türlerde deri gibi ya da etli görünümdedir. Dünyanın çeşitli yerlerinde yayılış göstermekle birlikte ülkemizde doğal olarak yayılış gösteren iki cinsi vardır. Biri Cupressus L. (Servi), bu cinsin ülkemizde doğal yayılış gösteren tek türü Cupressus sempervirens L. (Adi Servi)’ dir. Diğeri ise Juniperus L. (Ardıç) dır. Yaprakları iğne şeklinde yada odunsudur. Kuzey yarım kürede yayılış gösterirler. Juniperus oxycedrus L. (Katran Ardıcı) ve J. excelsa Bieb. (Boylu Ardıç) çok yaygın ilk ardıç türüdür.

3.       Gnetopsida. Çoğunlukla Gymnospermae karakterleri taşımalarına rağmen odun, yaprak yapılarındaki farklar, çiçeklerinde basit bir çiçek örtüsüne sahip olmaları, reçine kanalları içermemeleri ve böcekler aracılığıyla tozlaşmaya rastlanması nedeniyle açık tohumlu bitkilerle, kapalı tohumlu bitkiler arasında geçit formu oluşturabileceği düşünülmektedir. Bu sınıfa Epherda L. (Deniz üzümü) cinsini örnek olarak gösterilebilir.

Kapalı Tohumlu Bitkiler

Evrimsel bakımdan en iyi gelişmiş ve en büyük bitki grubudur. Günümüzde yeryüzünde yaklaşık 300.000 kapalı tohumlu bitki üyesi bulunmakla beraber, yeni belirlenen türlerle sayıları her gün artmaktadır. Bu gruba giren bitkilerin bir çoğunun kültürü de yapılmakta olup, ekonomik değerleri fazladır. Kapalı tohumlu bitkiler oluştukları andan itibaren başlayarak, diğer bitki gruplarına oranla çok daha gelişmiş özelliklere sahip olmaları, vejetatif (kök, gövde, yaprak, vb.) kısımlarının ortam koşullarına uyabilme yeteneklerinin daha fazla olmasına bağlanmaktadır.

Kapalı tohumlu bitkilerin genel yapısal özelliklerine bakıldığında, öncelikle organları arasında çok iyi bir iş bölümünün olduğu görülür. Bu grup içinde yer alan bitkilerde tozlaşma ve döllenme güvence altına alınmıştır.

Kapalı tohumlu bitkiler Magnoliopsida (Dicotyledoneae = Çift Çenekli Bitkiler) ve Liliopsida (Monocotyledoneae = Tek Çenekli Bitkiler) olmak üzere 2 sınıfa ayrılır.

Magnoliopsida (Dicotyledoneae = Çift Çenekli Bitkiler). Çift çenekli bitkiler odunlu ya da odun içermeyen bitkilerdir. Bu gruba giren bitkiler genel olarak 2 çenek (tohum yaprağı), nadiren 1, 3 veya 4 çenek içerirler. Odunlularda ve otsuların çoğunda, kök ve gövde kambiyuma sahip olmasından dolayı ikincil büyüme (enine kalınlaşma) gösterir. Otsu türlerde gövde iletim demetleri açık (kambiyum içeren), iyi gelişmiş veya nadiren kapalıdır (kambiyum içermeyen). Yapraklar tipik olarak ağsı damarlı, petiollü ve geniş laminalıdır. Çiçek kısımları (parçaları) belirgin sayıda olduğu zaman 5, nadiren 4 ve çok az olarakta 3 ve diğer sayılardadır. Çoğunlukla kaliks (çanak) ve korolla (taç) farklılaşması vardır.

Bu sınıf Magnoliidae, Hamamelidae, Caryophyllidae, Dileniidae, Rosidae ve Asteridae olmak üzere 6 altsınıfı içerir.

Magnoliidae

Bu altsınıf çift çenekli bitkilerin en eski ve en ilkel olan grubudur. Açık ve Kapalı Tohumlu bitkiler arasında geçiş özelliği göstermesi nedeniyle sistematik bakımdan oldukça önemlidir. Bazı yapısal özellikleri arasında, odunlarında trakelerin bulunmayışı, çiçek organlarının sarmal diziliş göstermesi, periantın perigon şeklini alması veya hiç bulunmayışı, dişi organın tek karpelli olması, stamenlerin genellikle çok sayıda, nadiren az sayıda olması, belirgin bir flament anter ayrımı olmaması sayılabilir. Ayrıca bu grubun üyeleri, eterik yağlar, alkoloid ve tanenli maddeler gibi sekonder (ikincil) bitkisel maddeleri de içerirler. Bu altsınıf 8 ordo ve 39 familya içermektedir. Bunlardan çevremizden tanıdığımız bitki türlerini içeren familyalara örnek olarak, Magnoliaceae (Manolyagiller), Ranunculaceae (Düğünçiçeğigiller), Papaveraceae (Gelincikgiller) verilebilir.

Hamamelidae

Çoğunlukla odunsu bitkilerdir. Çiçekleri çoğunlukla anemogam (rüzgarla tozlaşan), küçük ve petalsizdir. Sepal ve petal içerdiklerinde küçük ve pulsu yada belirsizdir. Kuzey yarım kürenin kurak iklim kuşaklarına adapte olmuş ve yaprak döken ormanlar oluşturmuşlardır. Bu subklassis üyeleri içerdikleri bir takım kimyasal maddeler bakımından Magnoliidae altsınıfından ayrılmaktadırlar. Bu altsınıf 11 ordo, 24 familya ve 3400 tür içermektedir. Bunlardan geniş yayılış alanına sahip bitki türlerini içeren familyalara Platanaceae (Çınargiller), Moraceae (Dutgiller), Urticaceae (Isırgangiller), Juglandaceae (Cevizgiller), Fagaceae (Kayıngiller) örnek olarak verilebilir.

Caryophyllidae

Diğer iki altsınıfa göre daha ileri bir gruptur.Çoğunlukla otsu bitkilerdir. Kurak ve tuzlu ortamlara uyum sağlamışlardır. Ayrıca azotca zengin ortamlarda yetişen bitkileri de içerirler. Petalleri var yada yoktur. Stamenler genellikle iki daire halinde dizilmiş olup, her dairede 5 adet stamene sahiptirler. Bazı türlerde dış stamen dairesi ortadan kalkarak stamen sayısı azalmıştır. Bu altsınıfın çoğu üyelerinde betalsin adı verilen kimyasal maddeler üretilmektedir. Tohum yapılarında tipik olarak nişasta depo ederler. Bu altsınıf 3 ordo, 14 familya ve yaklaşık 11.000 türden oluşmuştur. Tanıdığımız ve yaygın bitki türlerine sahip familyalara örnek olarak, Cactaceae (Kaktüsgiller), Chenopodiaceae (Kazayağıgiller), Portulaceae (Semizotugiller), Caryophyllaceae (Karanfilgiller) verilebilir.

Dilleniidae

Çoğunlukla kimyasal olarak tanenli, betalsinsiz ve alkoloidlerce fakirdir. Birkaç familyası hardal yağlarını içermeleri ile karakteristiktir. Çiçekleri çok petalli, nadiren petalsiz ya da birleşik petallidir. Birleşik petalli oldukları durumda ya korolla loplarından daha çok stamen içerirler ya da stamenler korolla loplarının karşısında bulunur. Plasentasyon (tohum taslaklarının ovaryuma bağlanma şekilleri) değişik şekillerdedir. Bu altsınıf 13 ordo, 77 familya ve yaklaşık 25.000 tür içerir. Önemli familyalara örnek olarak, Theaceae (Çaygiller), Tiliacea (Ihlamurgiller), Malvaceae (Ebegümecigiller), Violaceae (Menekşegiller), Cucurbitaceae (Kabakgiller), Salicaceae (Söğütgiller), Brassicaceae (Hardalgiller) verilebilir.

Rosidae

Bu altsınıf içerdikleri tür sayısı açısından zengin bir gruptur. Kimyasal bileşikler olarak, çoğunlukla tanenli, seyrek olarak iridoid bileşikleri bazen de triterpenoidleri içerirler. Çiçeklerinde petalleri belirgin, ayrık veya seyrek olarak dipte birleşmiş, nadiren tüp şeklinde olabilir. Bazen çok indirgenmiş veya hiç olmayabilir. Ovaryum diğer çiçek organlarının altında yada üstünde bulunabilir. Stamenleri çok sayıda olduğu zaman gelişmelerini dıştan merkeze doğru tamamlarlar. Plasentasyon çeşitli tiplerde, bileşik ovaryumlarda genellikle eksene bağlı durumdadır. Rosidae altsınıfı 18 ordo, 114 familya yaklaşık olarak 58.000 türden oluşmaktadır. Günlük yaşamımızda kullandığımız birçok ekonomik kullanımı olan türleri de içermektedir. Familyaları sayısınca Angiosperm lerin en büyük altsınıfıdır. Fakat tür sayısı bakımından Asteridae ile hemen hemen aynı büyüklüktedir. Örnek olarak Rosaceae (Gülgiller), Fabaceae (Leguminosae) (Baklagiller), Elaeagnaceae (İğdegiller), Punicaceae (Nargiller), Cornaceae (Kızılcıkgiller), Euphorbiaceae (Sütleyengiller), Vitaceae (Asmagiller), Hippocastanaceae (Atkestanesigiller), Rutaceae (Turunçgiller), Apiaceae (Umbelliferae) (Maydonozgiller) verilebilir.

Asteridae

Kimyasal olarak çok çeşitli ürünleri, genellikle iridoid bileşikler, alkoloidler, eterik yağlar, acı maddeler bulunan tıbbi ve zehirli bitki türlerini içeren familyalara sahiptir. Çiçeklerde ovaryum, diğer çiçek organlarının altında ya da üstünde olabilir. Çoğunlukla iyi gelişmiş ve gösterişli, nadiren indirgenmiştir. Petaller birleşerek huni ya da çan biçimini almışlardır. Stamenler corolla tüpüne yapışık, lop sayısı kadar, apetal (indirgenmiş petal) olup çiçeklerde stamen hiçbir zaman 5’ten fazla değildir. Stilus bazen ginobaziktir (ovaryumun tabanından çıkan), bazen de uç kısımdan çıkar. Plasentasyon değişik tiplerde ve embriyo çoğunlukla tohuma oranla büyüktür. Bu altsınıf 11 ordo, 49 familya ve yaklaşık 56.000 türden oluşur. Bu türlerin 1/ 3 ü Asteraceae familyasında toplanmıştır.  Örnek olarak başlıca Apocynaceae (Zakkumgiller), Solanaceae (Patlıcangiller), Lamiaceae Labiatae, Ballıbabagiller bu familyaya ait türlerin büyük bir bölümünün içerdikleri uçucu ve aromatik yağlar nedeniyle ilaç ve parfümeri sanayiinde oldukça ayrı bir yeri vardır.)  Oleaceae (Zeytingiller), Scrophulariaceae (Sığırkuyruğugiller), Pedaliaceae (Susamgiler), Campanulaceae (Çançiçeğigiller), Rubiaceae (Kökboyasıgiller), Caprifoliaceae (Hanımeligiller), Asteraceae (Compositae) (Papatyagiller) familyaları sayılabilir.

Liliopsida ( Monocotyledoneae = Tekçenekli Bitkiler)

Otsu ya da çok nadir olarak odunsu bitkilerdir. Bu grup içindeki bitkilerde embriyo, tohum çimlenmesi esnasında tohum içinde bulunan besi dokudan, yedek besin maddesi emebilmek için emeç ödevi gören bir kotiledon (çenek) içermektedir. Bu çenek, fidecik biraz gelişip yeşil renk kazanarak fotosentez yapabilecek büyüklüğe gelinceye kadar beslenmeyi sağlamaktadır. Tek çenekli bitkilerde bitkinin gereksinim duyduğu madde talınmasını sağlayan iletim demetlerinin yapısında kambiyum yapısının bulunmaması nedeniyle sekonder (ikincil) kalınlaşma da görülmemektedir. Bu tip iletim demetlerine "kapalı koleteral iletim demetleri " denir. Gövde yapısındaki iletim demetleri dağınık biçimde dizilmiştir.

Bu gruba dahil olan bitkilerde ana kök kısa sürede ortadan kalkarak yerini ana kökün etrafında gelişen çok sayıda ek köklere (adventif kökler) bırakır. Toprak üstü organları çiçek durumları dışında dallanmamaktadır. Yaprakları tipik olarak paralel damarlı, yaprak ayası çok zayıf petiolsüz (sapsız) dür. Çiçek örtüsü perigon tipindedir. Çiçek kısımları belirgin sayıda olduğunda tipik olarak üçlü, nadiren ikili veya dörtlüdür. Bitkilerin çoğu toprak altı yaşamına uyum sağlamış rizom, yumru, soğan gibi yer altı organlarına sahiptirler. Bu tür bitkilere genel olarak geofitler denir. Çiçekleri genellikle sepalden türevlenen nektaryumlar (balözü bezi) içermektedir. Liliopsida 5 altsınıf içerir : Alismatidae, Arecidae, Commelinidae, Zingiberidae ve Liliidae.

Alismatidae

Değişik özelliklerdeki sulak ya da bataklık alanlarda yetişen otsu bitkilerdir. Yaprakları basit almaşlı, nadiren karşılıklı dizilişli, paralel damarlı, geniş ayalı veya ayasız olabilir. Çiçekleri geniş ve gözalıcı görünümden, çok küçükten belirgin olmayana kadar değişen yapıdadır. Bu altsınıf 4 ordo, 16 familya ve 500 kadar tür içerir.

Arecidae

Otsu, çalı, ağaç ve sarılıcı bitkileri içerir. Tropik ve subtropik bölgelerde yayılış gösterir. Çiçekler çok sayıda ve genellikle küçüktür. İki seride, üç tepallidir. Yapraklar almaşlı dar ve paralel damarlıdan, geniş ve ağsı damarlıya kadardır. Meyva üzümsü ya da etli veya kuru eriksi tiptedir. Bu altsınıf 4 ordo, 5 familya ve 5.600 kadar türden oluşmuştur. Örnek olarak Arecaceae (Palmae) (Palmiyegiller), Araceae (Yılanyastığıgiller), Lemmaceae (Sumercimeğigiller) verilebilir.

Commelinidae

Çoğunlukla otsu, seyrek olarak odunsu bitkilerdir. Karasal, nadiren suculdurlar. Yapraklar sarmal, tabanda, paralel damarlı çoğunlukla kınlıdırlar. Çiçekleri genellikle iki eşeyli veya tek eşeyli, küçük görünümlüdür. Periant ilkel familyalarda üçlüdür; sepal ve petal ayrımı belirgindir. Gelişmiş familyalarda ise indirgenmiştir. Ovaryumları üst durumludur. Besi doku büyük ve nişasta depo etmiştir. Tozlaşma anemogamdır. Meyva çoğunlukla kuru, nadiren etlidir. Bu altsınıf 7 ordo, 16 familya ve yaklaşık 15.000 türü içermektedir. Juncaceae (Hasırotugiller), Cyperaceae (Papürüsgiller), Poaceae (Gramineae) (Buğdaygiller), Typhaceae (Sukamışıgiller) örnek olarak verilebilir.  Meyvesi nişasta bakımından zengin olan bu familya üyelerinin birçoğu tahıl bitkisi olarak kullanılır. Ayrıca şeker ve yağ içeren türleri de vardır. Öte yandan hayvanlar açısından büyük değer taşıyan çayır ve meraların önemli bitkileri bu familyaya aittir. Kozmopolit olan bu familya 9000 kadar tür içermektedir.

Zingiberidae

Nadir olarak basit, dalsız gövdeli küçük ağaçlar ya da epifit ( başka bitkiler üzerinde yaşayan bitki) otsu bitkilerdir. Çiçekleri genellikle iki ya da tek eşeyli, göz alıcı, büyük ve parlak renklidir. Sepal ve petaller üçer adet serbest ya da bileşiktir. Stamenler iki dairede üçer olmak üzere 6 adettir. Bu altsınıf 2 ordo, 9 familya ve yaklaşık olarak 3000 türden oluşmaktadır. Örnek familyalar olarak Musaceae (Muzgiller) ve Zingiberaceae (Zencefilgiller) verilebilir.

Liliidae

Bazıları epifit nadiren sucul genellikle karasal (rizom, yumru veya soğanlı) geofit otsulardır. Çiçekleri büyük ve göz alıcı renklidir. Çiçek örtüsü perigon şeklinde, 2 serili ve her seride 3 tepal yaprağı içermektedir. Çoğunlukla sepal nektaryumludur. Yapraklar alternat nadiren karşılıklı veya dairesel, dar paralel damarlı, kenarları dar, dişli veya hafif parçalıdır. Ginekeum 3 karpelli ve 1 pistillidir. Stamenler 1, 3 veya 6 tanedir. Meyva genellikle kapsüladır. Liliidae subklassisi 2 ordo, 19 familya ve yaklaşık 21.000 tür içermektedir. Örnek olarak Liliaceae (Zambakgiller), Iridaceae (Süsengiller) ve Orchidaceae (Salepgiller) familyaları verilebilir. Ancak türlerinin 4/5 inden fazlası Liliaceae ve Orchidaceae familyalarında toplanmıştır.

Kaynak. Türk A, Türe C. Bitkiler alemi. AÜ Açıköğretim Fakültesi Yayını.

 

 

 

SÖZLÜK

 

Abaxial

Gövdeden, merkezden ya da eksenden uzak olan yüz. Szg yaprakların alt yüzü.

Achene

Tek tohumlu; açılmaz ve sert kabuklu bir meyve tipi. Kapçık meyve. Kuru, küçük, bir tohumlu ve kendiliğinden açılmayan meyve.

Actinomorphic

Işınsal simetriye sahip. Boyuna kesildiğinde iki yarısı birbirine eş olan.

Acuminate

Ucu uzun ve sivri, sivri uçlu

Acute

Sivri

Adaxial

Gövdeye, merkeze ya da eksene yakın olan yüz.

Agregat

Tek çiçekten meydana gelmiş, çok sayıdaki yumurtalıklardan oluşan yalancı meyve. Etlenmiş çiçek tablasında çok sayıda etli meyve bulunur.

Akaulesent

Gövdesiz

Aklamideik

Periantı olmayan.

Akrodrom

Damarların yaprak ayası tabanından bağımsız çıkıp uca kadar dallanmadan ve birbirlerine aşağı yukarı paralel olarak bulunmaları.

Aktinomorf

Işınsal, yıldızsı, ikiden fazla simetri ekseni bulunan ve birbirine benzeyen bölümlere ayrılabilen.

Akuleat

Yüzeyi, kaidesi kalın, kısa, sert, ucu sivri yapılarla kaplı olan.

Akuminat

Uç kısma doğru aniden daralarak sivrilmiş olan.

Akut

Sivri ya da keskin uçlu. Yaprak ayasının uç kısmında sivri olması.

Ala

Kanat

Allopatrik

Türler ya da populasyonların aynı coğrafik alanda bulunmaları.

Alternat

Almaışl. Almaşlı dizilişli olan. Her nodyumda bir yaprak ve yapraklar arasında belirli bir açı bulunan yaprak dizilişi.

Alternate

Sırayla, değişimli

Altglumella

Lemmaç

Alveolat

Bal peteği gibi oyuk.

Amentum

Tırtıl, sarkık başak. Erkek ve dişi çiçekleri tek eşeyli ve genellikle periantları bulunmayan, ana ekseni eğilme yeteneği olduğundan sarkık duran spika (başak) çiçek durumu.

Amfitrop

Yatay tohum taslağı. Tohum taslağının 90 derece dönerek fonikulusun taslağa yandan bitişmiş gibi göründüğü tohum taslağı.

Amplexikaul

Gövdeyi tamamen saran. Sapsız yapraklarda, yaprak tabanındaki kulakçıkların gövdeyi sarması.

Anatrop

Ters tohum taslağı. Tohum taslağının fonikulusa göre 180 derece dönmüş olması.

Androdioik

Bazı bitkilerin erkek çiçekli, bazılarının erdişi çiçekli olması.

Androfor

Stamenlerin hepsini birden taşıyan sap.

Androginofor

Üzer,nde Stamenler ve karpeller bulunan sap; her ikisini birden taşıyan sap.

Androkeum

Erkek organlar kümesi. Çiçektek erkek organların (stamen) hepsine birden verilen ad.

Andromonoik

Bitkide erkek çiçekler ile beraber erdişi (hermafrodit) çiçeklerin bulunması.

Androspor

Mikospor

Anemofil

Rüzgarla tozlaşan

Angulat

Açı şeklinde. Yaprak kaidesi, yaprak sapında dar açı meydana getirecek şekilde daralmış.

Annual

Tek yıllık; yaşam döngüsünü bir yılda tamamlayıp ölen bitki.

Anter - Anther

Ercik başı; stamenin fertil kısmı, çiçek tozu keseleri, çiçek tozlarının (polen) oluştuğu bölüm.

Anteridyum

Spermleri oluşturan yapı

Antipetalus

Petallerin karşısında olan; petaller ile almaşlı olmayan.

Antisepalus

Sepallerin karşısında olan; sepaller ile almaşlı olmayan.

Antrofil

İnsanlarla tozlaşan

Apeks

Uç, tepe.

Apetal

Tepesel, uçsal, korollasız. Taç yaprakları ya da korollası bulunmayan çiçek.

Apikal

Tepesel, uçsal. Bir organın tepe ya da uç kısmı. Ovül, ovaryum tepesine sarkık olarak bağlıdır.

Apikulat

Dar tepeli. Yaprağın uç kısmında ani bir daralma ile meydana gelen parça.

Apokarp

Karpellerin birbirinden ayrı olması. Dişi organ kümesindeki iki ya da karpelin birbirine bağlı olmaması.

Apopetal

Dialipetali

Aposepal

Dialipali

Araknoid

Örümcek ağı gibi. Örümcek ağına benzer şekilde karmaşık uzun tüylerle kaplı olması.

Areolat

Yüzeyin, ince hatlarla sınırlanmış (çevrilmiş) yuvarlak şekillere bezenmesi.

Arillus

Tohumun çevresini saran yapı

Aristat

Kılçıklı, aristalı. Yaprak ucunda bulunan uzun, sert dik duruşlu bir yapı.

Arkegon

Eşeyli bitkilerdeki yumurta hücresi.

Arkegonyum

Arkegonu oluşturan yapı.

Asepal

Çanak yapraksız. Çanak yaprakları ya da kaliksi olmayan çiçek.

Asimetrik

Bakışımsız. Bir organ ya da yapının ortasından geçen eksene göre iki yanda kalan parçalarının birbirine benzememesi.

Asterotrikus

Yıldızsı tüycükleri bulunan. Tabanında yıldızsı tüycükleri bulunan basit tüyler.

Atenuat

Dışbükey (konveks) kenarların yaprak sapına doğru yavaşça daralıp içbükey (konkav) duruma gelerek yaprak sapına birleşmeleri.

Atrop

Dik tohum taslağı. Tohum taslağı dik ve simetrik olup, döllenme geçidiyle tohum taslağı sapı düşey bir hat üzerindedir. eşanl. Ortotrop.

Aurikulat

Kulaklı. Yaprak, brakte ya da petal tabanının iki yanında bulunan yuvarlak ya da değişik şekillerde olabilen eklentiler.

Axil

Yaprak ve kök arasındaki açı

Bakka

Üzümsü meyve. Eksokarpı ince ve zarımsı yapıda, mezokarp ve endokarpı etli olan açılmayan bir meyvedir.

Basisid kapsül

Kapsülün sap tarafından meyve tepesine doğru yarılarak açılması.

Basit yapraklar

Tam ya da loplu tek bir yaprak olup, parçalanma ana eksene kadar değildir. Basit yapraklar da kendi içlerinde tam ve parçalı olmak üzere ikiye ayrılırlar.

Bazal plasentasyon

Tohum taslaklarının tabansal durumda oluşu. Tohum taslakları tek gözlü olan ovaryumun tabanında bulunur.

Berry

Tohumun çevresinde sert bir kabuk olmaksızın birçok tohum içeren etli meyve.

Biennial

İki yıllık; yaşam döngüsünü iki yılda tamamlayan bitki. Genellikle ikinci yılda çiçek açar.

Biennial

İki yıllık. Hayat devresini iki yılda tamamlayan bitki. Çoğunlukla ikinci yılda çiçek açar.

Bifid

İki parçalı. İkiye ayrılmış olan.

Bifoliat

İki yaprakçıklı. Yaprak sapının ucunda aynı noktadan çıkmış iki yaprakçığı olan birleşik yaprak.

Bifoliat

İki yaprakcıklı. Yaprak sapının ucunda aynı noktadan  çıkmış iki yaprakçığı olan bileşik yaprak.

Bifurkat

Çatallı, iki parçaya ayrılmış olan. Çoğunlukla tüyler için kullanılır.

Bigeminat

İkinci derecedeki yaprak sapları iki yaprakçıklı olan birleşik yaprak

Bigeminat

İkinci derecedeki yaprak sapları iki yaprakçıklı olan birleşik yaprak.

Bilabiat

İki dudaklı. Kaliks ve korollanın iki ayrı dudağa bölünmüş olması.

Bilabiat

İki dudaklı. Kaliks ve korollanın iki ayrı dudağa bölünmüş olması.

Bilateral

İki yanlı. Ortadan geçen bir eksene göre iki eşit parçaya ayrılması.

Bileşik dikasyum

Bileşik dikasyumda yan dallar devamlı olarak dikasyum oluşturacak şekilde dallanmıştır.

Bileşik korimboz

Yan eksenleri dallanmış olan bir korimbozdur. Çiçekleri aynı düzlem üzerinde bulunan bir panikuladır.

Bileşik spika

Bileşik başak. Çiçek kümesi sapı dallanmış ve dalların üzerinde ikinci derecede başakların bulunduğu çiçek durumu.

Bileşik umbella

Bileşik şemsiye. Çiçek kümesi sapında ikinci derecede sapların bulunduğu ve bu sapların üzerinde şemsiye durumunda çiçeklerin bulunduğu çiçek durumu.

Bileşik yaprak

Birçok yaprakçıktan meydana gelmiş bir yapraktır.

Bipinnat

Çift tüysü bileşik yaprak. Birinci derecedeki yaprakçıkları pinnat, ikinci tüysü yaprakçıkları basit olan bileşik yaprak.

Biseriat

İki sıralı ya da iki serili.

Bisexual

Aynı çiçekte ovaryum ve stameni birlikte içeren, hermafrodit.

Bitegmik

İki entegümentli

Biternat

Ana yaprak sapının üç sapçığa ayrılması ve her birinin ucunda üçer yaprakçığı bulunan bileşik yaprak

Bostriks

Helisel çiçek durumu. Yanal çiçek saplarının aynı yönden birbirine dik açıya yakın bir açı yapacak biçimde çıkarararak helisel biçimde dizilmeleri.

Bract

Çiçek sapı yaprakçığı. Çiçek sapının kaidesinde, sapın gövdeye bağlandığı yerde bulunan yaprakçık.

Bractelole

İkinci derecedeki brakte. Çiçek sapının üzerinde bulunan küçük yaprakçık.

Brakidodrom

Yaprak orta damarından çıkan yan damarların yaprak kenarına birleşmeden diğer yan damar ile birleşmesi.

Brakte

Çiçek sapı yaprakçığı. Çiçek sapının kaidesinde, sapın gövdeye bağlandığı yerde bulunan yaprakçık.

Brakteol

İkinci derecedeki brakte. Çiçek sapının üzerinde bulunan küçük yaprakçık.

Bulb

Soğan. Toprak altında gelişen, çok kısalmış ve tabla adı verilen gövdenin etrafında dizilmiş, pul denen etli yapraklarla örtülmüş tepe tomurcuğu taşıyan gövde tipi.

Calyx

Çanak yaprak. Kaliksin her yaprağı sepal adını alır. Sepaller normal yapraklara daha çok benzerler, yeşil renklidirler ve fotosentez yaparlar. Sepaller serbestse korisepal, birleşikse gamosepal ya da sinsepal adını alır. Gamosepal bir kaliks, tubulat (silindirik), rotat (tekerlek şeklinde), kampanulat (çan şeklinde), urselat (testi şeklinde), bilabiat (iki dudaklı şekilde) olurlar. Sepaller bazen tüy ya da diş şeklinde olurlar, bu durumda çiçek asepal olarak adlandırılır. Bzen kaliksin dışında epikaliks adını alan ikinci bir uzantı yer alır.

Capitulum

Kapitulum çiçek durumu - ana eksen şişkinleşmiş olup, üzerinde çok sayıda sapsız çiçek bulunur.Helianthus annus (Ayçiçeği), Anthemis (Papatya) çiçekleri kapitulum (tepecik, başcık) durumundadır.

Cleft

Yarık

Connate

Bitişik

Corolla

Taç yaprak. Korollanın her bir parçası petal adını alır. Petaller genellikle göz alıcı renkte ve sepallere göre daha basit iç yapıdadırlar. Petaller de sepaller gibi basit ya da birleşik olabilir (koripetal, sinpetal vb). birleşik petal şekilleri sepal şekillerine benzer ve aynı terimlerle ifade edilir. Korollanın önünde ikinci bir halka olursa buna parakorolla adı verilir. Korollası olmayan çiçekler apetal olarak adlandırılır.

Crenate

Kenart tırtıklı, çentikli

Cymose

Talkım şeklinde çiçek kuruluşları. Bunlarda ana dal yan dallardan daha Kısadır. Ve önce ana dalın ucundaki tomurcuk çiçek açar.

Dekumbent

Kalkık uçlu. Yalnız dalların uç kısmı yukarı doğru yükselmiş yerde yatık olarak gelişen bitki.

Dekussat

Her nodyumda karşılıklı olarak bir çift yaprağın ve birbirini izleyen nodyumlardaki yaprak çiftleri birbirine dik durumda olan çevresel yaprak dizilişi.

Deltat

Eşkenar üçgen şeklinde. Yaprak sapı üçgenin tabanının ortasında bulunur.

Deltoid

Üçgen şeklinde

Dendroid

Ağaç dalı biçiminde dallanmış tüy.

Dentat

Dişli. İri ve keskin olan dişlerin eksenleri yaprağa dikey durumdadır.

Dentate

Dişli, tarak şeklinde

Denticulate

Diş şeklinde küçük çıkıntıları olan

Dentikulat

Küçük dişli. Dentat ile aynı şekilde olup daha küçük olan diş.

Dentisid kapsula

Dişli kapsül. Açılma kapsülün uç kısmındaki dişlerin birleştikleri yerden olur.

Diadelfus

Filamentleri iki grup halinde birleşmiş andrekeum. Stamenlerin filamentleri bir tüp oluşturacak şekilde birleşmiştir. Grupların birinde bir tek filament bulunur.

Dialipetali

Taç yapraklarının ayrı olması. eş anl. Apopetal, koripetal.

Dialisepali

Çanak yapraklarının ayrı olması. eş anl. Aposepal, korisepal.

Diandrus

İki stamenli.

Didinamus

İki uzun ve iki kısa stamenin meydana getirdiği erkek organlar topluluğu.

Difiletik

İki kökenli sistematik birimler.

Digitat

Parmaksı, parmak şeklinde. Elsi parçalanmış yaprağa benzer ancak parçalar daha dar olup tam ışınsı bir şekilde yayımlanmıştır.

Digitate

Parmak şeklinde

Dikasyum

Çatalsı talkım. Tepe çiçeğin altındaki çiçek sapları ve aşağı-yukarı aynı boydadır. Basit dikasyum üç çiçeklidir.

Diklamideik

Bir çiçekte kaliks ve korolla farklılaşmasının bulunması, üreme organlarının ( ginekeum ) ayrı çiçekler üzerinde bulunması.

Diklin

Bir eşeyli çiçek: Erkek üreme organlarının ( andrekeum ) ve dişi üreme organlarının ( ginekeum ) ayrı çiçekler üzerinde bulunması.

Dikotom

Çatalsı, çatallı.

Dikotomsimpodial

Ana eksenin baskın olmadığı dikotom dallanma şekli.

Dioik

İki evcikli. Erkek ve dişi çiçeklerin ayrı ayrı bitkiler üzerinde bulunması.

Dioik poligami

Bitki iki evcikli; fakat bazı erdişi çiçeklerin, erkek çiçek veya dişi çiçek veya her ikisi ile birlikte bulunması.

Diploid

2n sayıda kromozom taşıyan döl.

Diplostamenli

Çift halkada dizilmiş olan stamenlerin, dış halkadaki stamenler sepallerin, iç halkadaki stamenleri ise petallerin önünde bulunması.

Diskoid

Disk şeklinde.

Dissected

Parçalara ayrılmış

Distikus

İki sıralı. Yaprak ve çiçeklerin aynı düzlem üzerinde birbirlerinin ters yönünde sıralanması.

Divergent

Anterlerin birbirlerinden ayrılmış ve uzaklaşmış olması.

Divisio

Bölüm.

Dorsal

Sırtsal yüzey, sırt kısmı.

Dorsifiks

Sırttan bağlı. Flamentin antere sırt kısımdan bağlı olması

Drepanyum

Birbirini izleyen çiçek saplarının hepsi aynı yönde ve düz bir plan üzerindedir.

Drupa

Eriksi meyve. Mezokarp etli olup, tohumla beraber tohumu saran sert ve odunsu endokarp meyvenin çekirdeğini meydana getirir. Tek veya çok tohumlu olduğu gibi ovaryum alt veya üst durumda olabilir.

Ekotip

Ekolojik koşullara bağlı olarak oluşan farklılık gösteren bitki ırkları.

Eksensel plasentasyon

Birkaç karpelden meydana gelmiş, bileşik ve çok bölmeli bir ovaryumda tohum taslaklarının ovaryum ortasında bulunan bir eksen üzerinde dizilmiş olması.

Ekstrors

Anter yarıkları dışta, korollaya bakan yönde olan.

Eliptik

Laminası elips şeklinde olan yaprak.

Emarginat

Yaprak ayası ucunun az derin çentikli ve yayık girintili olması.

Emarginate

Tepesi hafif çentikli

Embriyo

Zigotun gelişmesiyle oluşan ve tohum içinde bulunan bitki topluluğu.

Endosperm

Besi doku.

Ensiform

Kılıç şeklinde, kılıçsı. Ayası kılıç şeklinde olan basit yaprak.

Entire

Kenarı dişli olmayan

Entomofil (Entomogam)

Böcekle tozlaşan.

Epemeral

Bir günlük. Yaşam süresi bir gün olan bitki.

Epidermis

Bitki organlarının en üst kısmında bulunan ve mantarlaşmış hücrelerden oluşan genellikle tek sıralı koruyucu doku.

Epifit

Başka bitkiler üzerinde yaşayan bitki.

Epigeik

Toprak üzerinde gelişen.

Epigin çiçek

Üst durumlu çiçek. Ovaryum, reseptakulumun içine gömülmüştür, korolla, kaliks ve stamenler ovaryumun üst tarafından çıkar. Bu durumdaki çiçeklerde ovaryum alt durumludur.

Epikaliks

Ek çanak, dış çanak yapraklar. Kaliksin dışında ve kalikse bağlı yaprağa  benzeyen yapılar halkası. esanl. Kalikulus.

Epipetalus

Stamenlerin petal ya da korolloya bağlı olması.

Epitet

Cins adından sonra yazılan ve türü belirten ikinci ad.

Equitant

Yaprak tabanlarının birbirinin üstüne bindiği iki sıralı yaprak dizilişi. Yaprak genellikle kaidede V şeklinde kuvvetli olarak kıvrılmıştır.

Eros

Düz olmayan, çeşitli büyüklükteki girinti ve çıkıntıları bulunan.

Falkat

Oraksı, orak çeklinde. Ayası orak şeklinde kıvrık olan basit yaprak.

Falsifoveat

Sahte çukurlu. Çukurun kenarları eşit derinlikte değil, bir tarafı daha az derindir.

Fasikulat

Küçük demet. Demet şeklinde olan.

Favulariat

Yüzeyi incecik damarlı. Damarlar birbirinden zigzag oluklarla ayrılır.

Fenotip

Bitkinin genotipe bağlı olarak ve ortam koşullarının etkisiyle oluşan dış görünümü.

Fibriolat

Küçük saçaklı.

Filament

İplikçik. Erkek orfanın başçığını (anter) taşıyan sap.

Filiform

İpliksi; iplik şeklinde ince ve uzun olan.

Fillary

İnvolukrumu oluşturan pulsu yaprakların her biri.

Filloklat

Fotosentez işlevi gören yaprak şekline dönüşmüş gövde.

Fimbriat

Saçaklı, kenarlarda parçalara ayrılarak saçak gibi bir yapının oluşması.

Flabellat

Yelpaze şeklinde, yelpazemsi.

Floem

Soymuk boru. Bitkide organik madde taşınmasında iş gören iletim elemanları.

Folikul

Apokarp gineumlu çiçeklerde, her biri bağımsız pistil taşıyan ve boyuna yarılarak açılan kuru meyve.

Foveat

Çukurlu. Yüzeyin çukurlarla kaplı olması.

Foveolat

Çukurcuklu. Küçücük çukurlu.

Frigana

Bodur ve kurakçıl bitkilerin oluşturduğu vejetasyon tipi.

Funikulus

Tohum taslağı sapı. Tohum taslaklarını plasentaya bağlayan sap.

Furkat

Çatallı; çatal şeklinde ikiye ayrılmış.

Fuziform

İğ şeklinde, iğsi.

Gamet

Eşeysel hücre. Üreme işleminde birbiriyle kaynaşarak döllenmiş yumurtayı meydana getiren hücrelerden her biri.

Gametofit

Eşeysel döl. Bitkide eşey hücrelerini oluşturan haploid evre.

Gamopetalus

eşanl. Simpetal

Gamosepalus

eşanl. Sinsepal

Genikulat

Diz gibi eğrilmiş.

Genotip

Kalıtsal yapı.

Genus

Cins. Yapısal ve evrimsel olarak birbiriyle akrabalığı olan.

Ginekeum

Dişi organ kümesi. Bir çiçekte bulunan dişi organların tümü. Dişi organın bir tanesine pistil denir. Eğer çiçekte bir pistil varsa ginekeum ile aş anlamlıdır.

Ginemonoik

Bitkide erdişi (hermafrodit) ve dişi çiçeklerin beraber bulunması.

Ginobazik

Derin parçalanmış ovaryumlarda stilusun ovaryumun tabanından çıkması.

Ginodioik

Bazı bitkilerin dişi çiçekli, bazılarının erdişi çiçekli olması.

Ginofor

Ovaryum sapı. Ovaryumu taşıyan sap. Erkek organla dişi organı birbirinden ayıran düğüm noktasının uzamasından oluşur.

Ginomonoik

Bitkide dişi çiçekler ile erdişi çiçeklerin beraber bulunması.

Ginospor

Yumurta hücresi

Glabros

Tüysüz. Üzerinde tüy örtüsü bulunmayan yüzeyler için kullanılır.

Glandular

Salgı bezli. Ucunda salgı bezi bulunan tüyler.

Glandular-punktat

Sapsız salgı bezleri. Yüzeyde benek şeklinde yarı şeffaf renkli olup gömülmüş ya da yarı gömülmüş durumda bulunurlar.

Glaukus

Mumsu bir örtü nedeniyle mumsu beyaz bir görünüş almış, yüzeyde bulunan ve kolayca silinebilen bir örtü.

Glokhidiat

Üzerinde kanca gibi dikenimsi yapı bulunan kıl ya da tüy.

Gluma

Dış kavuz. Çimensi bitkilerin başaklarındaki başakçıkların tabanında bulunan ve çiçekleri saran örtü pulu. Alt gluma (alt dış kavuz) ve üst gluma (alt iç kavuz) olarak ikiye ayrılır.

Glumella

İç kavuz. Çimensi bitkilerde başakla bulunan tek bir çiçeği saran örtü pulu. Alt glumella (lemma) ve üst glumella (palea) olarak ikiye ayrılır.

Halofit

Tuzlu topraklarda yetişen.

Haplomorfik

Çiçek parçalarının dairemsi ya da yarı dairemsi olarak aynı düzlem üzerinde spiral şeklinde dizilmeleri.

Haplotrikus

Kaidesinde tek halkalı bir yapı bulunan kıl ya da tüy.

Hastat

Ok şeklinde. Yaprak ayası tabanından dışarıya doğru uzamış ve lopları orta eksene hemen hemen dik bir durum almış olan yaprak.

Helikoid kimos

Bkz. Bostriks.

Hermafrodit

Erdişi. İki eşeyli çiçek. Erkek ve dişi organları bir arada bulunan çiçek. eşanl. Biseksual, monoklin.

Hesperidyum

Limonsu meyve. Sinkarp ve üst durumlu bir ovaryumdan meydana gelen, septumlar tarafından bölünmüş, bölümleri içinde özsu dolu çok sayıda özsu torbacıkları (tüyler) bulunan, kalın ve derimsi bir kabukla örtülü etli meyve.

Heterogamus

Çiçeklerin iki ya da daha fazla çeşit ve şekilde olması.

Heterostilus

Stilusların değişik uzunlukta olması.

Hidrofil

Su ile tozlaşan.

Hilum

Göbekçik. Tohum taslağı sapının tohuma bağlandığı yer ya da sap ayrıldıktan sonra tohum üzerinde kalan iz.

Hipantiyum

Çukur çiçek tablası. Çukurlaşmış reseptakulum, perigin çiçeklerdeki (orta durumlu çiçek) çukurlaşmış çiçek tablası.

Hipogeik

Toprak altı. Toprak yüzeyinin altında gelişen ya da yaşayan.

Hipogin çiçek

Alt durumlu çiçek. Korolla, kaliks ve stamen halkaları ovaryumun altı kısmında bulunur. Bu durumdaki çiçeklerde ovaryum üst durumludur.

Hipokrateriform

İnce ve uzun olan korolla tübünün aniden genişleyip aşılarak korolla loplarının düz ya da yatay bir şekil almaları. eşanl. Salviform.

Hipokratiform

At nalı şeklinde

Hirsut

Kaba tüylü. Yüzeyi uzun, oldukça kaba bir yapıda dik ve yatık duruşlu tüylerle kaplı olan.

Hispid

Sert kıllı ya da tüylü. Yüzeyi kaba, sağlam ve elle dokunulduğunda acıtabilen, dik duruşlu tüylerle kaplı olan.

Holotip

İlk tanım yapılırken seçilen tek örnek.

Homoloji

Birbirine benzer ya da eş.

Homostilus

Stilusların aynı uzunlukta olmaları.

Incised

Oyulmuş, çentikli, kesilmiş

Inflorescence

Çiçek durumu

İmbirikat

Üst üste bindirmeli. Balık sırtındaki pullar ya da çatı kiremitleri gibi üst üste binmiş yapılar.

İmparipinnat

Uçları tüysü, birleşik yaprak. Bu birleşik yapraktaki ekseni ucunda tek yaprakçık bulunan birleşik yaprak. Bu birleşik yağrakta yaprakçık tek sayıdadır. Eşanl. Odd pinnat.

İntegüment

Tohum taslağı örtüsü.

İnternodyum

Düğüm arası, boğum arası. Gövde üzerinde yaprakların ve dalların çıktığı iki nodyum arasında kalan yapraksız parça.

İntrors

Anter yarıklarının içte, ginekeuma (dişi organ) bakan yönde olması.

İnvolukrum

Pulsu yaprak halkaları. Aynı nodyumda birkaç brakte çevresel olarak dizilmişler ise brakteler halkasına verilen ad.

İnvolusel

İkinci derecedeki pulsu yaprak halkası. Bileşik şemsiye durumundaki çiçeklerde bir şemsiyeciği taşıyan sapın kaidesinde çevresel olarak dizilmiş pulsu yaprak halkası.

İnvulat

İçe kıvrık. Yaprak ya da taç yapraklarda kenarların üst yüzeye doğru içe kıvrılmaları.

İsotip

Holotipin benzeri ya da eşi olan. Etiketinde holotipin kayıtları taşıyan örnek ya da örnekler.

Kalaza

Tohum taslağı yatakçığının taban kısmı.

Kaliks

Çanak. Bir çiçekte korollanın (taç) dışında bulunan yeşil renkteki örtü yaprakları.

Kalikulus

Eşanl. Epikaliks

Kalkerat

Mahmuzlu. Korollasında mahmuz şeklinde uzantısı olan.

Kampanulat

Çan şeklinde. Korollanın çan şeklinde olması.

Kamplitrop

Kıvrık tohum taslağı. Döllenme geçidi (mikrofil) ile yatakçık tabanını (kalaza) birbirine yaklaştıracak şekilde kıvrılmış olan tohum taslağı.

Kanalikulat

Boydan boya oyuklu, kanallı. Genellikle petiol ya da orta damar için kullanılır.

Kapitat

Başçıklı. Yoğun bir şekilde toplanarak başak meydana getirmiş ya da birdenbire genişleyerek küresel duruma gelmiş yapı.

Kapitulum

Kömeç, başçık. Sapsız çiçeklerin etlenmiş bir ana eksen üzerinde sık ve çok sayıda yerleşerek oluşturdukları salkımsı çiçek durumu.

Kapsül

Koruncak. Birleşik (sinkarp) bir ovaryumdan oluşmuş en az iki karpelden (meyve yağrağı) meydana gelmiş kendiliğinden açılan çok tohumlu kuru bir meyve. Açılma biçimlerine göre değişik adlar alır. Septisid, dentisid, lokosid, porisid kapsül gibi.

Karina

Omurgalı, sırtlı. Petal ya da sepalin alt ya da eksenden uzak yüzünde (abaksiyal) boydan boya bulunan çıkıntı.

Karpel

Meyve yaprağı. Çenet. Birleşik karpelli (sinkarp) ovaryumlarda ovaryumu oluşturan yapılardan her biri.

Karpofor

Metakarp sapçığı. Metakarpları birbirine bağlayan ince sapçık. Umbelliferae meyvelerinde olduğu gibi.

Karyopsis

Buğdaysı meyve, tohumsu meyve. Üst durumlu bir ovaryumdan gelişen ve tohum kabuğunun (testa) meyve kabuğundan (perkarp) ayrılmayacak bir şekilde birleştiği tek tohumlu açılmayan kuru bir meyve.

Kaudat

Yaprak ucunda uzunca, yumuşak ve kuyruğa benzer bir yapının bulunması.

Kaulesent

Gövdeli. Toprak yüzeyinin üstünde belirgin bir gövdesi bulunan.

Kimoz

Talkımsı, talkımlı. Çiçek sapın ıcındadır. Talkımsı çiçek kümeleri ana sapın dallanma durumuna göre adlandırılır. Yalın talkım (monokasyum), çatallı talkım (dikasyum), çok çatallı talkım (pleiokasyum) gibi.

Klavat

Ucu topuzlu, topuz şeklinde. Uca doğru düzgün bir şekilde kalınlaşarak ucun topuz şeklini alması.

Klavellat

Ucu topuzlu, topuz şeklinde. Uca doğru düzgün bir şekilde kalınlaşarak ucu topuz şeklini almış tüyler.

Koleteral

Ksilem ve floemin üst üste bulunması.

Kollikulat

Tohum yüzeyinin yuvarlak geniş tepeciklerle kaplı olması.

Kolumna

Sütuna benzer yapı. Erkek organ filamentlerinin ya da erkek ve dişi organların birleşmesinden meydana gelmiş yapı. Malvaceae ailesinde tipik olarak görülür.

Kondublikat

Kenarlarından boyuna katlanmış ve ortada bir kanal meydana gelmiş yapı.

Konektif

Anterin iki tekasını birbirine bağlayan parça.

Konnat

Bir nodyumda bulunan yaprakların taban kısımlarının birleşmiş olması durumu.

Kordat

Kalp şeklinde, yüreksi yaprak ya da yürek şeklindeki yaprak tabanı.

Korimboz

Yalancı şemsiye. Şemsiyemsi salkım. Alttaki çiçek saplarının daha fazla uzayarak üst yüzeyinin düz bir çiçek kümesi oluşturdukları bir rasemoz çiçek durumu.

Koripetali

Bk. Daialipetali

Korisepali

Bk. Dialisepali

Kornikulat

Boynuzlu. Boynuz şeklinde çıkıntıları bulunan.

Korolla

Taç yaprakların tümü. Çiçek örtüsünün (periant) değişik renklerde olabilen ikinci halkası.

Koronat

Taç. Korolla ile stamenlerin arasında bulunan korolla üzerinden çıkmış korollaya bağlı taca benzer yapı.

Krested

İbikli. Tepede bulunan düzgün olmayan dişli ve dişsiz olabilen sırt şeklinde bir yapı.

Ksilem

Bitkide su ve suda erimiş mineral maddelerin taşındığı iletim elemanları.

Kuneat

Kama şeklinde, kamamsı. Yaprak ayasının ve petalin kaideye doğru gittikçe incelerek dar üçgen biçimi alması.

Kupula

Kadehçik, involukrum braktelerinin meydana getirdiği çiçeği taşıyan kadehe benzeyen yapı. Meşelerde nuks tipi meyveyi taşıyan yapı.

Kuspidat

Yaprak ucu birdenbire daralıp iç bükey bir durum alarak uzar ve uç sivri bir şekilde son bulur.

Lamina

Yaprak

Lamina

Yaprak ayası. Yaprağın yassı ve genişlemiş bölümü. Tek ya da çok parçalı oluşuna göre yalın ve birleşik yaprak olarak adlandırılır.

Lanatus

Yünsü, sık kıvrık birbirine sarılmış gibi tüylerle kaplı.

Lanceolate

Mızrak şeklinde

Lanseolat

Mızrak şeklinde, mızraksı. Taban kısmında geniş, uca doğru gittikçe incelen, uzunluğu genişliğinden daha fazla olan yapı ya da bu şekildeki basit yaprak.

Laserat

Yırtıklı kenarlı. Kenarları derin ve düzgün olmayan şekilde parçalanmış.

Lasinat

Uzun keskin yarıklı. Çok sayıda dar, derin ve lopların uçları sivri olan parçalanma ve bu şekilde parçalanmış yaprak.

Lektotip

Holotip belirtilmemiş, kaybolmuş ve bozulmuşsa onun yerine seçilen örnek.

Lemma

Alt glumma. Bak. Glumma.

Lentikular

Dışbükey merceksi. Karşı yüzeylerin dışbükey mercek şeklinde olması.

Lepidot

Pulsu tüy. Yüzeyi yuvarlak pula benzer tüylerle örtülü olan.

Ligula

Dilcik. Uzamış ve yassılaşmış bir yapı. Özellikle çimensi bitkilerde yaprak kınının ucunda ve yaprak ayasının tabanında bulunan dilsi çıkıntı. Bazen tüysü de olabilir.

Ligulat

Dilsi, dilcikli. Dile benzer biçimde olan. Compositae familyasındaki ışınsal çiçeklerin taçları bu şekildedir.

Linear

Çizgisel

Linear

Şerit şeklinde, şeritsi. Karşı kenarları birbirine az çok paralel olan uzun ve ince yapı ya da bu şekilde olan basit yaprak.

Lirat

Yaprak ayasının en uçtaki lobu büyük kenar lopları aşağı doğru gittikçe küçülen yaprak.

Lobed

Loplu

Lokolisid kapsula

Yarık koruncak. Karpeller sırt tarafından yarılarak açılırlar.

Lokolus

Ovaryum gözü. Ovaryum içindeki boşluklardan her biri.

Lomentum

Kırılgan meyve, boğumlu meyve. Her bir bölümünde bir tohum bulunacak şekilde boğumlu olan ve boğumlardan kırılan, kuru açılmayan ve üst durumlu bir ovaryumdan oluşan meyve.

Makroprotal

Arkegonyumları oluşturan protal.

Makrospor

Dişi protali veren spor. Çiçekli bitkilerde embriyo kesesine özdeştir. Eşanl. Megaspor.

Makrosporangiyum

Makrosporları oluşturan yapı. Eşanl. Megasporangiyum. Çiçekli bitkilerde polen kesesine özdeştir.

Makrosporofil

Makrosporangiyumları taşıyan yapı. Eşanl. Makrofil. Çiçekli bitkilerde pistile özdeştir.

Marjinal plasentasyon

Tohum taslaklarının, karpellerin kenarına (iki karpelin birleştiği yer) bağlı olması.

Megaspor

Bak. Makrospor

Megasporangiyum

Bak. Makrosporangiyum.

Merikarp

Birleşik (sinkarp) bir ovarumdan meydana gelmiş, ancak karpellerin birleşöme yerlerinden yarılarak ayrılan tek tohumlu kuru meyvelerden her biri.

Mesofil

Yaprakta alt ve üst epidermisler arasında görülen parankimatik doku.

Mezokarp

Orta kabuk. Meyve kabuğunun çok gözeli orta katmanı.

Mikrofil

Bakj. Mikrosporofil

Mikroprotalyum

Anteridyumları oluşturan portal.

Mikrospor

Erkek protali veren spor, eşanl. Androspor. Çiçekli bitkilerdeki polene özdeştir.

Mikrosporangiyum

Mikrosporları oluşturan yapı.

Mikrosporofil

Mikrosporangiyumları taşıyan yapı. Eşanl. Mikrofil. Çiçekli bitkilerde stamene özdeştir.

Monodelfus

Filamentleri bir tüp oluşturacak şekilde birleşmiş andrekeum.

Monofiletik

Tek kökenli sistematik birimler.

Monoik

Bir evcikli. Erkek ve dişi organların ayrı çiçeklerde fakat aynı bitki üzerinde bulunması.

Monoik poligami

Bitki bir evcikli fakat bazı çiçekler erdişi.

Monoklin

Bak. Hermafrodit.

Monokotil

Tek çenekli.

Monopodial

Ana bir eksenin baskın olduğu dallanma şekli.

Monotipik

Genus ya da familyanın tek tür ile temsil edilmesi.

Mukronat

Dikensi uçlu. Yaprak ayasının ucunda dikenimsi sert ve dik duruşlu bir yapı.

Nektar

Bal özü bezi. Genellikle nokta, pul ya da ay şeklinde olabilen yapı.

Neotip

Örneklerin hepsi kayboldu ise tip yerine gösterilen örnek.

Nodyum

Boğum. Yaprakların gövde üzerinde bağlı oldukları kısım.

Nuks – nus

Bir ya da çok sayıda karpelden oluşan, perikarpı deri gibi sert ya da osunlaşmış, içerisinde tek tohum taşıyan, açılmayan kuru meyve tipi. Ör. Fındık.

Nusellus

Tohum taslağında embriyo taslağını çevreleyn doku.

Nut

Fındıksı meyve. Bir tek tohumu bulunan, kendiliğinden açılmayan sert meyve.

Nutlet

Küçük fındıksı meyve.

Obdeltat

Ters eşkenar üçgen şeklinde. Yaprak sapı üçgenin uç noktasında bulunan basit yaprak.

Obdiplostamenli

Çift halkada dizilmiş olan stamenlerin dış halkadailerin petallerin, iç halkadakilerin ise sepallerin önünde bulunması.

Obkordat

Ters yürek şeklindeki basit yaprak.

Oblanceolate

Ters mızrak şeklinde

Oblanseolat

Ters mızrak şeklinde. Taban kısmı ince, uca doğru gittikçe genişleyen ve ucu sivri, uzunluğu genişliğinden fazla olan basit yaprak.

Oblik

Karşılıklı olmayan. Stamendeki tekaların karşılıklı olmayıp birinin diğerinden daha aşağıda olması.

Oblong

Uzunca, dikdörtgenimsi

Oblong

Dikdörtgensi. Uzunluğu genişliğinden daha fazla ve kenarları orta kısımlarda birbirine az çok paralel olan basit yaprak.

Obovat

Ter yumurta şeklinde, ters yumurtamsı. Sapı yumurta kesiti şeklinde yapının dar tarafında bulunan basit yaprak.

Obovate

geniş kısmı yukarı doğru olan ters yumurtamsı

Obtus

Küt uçlu. Sivri ya da keskin olmayan yaprak ucu.

Obtuse

Küt

Odd pinnate

Eşanl. İmparipinnat.

Okrea

Bopum kını. Kulakçıkların kaynaşmasıyla gövdeyi halka şeklinde saran kın.

Oospor

Yumurta hücresi.

Operkulat kapsula

Kapaklı kapsula. Tohumlar kapsülün tepesindeki deliklerden (por) atılmakta ancak deliklerin üzerinde bir kapak bulunmaktadır.

Opposit

Karşılıklı. Her nodyumdan bir çift yaprağın karşılıklı olarak çıkması.

Opposite

Karşılıklı

Orbicular

Dairesel

Orbikular

Daire şeklinde. Yaprak ayası daire şeklinde olan basit yaprak.

Ornithofil

Kuşlarla tozlaşan.

Ortotrop

Eşanl. Atrop.

Oselat

Göz şeklinde. İki değişik renkte ve nokta şeklindeki beneklerin üst üste bulunması. Ortadaki daire şeklindeki benek ve onun etrafındaki yuvarlak benek değişikl renktedir.

Ovaryum

Yumurtalık. Dişi organda stilusun alt tarafında bulunan ve bir ya da daha çok sayıda tohum taslağı taşıyan şişkin parça.

Ovat

Yumurta şeklinde, yumurtamsı. Yumurtanın boyuna kesiti şeklinde olan ve sapı bu yapının geniş tarafında bulunan basit yaprak.

Ovate

Oval

Ovül

Tohum taslağı. Döllenmeden sonra olgunlaşıp tohumları oluşturan yapı.

Palea

Üst glumella. Bak. Glumella.

Palmat

Elsi, el şeklinde birleşik yaprak. Üçten fazla parçanın ya da yaprakçığın yaprak sapındaki tek noktadan ışınsal olarak çıkması.

Palmate

El ayası şeklinde

Palmatifit

Elsi bölmeli. Yaprak ayasının üçte birinden az bir şekilde parçalanması.

Palmatilobat

Elsi loplu. Yaprak ayasının hafif şekilde loplar meydana getirmesi.

Palmatipartit

Elsi parçalı, yaprak ayasının yarısından biraz fazla bir şekilde parçalanması.

Palmatipinnat

Ana yaprak sapı ucundan ikinci derecedeki eksenler üzerinde karşılıklı olarak tüysü yaprakçıkların bağlanmasından oluşan birleşlik yaprak.

Pandurat

Keman şeklinde. Ayası keman şeklinde olan basit yaprak.

Paniculate

Birleşik salkım şeklinde,

Panikula

Birleşik salkım. Yan dalları tekrar dallanmış bir rasemoz.

Papilloz

Kabarcıklı. Yüzeyi küçük kabarcıklarla kaplı olan.

Papus, pappus

Körçanak, körkaliks. Compositae ailesindeki çiçeklerde görülen pulsu, tüysü ya da tüysü-tüylü yapıdaki çanak. Körçanak, kağçık (aken) tepesinde bulunur.

Parakarp ginekeum

Sinkarp ovarumlarda karpellerin sadece kenarlarından birleşerek tek gözlü ovarum meydana getirmeleri.

Parakorolla

Korollaya bağlı olan ve korollanın iç kısmında gelişen halka şeklinde değişik renkteki yapı.

Paratip

İlk yayında tanımlanmış holotip ve isotiplerden başka gösterilen örnekler.

Paripinnat

Çift sayıda yaprakçığı bulunan tüysü birleşik yaprak. Yaprakçık adedi çift sayıdadır. Yaprakçıkların bağlı olduğu eksen ucunda yaprakçık bulunmaz.

Parted

Parçalı

Paryetel plasentasyon

Tohum taslakları ovaryumun iç çeperi üzerindedir.

Pedat

Elsi yaprağa benzer ancak üç ana loptan meydana gelir yanlardaki iki lop ise tekrar loplara ayrılmıştır.

Pedate

Ayaksı

Pedisel

Çiçek sapı, çiçekçil sapı. Bir tek çiçeği taşıyan sap. Bir çiçek kümesindeki tek bir çiçeğin sapı.

Pedunkul

Çiçek kümesi sapı. Bir çiçek durumunda birçok çiçekten oluşan bir çiçek kümesini taşıyan sap.

Pektinat

Taraksı, tarak şeklinde. Yaprak ayasının bir tarağın dişleri gibi karşılıklı olarak ince ve derin parçalara ayrılması.

Peltat

Kalkansı, kalkan şeklinde. Yaprak sapının kenardan değil yüzeyden bir noktadan yaprak ayasına bağlı olması.

Peltate

Sapına alt yüzünün ortasından bağlı kalkan şeklinde

Pentamer

Her halkasında beş parça bulunan. Beş sepal, beş petal, beş stamen gibi.

Pentasiklik

Beş halkalı

Peponeidyum

İç kısmında septumlar tarafından ayrılmış sulu ve kabuğu derimsi alt durumlu bir ovaryumdan oluşmuş etli meyve.

Perfoliat

Sarıcı. Sapsız yaprak ayası tabanının gövdeyi sararak yaprak içinden geçiyormuş gibi göründüğü basit yaprak.

Perfoliate

Sapı yaka gibi çevreleyen

Periant

Çiçek örtüsü, çiçek örtü yaprakları. Taç ve çanak yaprakların tümü. Bir çiçekte erkek organlar ve dişi organlar dışında kalan parçalar.

Perigin çiçek

Reseptakulum (çiçek tablası) çukurlanmış ve ovaryum çiçek tablasının tabanında serbest durumdadır. Çiçeğin diğer halkaları (sepal, petal ve androkeum) reseptakulum çukurunun üst kenarından çıkar. Çiçek orta, ovaryum üst durumludur.

Perigon

Çanak ve taç yaprakların farklılaşmaması, aynı şekil ve aynı renkte olmasıyla meydana gelen çiçek örtüsü.

Perikarp

Meyve kabuğu, meyve çeperi. Meyve yaprağı (karpel) meydana geldikten sonra oluşan çeper.

Perisperm

Besler doku. Bazı tohumlarda bulunan ve tohum yaslağı özünden gelişen besleyici doku.

Personat

Boğazı kapalı ve dudakları eşit olmayan iki dudaklı bir korolladır, boğazı alt korollanın damak şeklinde ileriye çıkmış olan parçası ile kapanmıştır.

Petal

Taç yaprak. Çiçeğin tacını oluşturan ve çoğunlukla göze çarpacak biçimde renkli olan parça.

Petaloid

Taç yapraksı. Renk ve şekil olarak taç yaprağa benzeyen.

Petiol

Yaprak sapı. Yaprak ayasını dala ya da gövdeye bağlayan parça.

Petiole

Sap

Petiolül

Yaprakçık sapı. Birleşik bir yapraktaki yaprakçık sapı.

Piksid (piksidyum) kapsül

Kapaklı kapsül. Kapaklı koruncak. Çevresel olarak yarılan ve bir kapak oluşturarak açılan meyve.

Pilos

Yumuşak tüylü. Yüzeyi ince zayıf ve yumuşak tüylerle kaplı olan.

Pinnat

Tüysü. Uzamış bir eksen boyunca karşılıklı dizilmiş yapılar. Yaprakçıkları ana ekseni üzerine karşılıklı dizilmiş birleşik yaprak.

Pinnate

Sapının iki yanında küçük yaprakları olan

Pinnatifid

Yarıkları orta damara yakın gelen

Pinnatifid

Tüysü bölmeli. Yaprak ayasının orta damara doğru üçte birinden az bir şekilde parçalanması.

Pinnatilobat

Tüysü loplu, yaprak ayasının hafif bir şekilde loblar meydana getirmesi.

Pinnatipartit

Tüysü parçalı, yaprak ayasının orta damarında doğru yarıdan biraz fazla bir şekilde parçalanması.

Pinnatisekt

Tüysü derin parçalı. Yaprak ayasının orta damara kadar derin parçalanmış olması.

Pistil

Dişi organ. Bir çiçekte yumurtalık (ovarum), boyuncuk (Stilus) ve tepecik (stigma)’dan oluşan parçaların tümü. Bak. Ginekeum.

Pistillat

Yalnız dişi organı bulunan çiçek

Pleikasyum

Çok çatallı takıö. Ana eksenin ucunda bulunan çiçeğin altından aynı halkadan 3^den fazla dallanma olup bu dalların ucunda bulunan çiçeğin hemen altından halkasal dizilişli 3 ya da daha fazla dallanma meydana getiren çiçek durumu.

Plumoz

Tüysü-tüylü. Tüyün üzerinde tüysü ince yapıların bulunması. Kuş tüyünde olduğu gibi.

Polen

Çiçek tozu. Tohumlu bitkilerde anterlerin içinde bulunan çimlenebilen erkek sporu.

Polifletik

Çok kökenli sistematik birimler.

Poligam

Bir bitkide erdişi çiçeklerin erkek ve dişi çiçeklerden biri ile beraber bulunması.

Polikarpi

Çok karpelli.

Pome

Basit yalancı meyve. Hipantiyumu etlenmiş alt durumlu bir ovaryumdan meydana gelen meyve. Elma, armut, ayva gibi.

Populasyon

Bir yerde bulunan ve aralarında gen alışverişi olan bireyle topluluğu.

Porisid kapsula

Delikli kapsül, delikli koruncak. Tohumları kapsülün tepe bölümünde bulunan deleklerden dökülen çok karpelli kuru meyve.

Prokumbent

Yatık. Toprak üzerinde yatık olarak uzanan ancak nodyumlarda köklenmeyen gövdeler.

Protalyum

Ön çim. Sporlu bitkilerde sporların çimlenmesi ile oluşan ve eşey oranlarını taşıyan haploid evre.

Puberulent

Seyrek tüylü. Yüzeyi ,nce kısacık yumuşak seyrek tüylerle kaplı olan.

Punktat

Benekli, noktalı. Kalem ucu ile yapılmış gibiş dağaınık benekleri, noktaları olan.

Punktulat

Benekçikli, noktacıklı. Yüzeyde küçük benekçik ve noktacıkları olan.

Pustikulat, pustulat

Siğilli, siğil şeklinde çıkıntıları olab. Yüzeyi küçük ve hafifçe kabarık, siğile benzer kabarcıklarla kaplı olan.

Racemose

Monopodial dallanmalı (salkım şeklinde) çiçek durumu.

Radiat

Işınsal. Bir merkezden çıkan ve yayılan yapılar için kullanılır.

Rafe

Ovülün fonikulus ile birleştiği yerde meydana gelen çizgi ve omurga.

Rahilla

Poaceae ve Cyperaceae ailelerinde spikeletleri taşıyan eksen. Çiçeklerin dizildikleri eksen.

Rahis

Birleşik yaprak ekseni. Birleşik yapraklarda yaprakçık saplarının bağlı olduğu ana eksen ya da bir çiçek durumunda tüm çiçekleri taşıyan ana eksen.

Rasem

Salkım, tek salkım. Bir ana eksen ve üzerine dizilmiş saplı çiçeklerden oluşan çiçek kümesi.

Rasemus

Salkımsı, slkımlı. Salkım biçiminde gelişen çiçek kümeleri için kullanılır. rasem, spika, spadiks, umbella, korimboz, kapitulum çiçek durumları (basit rasemoz); birleşik panikula, birleşik spika, birleşik umbella, birleşik korimboz (birleşik rasemoz)’dur.

Ratikular-aerolat

Yüzeyin ince hatlarla sınırlanmış ağsı yuvarlak şekillere benzemesi.

Refleks

Keskin bir şekilde geriye doğru kıvrılmış.

Rekombinasyon

Teni düzenleşme. Heterozigot bireylerde mayoz bölünme sırasında genlerin tekrar gruplanması ve yeni kalıtsal biçimler oluşturması.

Reniform

Böbrek şeklinde. Ayası böbrek şeklinde olan basit yaprak.

Reniformb

Böbrek şeklinde

Reseptakulum

Çiçek tablası. Yalın çiçek tablası. Çiçek sapının uç kısmında genişleyerek bir tabla halini alması. Çiçekler bu tabla üzerinde bulunurlar. Eşanl. Torus.

Resupinat

Korollanın burularak 180 derec dönmesi. Alt dudak üste, üst dudak alta gelmiş olur.

Retrors

Geriye ve aşağıya kıvrılmış. Genellikle tüyleri için kullanılır.

Retukilat

Ağsı. Tohum yüzeyinin ağsı, ağa benzer bir yapı ile kaplı olması ya da yaprak damarlarının ağa benzer şekilde olması.

Retus

Yaprak ucunda kısa bir girinti bulunması.

Revulat

Geriye yuvarlanarak kıvrılmış. Yaprak kenarlarının geriye doğru yuvarlak biçimde kıvrılmaları.

Ripidium

Yanal çiçek sapları bir sağa bir sola doğru yönelmiş ve aynı düzlem üzerinde olan çiçek durumu.

Rizokarpik

Toprak üstü parçaları (gövde, dal, çiçek) hayat devrelerini bir yılda tamamlar ancak kökleri uzun yıllar yaşar.

Rizom

Toprak altı gövdesi. Toprak altında yatay olarak gelişir ve ekseni boyunca kökçükleri vardır. Yaprakları pulsu bir yapıda olup, terminal ve lateral tomurcukları bulunur.

Rombik

Baklavamsı yaprak. Ayanın en geniş yeri orta kısmı olup bir açı meydana getirir, kenarlar yaprak ucuna ve tabanında düz bir hat şeklinde uzanır.

Rosulat

Gülcük, gülcüklü yaprak kümesi. Bitişme noktası çevresinde yoğun bir şekilde kümelenmiş yaprak kümesi ya da pulsu yapılar.

Rotat

Tekerlek şeklinde. Korolla lobları biz düzlem üzerinde yayılmış ve tekerlek parmakları gibi düzenlemiş olup, korolla tübü çok kısadır.

Rotundat

Dairemsi, daireye yakın şekilde olan. Yaprak ayasının daire şeklinden (orbikular) oblong (dikdörtgensi) şekle meyletmesi.

Rugos

Buruşuk. Yüzeyde düzgün olmayan belirgin hatların bulunması.

Ruminat

Yüzeyin düzgün olmayan birçok kanalcıklar ile girintili çıkıntılı ve koyulu açıklı bir tonda kaplanmış olması.

Runsinat

Geriye doğru oymalı. Yaprak ayası derin oymalı ve lobları yaprak tabanına doğru yönelmiş basit yaprak.

Sagitat

Oksu, ok şeklinde. Yaprak ayasının tabanda iki yana ve aşağıya doğru uzayarak meydana getirdiği ok şeklinde basit yaprak.

Sagittate

Ok başı şeklinde

Sakat

Torba şeklinde. Çanak ve taç yaprakların kaidesinde torbaya benzeyen ve sarkık duruşlu yapılar için kullanılır.

Salviform

Bak. Hipokrateriform.

Samara

Kanatlı meyve. Kanatlı açılmayan kuru meyve.

Saprofit

Çürükçül. Bitki artıkları üzerinde yaşayan klorofilsiz bitkiler.

Scalloped

İçe doğru çukur

Sentiperital

Gelişmelerini dıştan içe, merkeze doğru tamamlayan. Ranunculus cinsindeki stamenlerin gelişmesinde olduğu gibi.

Sepal

Çanak yaprak. Bir çiçekte en dış halkayı oluşturan ve çiçek tomurcuk halindeyken tüm çiçek organlarını saran yeşil renkteki parçaların her biri.

Septifragal kapsula

Karpellerin tabanında tohum taşıyan dış kısımları birbirinden ayrılarak yukarı doğru kıvrılır ve karpellerin iç kısımları bir sütün halinde kalır.

Septisid kapsula

Yarıklı koruncak. Karpelleri birleşme yerleri boyunca açılan kuru meyve.

Septum, septa

Perde, bölme duvarı, bölme zarı. İki göze arasındaki çeper, yumurtalıkta iki odacığı birbirinden ayıran bölme duvarı.

Serbest-sentral plasentasyon

Serbest merkezsel diziliş. Tabandan yukarı bir sütun üzerine yerleşmiş yumurtalık çeperi ile bağlantısı olmayan tsalaklar düzeni.

Seriseus

İpek yütlü. Yüzeyin çok ince, sık ve basık bir yöne doğru tüylerle kaplı olması.

Serrat

Testere dişli. Yaprak ayası kenarındaki dişlerin testere dişlerine benzer şekilde olması.

Serrate

Testere dişli

Serrulat

İnce, küçük testere dişli.

Serrulate

Çok küçük dişleri olan

Seta

Kalın, sert yapıdaki kıl.

Setos

Kalın sert yapıdaki kıllarla kaplı olma durumu.

Siatyum, siatum

Ortada bulunan bir dişi çiçek ve etrafına dizilmiş erkek çiçekler ile kalikse benzeyen brakte ve aralarında bulunan glandlardan meydana gelen çiçek durumu. Euphorbia cinslerinde olduğu gibi.

Siliat

Kirpiksi, kirpik şeklinde. Yaprak ayasının kenarında kirpiğe benzer bir yapının bulunması.

Silikula

İki karpelden oluşan ve karpellerin arasında yalancı bölme bulunan, boyu eninin 3 katından fazla olmayan kuru meyve.

Silikuva

Yapı olarak silikulaya benzer, ancak boyu eninin 3 katından fazladır.

Simpatri

Aynı yerde bulunma. İki ya da daha fazla populasyonun aynı yerde bulunması.

Simpetal

Birleşik taç yapraklı. Taç yaprakların birleşik olması. eşanl. Gamepetalus.

Simpodial

Ana bir eksenin baskın olmadığı dallanma şekli.

Sinangiyum

İlkel gymnospemlerde polen keselerinin dal uçlarında oluşturduğu kümeler.

Singenesis

Filamentleri serbest fakat anterleri birleşik stamen grubu.

Sinkarp

Birleşik meyve yapraklı. Birbiryle kaynaşmış birden fazla meyve yaprağından oluşmuş ovaryum.

Sinkonium

İncirsi meyve. Etlenmiş ve çanak şeklini almış reseptakulumu iç yüzeyinde eriksi (drupa), gevşek meyveler olan birleşik yalancı meyve.

Sinonim

Adlandırmada aynı takson için kullanılan farklı adlardan her biri.

Sinsepal

Birleşik çanak yapraklı. Çanak yaprakların birleşik olması. eşanl. Gamosepalus.

Sinsinus

Yanal çiçek sapları bir sağa bir sola doğru yönelmiş ancak aynı düzelm üzerinde olmayan çiçek durumu.

Sintip

Holotipi ayrılmamış bir tip serisi içindeki her bir örnek.

Sinuate

Dalgalı kenarlı, zigzaglı, yılankavi

Sinus

Ara boşluk. İki lop ya da parça arasında bulunan boşluk.

Sirhos

Yaprak ucunun ince uzun olup kangal şeklinde kıvrılmış olması.

Sitriat

Boyuna ince kanalcıklı, olukcuklu ya da kabartma şeklinde çizgili.

Skabrid

Prtüklü, kısa, sert, sağlam, siğile benzer yapılar. Dokunulduğu zaman pürtükler hissedilir. Bazen tüyler üzerinde de bulunur.

Skalariform

Merdiven şeklinde olan yapılar için kullanılır.

Skapos

Gövdesiz bitkilerde çiçek ya da çiçek kümesini taşıyan ve üzerinde yaprak bulunmayan sap.

Skobikulat

Yüzeyi uzamış çukurluklarla kaplı olan.

Sorosis

Dutsu meyve. Bir eksen etrafında dizilmiş birçok çiçeğin çiçek örtüsünün etlenmesiyle oluşmuş eriksi meyveler topluluğunda meydana gelmiş yalancı birleşik meyve.

Spadiks

Koçan, koçan şeklinde. Ana ekseni etli ve kalın olan, genellikle bir spata senilen yapı etrafından sarılmış olan basir rasemoz çiçek durumu.

Spata

Bir çiçek kümesinin ya da koçanın kaidesinde tek olarak bulunan ve onu saran ya da yanal olarak çıkan, renkli, büyük ve yaprak ya da brakte görünüşündeki yapı.

Spatulat

Spatula şeklinde. Uca doğru düzgün bir şekilde genişleyen küt uçlu basit yaprak.

Spatulate

Kaşık şeklinde

Spika

Başak, ikinci derecedeki başak. Çimensi bitkilerde başağı oluşturan ve bir çift kavuz (gluma) ile örtülmüş yapı.

Spike

Başağa benzer çiçek başı

Spor

Yeni birey oluşturma özelliği bulunan hücre.

Sporangiyum

Sporu oluşturan yapı

Sporofit

Bir bitkinin hayat devresinde sporları meydana getiren diploid evre.

Sporokarp

Heterospor eğreltilerde sert ve fındıksı yapıdaki sporangiyum.

Stamen

Çiçeğine erkek organı. Sap kısmı (filament) ve başçık (anter) kısımlarından oluşur.

Stamen

Erkek organ. Bir çiçekte başçık (anter) ve iplikçik (filament) ten oluşan, çiçek tozlarını (polen) oluşturan organ.

Staminod

Erkek organları bulunan. Erkek organları bulunan, dişi organları bulunmayan çiçek.

Staminodyum

Kısır ya da körleşmiş Stamenler.

Standart

Bak. Veksillum

Stellat

Yıldızsı, yıldız şeklinde. Birleştirme noktasının merkezinden ışınsal olarak çıkan tüyler ve yapılar için kullanılır.

Steril

Verimsiz, kısır. Döl verme ya da meyve oluşturma yeteneği olmayan.

Stigma

Tepecik. Boyuncuğun (Stilus) ucunda bulunan ve poleni tutan kısım.

Stilopodik

Stilus kaidesinin disk şeklinde olması. umbelliferae ailesinde olduğu gibi.

Stilus

Boyuncuk. Ovaryum tepesinden çıkan ya da uzun, tek ya da parçalı, ucunda stigmayı taşıyan yapı. Stigma ile ovaryumu birleştiren yapı.

Stipe

Yumurtalık sapı. Eşanl. Ginofor.

Stipitat

Saplı, sapı olan.

Stipule

Yaprak sapının dibinde çift olarak bulunan minik yapraklar.

Stipül

Kulakçık. Yaprak sapının gövdeye bağlandığı noktada sapın iki yanında sapa bağlı ya da bağlı olmayan pulsu, dikensi, zarsı yapılar.

Stolon

Sürünücü gövde, sürüngen gövde. Toprak yüzeyinde uzanan ve boğumlardan (nodyum) köklenerek yeni bitkiler veren sürünücü gövde.

Stoma

Gözenek. Bitkide epidermiste bulunan, solunumda iş gören yapı.

Strigos

Sert yatık tüylü. Sivri, basuıl ve sağlam tüylerle kaplı.

Strobilus

Kozalak. Brakteleri birbirini örten ve çiçekleri tek eşeyli ve aynı cinste olan spika.

Subledipot

Pulsu tüye benzer, ancak tüycükler arasındaki yarıklar fazla değildir.

Subulat

Biz şeklinde. Ucu sivri, ayası kunduracı bizi şeklinde olan basit yaprak.

Sukulent

Etl, sulu. Etli, sulu, kalın ve yumuşak dokulardan meydana gelmiş yapı.

Sulkat

Oluklu, kanallı.

Şizokarp

Yarılan meyve. Birleşik bir ovaryumdan oluşan ve karpelleri yarılarak iki ya da daha çok parçalara ayrılan, kuru, açınımsız, yalın meyve. Bu parçaların her birine merikarp adı verilir.

Talamus

Bak. Reseptakulum.

Taxon

Belirli bir kategoriye sokulabilecek kadar diğerlerinden ayrılmış olan taksonomik grup.

Tendril

Sülüksü yapı. Bazı bitkilerde bulunan ve herhangi bir şeye satılarak tırmanmalarını sağlayan uzun, ince ve kangal şeklinde kıvrılabilen yapılar. Bazı yapılarda ana eksenin uzayarak kangal şeklinde kıvrılan ince parçaları.

Tepal

Perigonu meydana getiren her parçaya verilen ad.

Teret

Silindir şeklinde. Gövde, dal, Stilus gibi yapıların silindir şeklinde olması.

Ternat

Nir ana sapın üç sapçığa ayrılarak her birinin ucunda üçer yaprakçığı bulunan birleşik yaprak.

Testa

Tohum kabuğu. Tohum dış örtüsü.

Tetradinamus

Dört uzun ve iki kısa stamenin meydana getirdiği erkek organlar topluluğu.

Tirsus

Sık birleşik salkım, ekseni belirgin olmayan birleşik salkım. Ana eksen üzerinde dalların salkım (rasemoz) ikinci derecedeki yanal dalların talkımsı (kimoz) olarak dizildiği çiçek durumu.

Tomentos

Keçemsi tüylü. Havlu yüzü gibi tüylü. Yüzeyin sık, oldukça sağlam kısa tüylerle örtülü olması.

Torus

Bak.reseprakulum.

Tridinamus

Eşit boyda üçlü iki gruptan meydana gelmiş erkek organlar topluluğu.

Trifoliat

Bir ana sapın ucunda üç yaprakçık bulunan birleşik yaprak.

Trifoliate

Üçlü bileşik yaprak.Bir ana sapın ucunda üç yaprakçığı bulunan bileşik yaprak.

Tripinnat

Üçlü tüysü birleşik yaprak. Bipinnat yaprağın yaprakçıklarının pinnat olması.

Triternat

Ana yaprak sapının üç sapçığa ayrılarak o sapçıkların tekrar üçe ayrılması ve birbirinin ucunda üçer yaprakçığı bulunan birleşik yaprak.

Truncate

Tepesi kesik gibi güdük

Trunkat

Yaprak ucunun ya da kaidesinin kesik, yassı durumda olması.

Tuberkulat

Tepecikli, tümsekçikli. Yüzeyin uçları sivri olmayan, küt tepeciklerle kaplı olması.

Tubulat

Tüpsü, tüp şeklinde, boru şeklinde.

Umbella

Şemsiyemsi, şemsiye şeklinde. Çiçek saplarının çiçek kümesini taşıyan sapın uç kısmında ve aynı noktadan çıkması ile oluşan rasemoz çiçek durumu.

Umbrakulat

Stilusun şemsiye durumunda olması.

Undulat

Dalgalı. Kenarları dalgalı olan yapılar ya da yapraklar için kullanılır.

Undulate

İnişli çıkışlı, dalgalı

Unilateral

Tek yanlı. Tüm çiçeklerin ana eksenin bir tarafında olması.

Uniseks çiçek

Bak. Diklin.

Unsinat

Kanca, çengel şeklinde. Tüyün uç kırmının bu şekilde olması.

Urens

Yakıcı tüylü, ısırgan tüylü. Dik ve genellikle uzun tüyler olup, dokunulduğu zaman tahrip eder.

Urseolat

Testi ya da ibrik şeklinde. Birleşik taç yaprakların kaidede şişkin, uca doğru daralarak uzaması.

Utrikle

Torba şeklinde.

Valvular kapsula

Kapaklı kapsula. Karpelleri birbiri üzerine binmeksizin bitişme yerlerinden açılabilen kuru meyve.

Vejetatif

Üreme ile ilgili olmayan.

Veksillum

Nayrakçık. Leguminosae çiçeklerindeki üstteki geniş olan petal. Eşanl. Standart.

Velutinus

Kadifemsi. Yüzeyi sık olmayan yumuşak tüylerle kaplı olan.

Venation

Yapraktaki damar düzeni

Verrukat

Siğilli. Yüzeyi küçük, düzgün olmayan siğillerle kaplı olan.

Versatil

Dönemilen, yönelebilen. Bağlı bulunduğu yapı üzerinde her yöne dönebilen. Flamentin ucuna orta noktasında bağlanmış anterlerde olduğu gibi.

Vertisillat

Halkasal, dairesel, çevrel. Çiçek ya da çiçek kümelerinin bir eksen çevresine dizilmiş olması.

Villos

Uzun yumuşak tüylü. Yüzeyin uzun, yumuşak tüylerle kaplı olması.

Virgat

Çubuk, değnek biçiminde.

Whorled

Helezonik, sarmal, halka şeklinde dizilmiş.

Zigomorf

Bir simetri düzlemi olan.

Zoidogami

Kamçılı gametlerle olan döllenme.

Zoogami

Hayvanlarla olan tozlaşma.

                                              

 

 

 

Yenebilir bitkiler

Sebzeler

 

 

 

 

Bakla

Fasulye

Kakao tanesi

Mercimek

Meyankökü

Yerfıstığı

Bezelye

Soyafasulyesi

Demirhindi

Hardal

Brokoli

Brüksel lahanası

Lahana

Karnabahar

Hardal

Turp

Şalgam

Suteresi

Maydanozgil

Anason

Karamankimyonu

Havuç

Kereviz

Kişniş

Kimyon

Maydanoz

Patates

Kırmızı acıbiber

Patlıcan

Biber

Patates

Domates

Tütün

Buğday

Arpa

Mısır

Yulaf

Pirinç

Çavdar

Buğday

Zambak

Kuşkonmaz

Frenksoğanı

Sarımsak

Pırasa

Soğan

Defne

Avakado

Kafuru

Tarçın

Ayçiçeği

Enginar

Marul

Ayçiçeği

Pancar

Pancar

Pazı

Ispanak

Karabuğday

Karabuğday

Ravent

Meyveler

 

 

 

 

Kabak

Kantalup

Hıyar

Şamama

Kavun

Balkabağı

Helvacıkabağı

Sakızkabağı

Erik

Badem

Kayısı

Kiraz

Şeftali

Erik

Trabzon hurması

Turunçgil

Greyfurt

Limon

Misket limonu

Mandarin

Portakal

Mandalina

Kaju

Kaju

Mango

Antepfıstığı

Ceviz

Brezilya cevizi

Pekan cevizi

Ceviz

Kayın

Kayın

Kestane

Chinquapin

Muz

Ararot

Muz

Palmiye

Hindistancevizi

Hurma

Hurma şekeri

Üzüm

Üzüm

Ananas

Ananas

Gül

Böğürtlen

Kuruüzüm

Ahududu

Kuşburnu

Çilek

Huş

Filbert

Fındık

Elma

Elma

Armut

Ayva

Yabanmersini

Yabanmersini

Kırmızı ayüzümü

Huckleberry

Pawpaw

Papaya

Pawpaw

v       Murray M, Pizzorno J. Doğal Tıp Ansiklopedisi, Saga yay., İstanbul 2006.

 

 

 

Çiçek sayfalarında belirtilen ifadeler, sadece bilgilendirici amaçlı olup öneri niteliğinde değildir. Hastalıkların tedavisi mutlaka doktor kontrolünde yapılmalıdır.

 

Kaynaklar.

1.    Türk A, Türe C. Bitkiler alemi. AÜ Açıköğretim Fakültesi Yayını.

2.       Seçmen Ö, Gemizi Y, Görk G, Bekat L, Leblebici E. Tohumu bitkiler sistematiği. EÜ Fen Fak Kiatplar Serisi no : 116, İzmir 2008.

3.       Zeybek U, Haksel M. Türkiye’de ve dünyada önemli tıbbi bitkiler ve kullanımları. Argefar ve Sade Yayınları, Meta Basım, İzmir, 2010.

4.    NGBB, Bagbahçe Dergisi