KINKANATLILAR - COLEOPTERA

Kazım Çapacı

Ana Sayfa

Kuşlar-I

Kuşlar-II

Memeliler

Taksonomi

Çiçekler

Kitaplar

Kuşlar Hakkında

Kuş Adları Derlemesi

Kuş Gözlemciler

Türkiye’nin Kuşları

Kazım Çapacı

Türkiye Kuş Pulları

Kızlarım

Böcekler

Birgünsinekleri

Pervaneler

Çekirgeler

Kulağakaçanlar

Peygamberdeveleri

Yarımkanatlılar

Eşkanatlılar

Kınkanatlılar

Zarkanatlılar

Sinirkanatlılar

Pireler

Sinekler

Kelebekler

Güveler

Örümcekler

Kırkayaklar

Yumuşakçalar

Hamamböcekleri

Fotoğrafların büyük hali için üzerlerine tıklayınız.

 

Sınıf

INSECTA

22. Takım - Coleoptera = Kınkanatlılar (200 f, 350.000 t)

Kınkanatlılar böcekler ve canlılar aleminin en büyük grubudur. 350.000 kadar türü saptanmıştır,  400.000 kadar olduğu sanılmaktadır. Her yıl 2000-5000 yeni tür eklenmektedir. Bir uzmanın kınkanatlıların büyük kısmını bile tanıması olanaksızdır. Yaşam öyküsü çok, larvalarının ise ancak %10’u bilinmektedir. Türlerinin %90’ı müzelerdeki kuru materyalden tanınmaktadır.

Kıtaların tümünde, toprak üzerinde, toprak içinde, ikincil olarak sularda yaşayacak şekilde yayılım gösterirler. Bazıları sadece gelişmelerinin bir kısmını suda yapar. Bazıları buzulların kıyılarına, mağaraların içine, kutuplardaki adalara ve en kurak çöllere kadar girmiştir. Ancak sürekli buz ve karla kaplı olan yerlerde ve açık denizlerde temsilcileri bulunmaz. Bu takımda her türlü vücut şekli, renk çevre ve başka canlıları taklit görülür.

Hepsi holometabol gelişim (tam başkalaşım) gösterir (erginden önce gerçek pup evresi vardır. Bu evrede beslenme yoktur ve hayvan dış görünüşte hareketsizdir. Larva evresi ergine hiç benzemez. Ancak puptan sonra ergin özelliği kazanır. Larval evredeki birçok yapı tamamen ortadan kalkar). Yumuşak derili larvaları, kuşlar, amfibiler, sürüngenler tarafından büyük bir iştahla yenir; bu nedenle larvaların çoğu saklanmayı tercih ederler. Erginleri birkaç gün ya da hafta yaşamalarına karşın, larva evreleri yıllarca sürebilir. Yumurta, larva ev pup evrelerinin süresi farklıdır. Büyük türlerde bu süre birkaç yıl, küçük türlerde ise birkaç gün ya da birkaç haftadır.

Larvalar yırtıcı olabilir ya da leş, gübre, değişik bitkisel ya da hayvansal maddelerle, bazı türleri mantarlarla beslenir. Larvaların başı iyi gelişmiştir. Ağız parçaları ısırıcı-çiğneyicidir. Değişik larva ve pup tipleri vardır. Larvalar genellikle uzun yapılıdır; 1-6 çift noktagözleri ve kısa antenleri vardır. Çoğunda 3 çift bacak vardır. Sadece odunlar içinde yaşayanlarda bacaklar yoktur. Pupları serbest pup şeklindedir.

Beslenme çeşitliliği çok fazladır. Bitkilerle beslenenlerde (fitofaj) seçim yapmayanlar, bazı bitkileri tercih edenler ya da tek bir bitki türünü tercih edenler (monofaj) vardır. Bir kısmı leşle, gübrelerle, bitkisel artıklarla, kokuşmakta olan maddelerle beslenir. Avcılıkla geçinenlerin sayısı da oldukça fazladır. Bitkisel ve hayvansal besinleri aynı tercihle yiyenler de vardır; özellikle bunlar zararlı türleri kapsar. Bitkiler için çok tehlikeli türler bu takımda bulunur. Karnivor olanlar yararlı türlerden sayılırlar. Pek az türü parazittir.

Biline en küçük kınkanatlı Kuzey Amerika’da yaşayan Trichosella nana (0.25 mm), en büyük türleri ise yaprakantenli kınkanatlılar ve tekeböcekleri familyaları içinde bulunur. Dynates hercules (Herkül böceği) ve Titanus giganteus (dev tekeböceği) 16 cm kadar büyüklüğü ulaşabilirler.

Kınkanatlıların Karbon devrinin ve Perm’in sonunda (220-280 milyon yıl önce) ortaya çıktığı varsayılmaktadır. En çok dallandıkları devir Kretease’dır (70-140 miyon yıl önce). Büyük olasılıkla bu devirde, bugünkü familyaların tümü ortaya çıkmıştır. Eosen’deki (50 milyon yıl önce) kehribar ve kömür yataklarında bulunan kınkanatlı fosilleri bugünkülere çok benzer. Bazıları aynı türe aittir. Akrabaları pek az bilinmektedir. En yakın akrabalarının hyamamböcekleri ya da devesinkeleri olduğu varsayılır.

Kınkanatlılar, köken olarak işlev gören iki kanat çiftine sahiptirler ancak, zamanla sadece arka kanatları uçma işlevini koruyup, ön kanatları  uçma sırasında hareket yeteneklerini yitirmişler ya da sadece titreştirilen bir taşıma yüzeyine dönüşerek “Elytra” yı oluşturmuştur. Çeşitli minerallerin de birikmesiyle sert bir kın şeklini alan bu damarsız ön kanatlar, narin yapılı arka kanatları ve abdomeni koruyan bir örtü şeklindedir. Arka kanatların enine ve boyuna katlanması, arkaya doğru yatırılması ve dinlenme sırasında genellikle ön kanatlar tarafından tamamen örtülmesi, bu böcek takımına diğer kanatlı böcekler karşısında büyük bir üstünlük sağlar. Dikenler, çalılar, keskin kenarlı bitkiler arasında ya da topraklar, çamurlar, gübreler içinde gezinirken, zarif yapılı alt kanatları yırtılma ya da yapışma tehlikesinden korunur. Kanatların, özellikle ön kanatların birçok türde küçüldüğü ya da tamamen ortadan kalktığı görülür. Ön kanatların kaybolması uçmayı herhangi bir şekilde engellemez. Arka kanatlar zar gibidir ve az damarlıdır.

Baş genellikle göğse hafifçe gömülmüştür. Antenler iplik, kıl, boncuk dizisi, testereli, taraklı, dirsekli, tokmaklı ya da düğmeli şekildedir. Çoğunda noktagöz yoktur. Mağara yaşamına uyum sağlayanlarda bileşikgöz de bulunmayabilir.

Genellikle, sivri uçlu bir üst çene, küçük, belirgin olarak segmentleşmiş, dokunaçlar taşıyan bir çift üst çeneden oluşan ısırıcı (çiğneyici) ağız tipleri vardır. Av ya da besin genellikle üst çenede tutulur ya da ısırılır, bu arada alt çene ve dokunaçlarla donatılmış alt dudak besini ağza taşır. Pek az türde alt dudak emme için dil şeklinde gelişmiştir.birinci alt çene dokunaçları 4, alt dudak dokunaçları 3 segmentlidir.

Geleneksel olarka tüm familyalar Adephaga ve Polyphaga diye iki alttakım altında gruplandırılır. Adephaga’da arka bacağın kalçası vücut duvarıyla kaynaşmıştır. Polyphaga’da ise hareketli bir eklem oluşturur. Kanat şekli ve larva tipleri de iki alttakımda ayrıdır.

1.allttakım – Adephaga : Esas olarak Carabidae familyasını içeren bu alttakım, kural olarak sadece yırtıcı böcekleri ve toplam 30.000 kadar türü kapsar.

2. alttakım – Polyphaga : Kınkanatların büyük kısmı, değişik beslenme alışkanlıkları olan familyaları içeren Polyphaga alttakıma aittir.

 

 

 

1.       Alttakım – Adephaga (6 f)

a.       Karafatmalar – Caraboidea

1. Fam. Cicincelidae  - Kaplanböcekleri=Kum kınkanatları

2. Fam. Carabidae - Karafatmalar=Karaböcekler (25.000 t)

3. Fam. Paussidae (1000 tür)

4. Fam. Dysticidae - Dalgıç Kınkanatlılar (3000 t)

5. Fam. Haliplidae (180 tür)

6. Fam. Gyrnidae - Sersem kınkanatlılar (800 t)

7. Fam. Hygrobiidae

8. Fam. Rhysodidae

9. Fam. Cupesidae

 

2.      Alttakım – Polyphaga

b.       Staphylinoidea - Kısakanatlı kınkanatlılar

1. Fam. Staphylinidae  - Kısakanatlı kınkanatlılar (30.000 t)

2. Fam. Pselaphidae - Palpuslu kınkanatlılar (700 t)

3. Fam. Leptinidae - Post kınkanatlıları (10 t)

4. Fam. Silphidae - Leş kınkanatlıları (300 t)

5. Fam. Catopidae (1000 t)

6. Fam. Liodidae (500 t)

7. Fam. Clambidae (70 t)

8. Fam. Ptiliidae - Tüylü Kınkanatlılar (500 t)

9. Fam. Scaphidiidae – Kayık kınkanatlılar (750 t)

10.Fam. Histeridae – Kesik kanatlılar (3800 t)

 

c.       Palpicornia

1. Fam. Hydrophilidae  - Su kınkanatlıları (2300 t)

 

d.       Cantharoidea (Malacodermata) – Yakıböcekleri

1. Fam. Lycidae  (3500 t)

2. Fam. Lampyridae – Ateşböcekleri (2000 t)

3. Fam. Drilidae (200 t)

4. Fam. Cantharidae – Yakı böcekleri=Kantarin böcekleri (4000 t)

5. Fam. Malachiidae (3000 t)

6. Fam. Cleridae – Renkli kınkanatlılar (3500 t)

7. Fam. Lymexylonidae (73 t)

CANTHAROİDEA – YAKI BÖCEKLERİ

Üst kanatlarının yumuşak olması en tipik özellikleridir. Antenleri iplik şeklinde, Tarsusları 5 segmentlidir. Genelikle avcıdırlar. Abdomenlerinin 9-10 segmentli olması ilkel bir özelliktir, çünkü çoğu kınkanatlıda 11 segmentten ancak 7-9’u kalmıştır.

Cantharidae – Yakıböcekleri = Kantarin böcekleri (4000 t)

Vücutlarının dış duvarı ve üst kanatları, kağıt gibi ince ve yumuşaktır. Vücutları ince uzun, kanatların kenarları birbirine paraleldir. Boyları 3 cm den büyük değildir. Başat renk sarı ve kırmızıdır. Cantharis cinsi (1-2 cm), siyah, ince tüylü elitraya sahiptir. Besinlerine özelleşmemişlerdir. Böcek ve larva yerler. Bunun yanı sıra narin bitki kısımlarını, genç sürgünleri, polenleri de yerler. Larvaları polifajdır, salyangozları, böcekleri, bazı odunsu kısımları, çiçekleri ve çimlenmiş tohumları da yerler. Cantharis’in larvası da siyah, sık tüylüdür. Bazıları karların üzerinde de gezer. Kışı bir kısmı larva, bir kısmı ergin, bir kısmı pup, bir kısmı da yumurta halinde geçirir. Larvalar toprak içinde, ağaç kabuklarının arasında, çürümüş bitki artıklarının arasında kışı geçirirler. Kışın sıcak günlerinde ortalıkta dolaşabilirler (eriyen kar sularının etkisiyle). Kanatları dişide körelme eğilimdedir. Çiftleşme konumları birbirinden çok farklıdır.

 

Arthropoda » Insecta » Coleoptera » Polyphaga » Elateriformia » Elateroidea » Cantharidae » Cantharinae » Cantharini » Cantharis

 

4. Fam.

Cantharis ssp.

İng. Soldier Beetles

 

5006

4926

4922

5030

4798

 

 

4800

4807

4813

4823

4824

 

 

4825

4828

4832

4985

4974

 

Arthropoda » Insecta » Coleoptera » Polyphaga » Elateriformia » Elateroidea » Cantharidae » Cantharinae » Cantharini » Cantharis » Cantharis livida

 

 

4. Fam.

Cantharis livida

 

5120

5127

5129

5132

5133

 

 

4. Fam.

Cantharis livida

 

5242

5254

5256

5131

5123

 

 

4. Fam.

Cantharis livida

 

 

5111

5113

5116

5118

 

Malachiidae  (3000 t)

En küçük türlerin bulunduğu familyadır. Oldukça renklidirler. Sıcağı severler.

 

Arthropoda » Insecta » Coleoptera » Polyphaga » Cucujiformia » Cleroidea » Meliyridae » Malachiinae

 

5. Fam. Malachiidae Melyridae

Anthocomus rufus

 

5614

5618

5619

5616

5612

Cleridae - Renkli kınkanatlılar (3500 t)

Genellikle çok renklidirler. Mavi ve yeşil metalik renkler, iki ya da daha fazla renk taşıyan desenli üst kanatlar birçoğunda bulunur. Üst kanatlar genellikle enine bantlı, antenler tokmak şeklinde, vücut ince yapılı, göğüsle abdomen arası boğumludur. Diğer böceklerle beslenirler. Diğer familyalardan iç segmentli anten topuzlarıyla ayrılırlar. Bazen bu uç kısım çok uzundur ve antenin alt kısmından çok az farklılaşarak kalınlaşmıştır. Bazı egzotik türlerde topuz tarak şeklindedir. Çoğunun vücudu sık tüylüdür (ör Trichodes). Boyları birkaç mm’den birkaç cm’ye değişir. Trichodes apiarius (arıkurdu)’nun larvası kovanlarda zayıf ve hasta arıları yer. Kovanın altını delerek içeriye girebilirler. Diğer bazı Trichodes spp. Yabani arılarla beslenirler.

 

Arthropoda » Insecta » Coleoptera » Polyphaga » Cucujiformia » Cleroidea » Cleridae » ...

 

6. Fam. Cleridae -

Trichodes insignis

 

 

 

 

9288

9289

 

 

 

 

e.      Fossipedes

1. Fam. Helodidae  (1200 t)

2. Fam. Eucinetidae

3. Fam. Dasciliidae

 

f.       Clavicornia

1. Fam. Temnochilidae - Ostomidae (600 t)

2. Fam. Byrutidae (21 t)

3. Fam. Nitulidae – Parlak kınkanatlılar (2500 t)

4. Fam. Rhizophagidae (50 t)

5. Fam. Cucujidae – Yassı kıkanatlılar (1300 t)

6. Fam. Erotylidae (2300 t)

7. Fam. Phalacridae (500 t)

8. Fam. Cryptophagidae (1000 t)

9. Fam. Lathridiidae (500 t)

10. Fam. Endomycidae (1400 t)

11. Fam. Coccinellidae – Uğurböcekleri = Gelinböcekleri (4000 t)

CLAVICORNIA

Ortak özellikleri ve tür sayısı çok defa az olan 30 familyadan oluşmuştur. Antenleri 1-3 segmentli topuz taşır (clvus=topuz, cornus=boynuz). Tarsusları genellikle 5 segmentlidir. Üst kanatları genellikle kısa; her zaman son tergiti (pygidiumu) açıkta bırakır. Genellikle küçük boyludurlar. Mantar ya da polenle beslenirler; az bir kısmı yırtıcıdır.

6. Fam. Erotylidae  – (2300 t)

Renkleri çok göze çarpıcıdır. Mavi-kırmızı renk kombinasyonu yaygındır. Çoğu 1 cm’den kiçiktir (en fazla 3 cm(. Familyanın en tipik özelliği, çıplak ve çok defa parlak kanatlarının olması, boyun plakalarının abdomene sıkıca bağlanması; 2-4 segmentli anten topuzlarının bulunması; kalça ve ayaklarının kendine özgü yapıda olmasıdır. Oval-uzun yapılı bu hayvanlar mantar yerler. Kışı pup halinde geçirirler.

 

<