|
YARIMKANATLILAR - HEMIPTERA Kazım
Çapacı |
||||||
|
Kitaplar |
||||||
|
Fotoğrafların
büyük hali için üzerlerine tıklayınız. |
||||||
|
Sınıf – INSECTA 19. Takım - Heteroptera (=Hemiptera) =
Tahtakuruları = Tısböcekleri = Yarımkanatlılar |
||||||
|
İnsanda kan emen
tahtakurusu (Cimex lectularius)
üzerinde Aristophanes (MÖ 25)’in gözlem yaptığı bilinmektedir.
En azından belli gruplarının pis koku çıkarması, bu
hayvanların insanlar tarafından kolayca tanınmasını
sağlamıştır. Genel tanımları : Hemen her zaman dört
kanatlıdırlar. Hemimetaboldürler. Tüm yaşam ortamlarına
yayılarak çeşitli vücut yapıları
kazanmışlardır. Tipik olarak başlarının ön alt
kısmından çıkan, dinlenme sırasında vücudun
altında geriye doğru, çoğunda uzunlamasına bir oluk içine
yatırılabilen bir hortumları vardır. Çok yakın
akrabaları olan Homoptera takımında da benzer hortum
olduğundan her iki takım Hemipteroidea üsttakımında bir
araya getirilmişlerdir. Bununla beraber, Homoptera’da hortum,
başın alt arkasından çıkar; kanatlar Hemiptera’da
abdomenin üzerinde düz olarak yatarken, Homoptera’da çatı şeklindedir. Vücut büyüklükleri – şekilleri : Genellikle üstten
basılmış, oval yapılı vücutlarının
uzunluğu 1 mm- Baş : Çepeçevre kapanmış, kuvvetlice
sklerotize olmuş, hemen hemen sutursuz kafa , uç kısmında,
bitki özsuyu emenlerde alta doğru yönlenmiş, Hemipteroidea’nın
tümünde bulunan, hortum ya da “Rostrum” denen çok özelleşmiş
delici-emici ağza sahiptir. Alt dudak 1-4 parçalıdır; bu
parçaların kenarları başa yakın kısımda bir
oluk, baştan uzak kısımda ise işlevsel bir boru meydana
getirir. Kaide kısmında oluk, uçta boru gibi olan bu
yatağı, uca doğru zıpkın gibi sivrilmiş üst
dudak kapatır ve böylece içerisinde, birbirine karşı
bağımsız olarak hareket eden dört delici dikenden
oluşmuş bir delme aygıtı için tam bir kılıf
oluşturulur. Emici hortum bir taraftan tükürüğün dışa akıtılmasını,
diğer taraftan sıvı besinin emilmesini sağlar. Bu
takımdaki tüm hayvanlar bitkisel ya da hayvansal vücut
sıvılarıyla beslenirler. Bunun dışında birçok
türde avın sıkıca tutulmasına ve
taşınmasında görev yapar. Tükürükteki zehirli maddeler
kurbanını felç etmeye, öldürmeye ya da kanın
pıhtılaşmasını önlemeye yarar. Tükürük etki
edeceği yere kendi kendine değil, diyafram-piston ilkesine göre
çalışan bir emme basma pompasıyla iletilir. Bu pompalama,
“tahtakurusu pompalaması” olarak adlandırılır. Tükürük
ile karışmış akıcı besin yutak
pompasının etkisiyle emilir. Çoğu bitki özsuyu emer.
Birçoğu çeşitli bitkilerden, az bir kısmı sadece belirli
bitkilerden özsu emer. Bitki emenler başlarının ya da daha
iyisi hortumlarının konumuyla tanınırlar.
Yırtıcı olanlar (Amyotinae, Reduviidae, Nabidae, Anthocoridae,
Phymatidae, birçok yarısucul ve sucul türler). et yiyenler :
(Hydrometridae), kan emenler (Cimicidae, Polyctenidae, birçok Reduviidae)
genellikle sert, kaldırıldığında öne doğru
yatay şekilde duran bir hortuma sahipken, özsu emenler hemen her zaman
daha uzun, vücuda 90 derecelik açıyla düşey olarak
bağlanmış bir hortuma sahiptirler (bitki dokularını
daha kolay delerler). Parazit yaşayan Polyctenidae dışında
hepsi, oldukça büyük yapılı, gündüz işlev gören bileşik
gözlere sahiptir. Noktagözler varsa iki tanedir. Antenlerinin
yapısına göre iki alt takıma ayrılırlar. Karasal
olanlar (Geocorisae) 4-5 segmentli,
iplik ya da tesbih dizisi şeklinde, vücutları kadar uzun, üstten
bakıldığında belirgin olarak görülebilen antenlere
sahipken, sucul olanlar (Hydrocorisae),
kısa, 3-4 segmentli, başın altındaki ya da arka
tarafındaki bir çukura gizlenmiş, üstten
bakıldığında görülmeyen antenlere sahiptirler. Göğüs : Birbirinden farklı üç segmentten
yapılmıştır. Birincisi serbest hareketli, ikinci ve
üçüncüsü kaynaşarak kanatların bağlanması için bir bütün
oluşturmuştur. Birinci göğüs segmenti yamuk, kare ya da
dikdörtgen şeklinde, bazen çıkıntılar taşıyan
(örneğin Arilus’ta) büyük bir
sırt (boyun) plakası taşır. Orta göğüs segmentinin
sırt plakası, boyun plakası tarafından büyük ölçüde
kapatılır; fakat üç köşeli plakçık (Scutellum) hemen her
zaman ön kanatların kaidesi arasına uzanmış olarak
dışarıda kalır. Orta ve arka segmentle
hemen her zaman birer çift kanat taşırlar. Ön
kanatlarının takıma özgü yapısı, yani kaide
yarısının (2/3’ünün) derimsi olarak sklerotize olması, uç
yarısının (1/3’ünün) zarımsı kalması
(Hemielytra) bu takımı Homoptera’dan kesin olarak ayırır. Uçmanın önemi türlere
göre farklılık gösterir. Bitki tahtakuruları = kör
tahtakurular (Miridae) en çevik uçanlardır. Amyotinae uçuşa çok
yavaş geçer. Bazılarında kanatlar tam gelişmediği
için ya da kanatlar tam gelişmiş olsa da kanat kasları
köreldiği için (Nepa rubra’da
olduğu gibi) uçm işlevi görülmez. Uçmaya ya yüksek bir yerden
düşerek, ya sıçrayarak ya da yerden sıçrayarak başlarlar.
Hepsinde uçma sırasında ön ve arka kanatlar birbirine kancalanarak
işlevsel iki kanatlılık kazanılır. Kenetlenme, ancak
kanatlar dinlenme durumunda yere yatırılınca çözülür.
Miridae’de saniyede 100 kez kanat çırpılır. Epeyce türde
kanatlarda eşeysel dimorfizm vardır, dişilerin kanatları
daha küçüktür. Kural olarak birbirinin
benzeri olan, ince yapılı 6 bacağın hepsini kullanarak
kaçmayı ve yürümeyi yeğlerler. Tarsusları 3, nadiren 2 ya da
tek segmentlidir; sonuncu ayak segmenti hemen her zaman iki tırnakla
sonlanmıştır. Ayrıca sucullar ve
yırtıcılar dışında tırmanmasını
sağlayan yapışma lobları vardır; Pentatomidae’de bu
yapışmanın etkinliği ayak formundaki
değişikliklerle arttırılmıştır. Ön bacaklarıyla
sıvazlayarak başlarını ve gözlerini, sıyırmak
suretiyle anten, hortum, vücutlarını temizlerler. Ön ve arka
bacaklar birbirlerine sürtülmek yoluyla kirlerden temizlenir. Erginlerde göğüslerin
arka segmentinde bulunan deri bezlerinden çıkan salgılar, her iki
yanda da kalçaların önünden ya da yanlarından dışarıya
çıkarak pis koku meydana getirirler. Bu nedenle bu hayvanlara
tısböcekleri de denir. Yuvarlak, oval, bazen yarık şeklinde
olan bu açıklık, bir kapama aygıtıyla
donatılmıştır, böylece hayvan salgısını
isteğe göre salgılayabilir. Bazılarında, örneğin
yatak tahtakurularında, kurmayı uyarıcı sıvı
sürekli salgılanır. Salgının çıktığı
deliğin etrafı, salgının hızlı
buharlaşması için genellikle pürtüklü yapıdadır. Belirli
uyarılarla salgı damlacıklar şeklinde
çıkarılır, hatta bazı türlerde Çiftleşme : Çok değişik şekillerde meydana
gelir. Bazen, erkek antenleriyle dişiyi sıvazlayarak onu
uyarır ve çiftleşmeye razı eder. Daha sonra erkek dişinin
üzerine çıkar, dişiyi sıkıca kavrar, abdomenini
alt-arkadan öne doğru kıvırarak dölleme
aygıtını dişinin eşeysel
açıklığından içeriye sokar (Hydrometridae, Gerridae,
Veliidae). Bazen erkek yana kayar. Aradidae’de erkek dişiye alttan
tutunur ve abdomenini yukarı kaldırır. Bazılarında
erkek ve dişi aynı doğrultuda birbirlerine ters olarak
konumlanır. (Lygaeidae, Pentatomidae, Pyrrhocoridae, Coreidae). Bu
konumdakilerde erkeklerin eşey kapsülü 180 derece döner, böylece dönme
ile dölleme aygıtları dişinin eşeysel kanalına daha
sıkı şekilde tutunur, hatta penis, reseptakulum seminis içine
kadar girer. Çiftleşme 2 dk-10 saat, hatta günlerce sürebilir. Bu sürere
çiftler sakin kalabildikleri gibi, erkekler dişilerin arkasından
sürüklenebilir de. Kural olarak defalarca çiftleşirler.; bir günde
farklı eşlerle çiftleşme tekrarlanabilir. İlke olarak ancak bir
vejetasyon süresince yaşarlar. Kural olarak erkekler çiftleşmeden
hemen sonra ölür; dişiler yumurta bırakmak için daha uzun
yaşarlar. Dünyanın tüm
coğrafik bölgelerinde, Haziran-ağustos ayları
en yoğun olarak bulundukları zamandır. En aktif oldukları
sıcaklık 15-30 oC dir. Yüksek sıcaklıklarda
saklanırlar, hatta yaz uykusuna yatabilirler (örneğin Eurygaster maura). Bazıları
gececidir (örneğin Phytocoris
türleri). Yırtıcı olanları, yiyebilecekleri her türlü
hayvanı, hatta ırktaşlarını da özelleşmiş
ön bacakları ile yakalarlar. Besine özelleşmiş pek az türü
vardır. Birçoğu bitki özsuyu
emerek beslenir. Birçok durumda bu emmenin, bitkiye benek şeklindeki
emme izi bırakma dışında zararı olmaz. Özu emilen
yerin çevresindeki dokular da iyi beslenemedikleri için ölerek bir benek
halinde kalabilirler. Tükürüklerinin zehiri çok kez genel bir büyüme
bozukluğuna ya da bir tarafın yavaş, diğer tarafın
aşırı büyümesine neden olur. Sonuçta çarpıklık ortaya
çıkar. En tehlikelisi ise bu hayvanların birçok bakteriyel ya da
viral hastalığı bulaştırmalarıdır
(karnıbaharda baktariyel beneklenme, patateste yaprak bükülmesi ortaya
çıkarmaları gibi). Yaklaşık 750 türü kültür bitkilerinde
zararlıdır. İnsanlarda kan emmek suretiyle geçici parazit olan
Cimicidae ve bazı Reduviidae türleri, sadece kaşıntı
meydana getirme, kan emme, besin ve evlerimizi kirletmeyle değil, birçok
hastalığı bulaştırmayla da zararlı olurlar
(Chagas hastalığı, Kala-Azar, tekrarlayan humma). Yararları çok
azdır. Yırtıcı olanların yararlarından
bahsedilebilir; yaprakarılarını, yaprakbitlerini,
tırtılları ve larvaları yerler. Güney Rodezya’da Encosternum delagorguei (Pentatomidea)
kızartılarak yenir. Loas’ta dev büyüklükte olan Lethocerus indicum çok değerli
besinlerden sayılır. Bazı Corixidae yumurtaları
Meksika’da zevkle yenir. Savunmaları : Bazı türlerinde mimikri görülür.kaçma,
dallardan yere düşme, yakalandıklarında ses ve pis koku
çıkarmakla kendilerini savunurlar. Son çare olarak hortumlarıyla
kendilerini korurlar. Bilinen en eski fosiller
Üst Perm’den, Alt Jura’dandır. Üst Jura’da bugünkü familyaların
hemen hepsi oluşmuştur. Tersiyer’de günümüzdeki birçok cins
oluşmuştur, kerhribar taşlarında 500 kadar tür
tanımlanmıştır. 1. Alttakım – Geocorisae = Kara
Tahtakuruları 1. Fam. Pentatomidae –
Tısböcekleri = Kalkanlı tahtakuruları 2. Fam. Scutelleridae 3. Fam. Plataspidae –
Yuvarlak tahtakuruları 4. Fam. Cydnidae –
Kazıcı tahtakuruları 5. Fam. Coreidae –
Yassı bacaklı tahtakuruları 6. Fam. Alydidae 7. Fam. Rhopalidae 8. Fam. Lygaeidae – Uzun
tahtakuruları 9. Fam. Pyrrhocoridae –
Ateş tahtakuruları 10 Fam. Berytidae 11. Fam. Piesmatidae =
Piesmidae – Yaprak tahtakuruları 12. Fam. Aradidae –
Yassı tahtakuruları 13. Fam. Tingidae – Armut
kaplanları = Ağ kanatlı tahtakuruları 14. Fam. Reduviidae –
Yırtıcı tahtakuruları 15. Fam. Anthocoridae –
Çiçek tahtakuruları 16. Fam. Miridae =
Capsidae – Yumuşak tahtakuruları 17. Fam. Nabidae –
Hanım tahtakuruları 18. Fam. Cimicidae – Yatak
tahtakuruları 19. Fam. Saldidae –
Sıçrayan tahtakuruları 20. Fam. Gerridae –
Sudakoşanlar 21. Fam. Hydrometridae -
Suçubukları 2. Alttakım – Hydrocorisae (=Cryptocerate) =
Su Tahtakuruları = Yarımkanatlılar 22. Fam. Corixidae –
Küreayaklı tahtakuruları 23. Fam. Notonectidae –
Sırtüstü yüzenler 24. Fam. Nepidae –
Suakrepleri 25. Fam. Belostomatidae – Dev tahtakuruları |
||||||
|
1.
Fam. Pentatomidae – Tısböcekleri = Kalkanlı tahtakuruları
(6000 t) Takımın en
kalabalık familyasıdır. Kuvvetlice sklerotize olmuş,
hafifçe bombeli, tıkmaz, oransal olarak geniş hayvanlardır.
Boyları 0.5-1 (en fazla 5) cm’dir. Kural olarak büyük ya da çok büyük
bir scutellumları vardır; genellikle vücudun 2/3’den daz az bir
kısmını örter. Beş segmentli antenlerinin kaidesi,
başın genişlemiş yan kenarları tarafından
örtülmüştür. Bir cinsi dışında kanatları iyi
gelişmiştir. Hemieltranın zarımsı kısmı
5*12 damar taşır. Vücut rengi genellikle kahverengi, koyu, bazen
yeşildir; renk bakımından ortama uyum sağlamışlardır.
Connexivum genellikle parlak koyu renklidir. Metalik parlak renkli ve çizgili
türleri de vardır (Graphosoma
lineatum). Tarsusları 3 segmentlidir. Asopinae famiyası dışında bitkilerle
beslenirler. Kışı genellikle ergin halinde, pek az da yumurta ve
nimf halinde geçirir. Kural olarak yılda bir döl verirler., nadiren
bazı türler 2 ya da daha fazla döl verir. Aelia – Kımıllar : Bu cinse ait türler,
başlarının öne doğru sivrilmesiyle kolayca
tanınırlar. Baş, pronotum ve scutellumun üzerinde, ortada, uzunluğuna
sarımsı renkte, üzeri düz bir carina uzanır. Holcostethus vernalis : Pronotum yan
kenarları sarı renkli, vücut kirli sarı,
kırmızımsı esmer, siyah noktalıdır. Daha çok
baklagillerde yaşarlar. Eysarcoris inconspicus – Çeltik kımılı : boyları 5-6 mm’dir.
Pronotum üzerinde siyah bir benek bulunur. Polifajdır. Çeltikleri ve yem
bitkileri yeğler. Kışı ergin halde geçirir. Erginlere
nisandan itibaren rastlanır. Brachynema germari : N. Viridula’ya çok benzer. Acrosternum heegeri : açık
yeşil renktedir. Boyu 9-11 mm’dir. Polifajdır. Dut
ağaçlarını yeğler, dutun kalitesini bozar.
Kışı ergin halde geçirir, mayısta dut
ağaçlarına geçerler. Geceleri ışığa gelirler.
Yaprakların altına 12’lik sıra halinde iki sıra yumurta
bırakırlar. A. breviceps – A. millieri
: önceki türe çok benzerler. Palomena parasina – fındık karamuk böceği : koyu yeşil – zeytin
yeşilidir. Boyu 12-155 mm’dir. Polifajdır. Fındık
başta olmak üzere birçok kültür bitkisinde zarar yapar.
Fındıkların içi ya gelişmez ya da kahverengileşir
(karamuk). Olgunlaşanların da emilmeden dolayı kaliteleri
düşer. Salgısı çok pis kokar. Kışı ergin halde
geçirir. Kışlamada kahverengi ya da kırmızımsı
kahverengi olan renkleri ilkbaharda yeniden yeşile döner. Piezodorus lituratus : yazın
yeşil, kışın esmer renktedir. Baklagillerde zarara neden
olur. Pausias martini – Kırmızı dut kımılı : renkleri çok açık
sarı, vücudun birçok kısmı (pronotumun arka yarısı,
coriumun uç kısımları, excoriumun dış
kısımları, abdomenin son segmentinin uçları vs)
kırmızıdır. Daha çok dutlarda görülür. Raphigaster nebulosa : Renkleri
kahverengi esmerden, gri kahverengiye kadar değişir. Vücudun üzeri
siyah noktalarla süslenmiştir. Boyu 13,16 mm’dir. Avrupa’dan Çin’e kadar
yayılmıştır. Meyve bahçelerinde tomurcuk, sürgün, meyve
ve çiçekleri emerler. Kışı ergin halde geçirir. Apodiphus amygdali : kırmızımsı-sarımsı
kahverengilidir. Pronotumun yanlarında küçük dikencikler vardır.
Boyu 18-19 mm’dir. Avrupa’dan İran’a kadar
yayılmıştır. Meyve ağaçlarında polifajdır.
Birçok ağaç, bunların ısırdıkları yerden zamk
çıkarır. Ağurtos-eylülde erginleşir, kışı
ergin olarak geçirir. Bir döl verirler. Mustha spinosula: vücutları
siyah-mat renklidir. Pronotumun yanları dikenciklerle
donatılmıştır. Boyları 20-25 mm’dir. Ağaçlarda
yaşar. Servilerde soktukları yerlerden zamk
salgılatırlar. Eurdema oleraceum : genel
rengi siyah, değişik renkte benekler vardır. Boyu 5-6 mm’dir. Eurdema regulosum: Cruciferae
bitkilerinde zarar yapar. Ancyrosoma leucogrammes : vücuları
esmerden kırmızımsı kahverengiye kadar değişir.
Pronotum ve scutellum üzerinde 5 tane voyuna çizgi vardır. Boyu 6-8
mm’dir. Akdeniz çevresinde yayılmıştır. Umbelliferae
bitkileri üzerinde yaşar. Kışı ergin halde geçirir. Tholagmus flavolineatus : vücudu
açık yeşilden, sarıdan, kırmızımsı
sarıya kadar değişir. Pronotum ve scutellum üzerinde 5 tane
boyuna çizgi bulunur. Boyu 5-7 mm’dir. Akdeniz çevresinde bulunur.
Umbelliferae bitkilerinde yaşar. |
||||||
|
Dolycoris baccarum - Dut
kımılı : Vücutları kirli
sarı, esmerdir; üzeri siyah noktacıklarla ve ince tüylerle
kaplıdır. Ayçiçeği, tütün, yonca, mısır,
buğdaygillerde, çilek, ahududu, dut gibi bazı meyvelerde zarar
yaparlar. Danelerin içini emer, ürünün pis kokmasına neden olurlar.
Kışı, kımıl ve süne ile birlikte yüksek yerlerde,
geven vs içinde geçirirler. Mart-nisan aylarında ovalara inerler.
Yumurta sayısı 7-48, açılma süresi 28oC de 5 gün,
larvaların gelişme süresi aynı sıcaklıkta 5
haftadır. Beş nimf evresi vardır. Nadiren yoğun
populasyon oluştururlar. |
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
7109 |
7318 |
7092 |
7095 |
7120 |
7315 |
3966 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
7317 |
7101 |
7104 |
7113 |
7113c |
7308 |
7310 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
7319 |
7322 |
9299 |
9299c |
9303 |
9276 |
9277 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
9278 |
9298 |
9298c |
3101 |
3102 |
3128 |
3149 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3150 |
3221 |
3222 |
3218 |
3219 |
3264 |
3223 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3224 |
3226 |
3227 |
3229 |
3230 |
3233 |
3234 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3235 |
3236 |
3237 |
3238 |
3240 |
3243 |
3244 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3267 |
3248 |
3263 |
3273 |
3266 |
3271 |
3269 |
|
Carpocoris fuscispinus : Pronotumlarının
ön yan tarafı birer sivri çıkıntı
yapmıştır. Renkleri esmer kırmızıdan
yeşile kadar değişir. Compositae en sevdikleri bitkilerdir.
Kıçı ergin halde geçirirler. Ülkemizde bu cinse ait 3 cins (mediterraneus, pudicus, coreanus)
saptanmıştır. |
||||||
|
Carpocoris mediterraneus - İng. Mediterranean Stink Bug - Tr. Akdeniz kokar böceği |
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3608 |
3608c |
3604 |
3605 |
3606 |
|
|
|
Nezara viridula – Yeşil tısböceği : Vücudun genel rengi
yeşildir. Baş ve pronotumun kenarları ile connexivum
sarımsı olabilir. Vücut uzuluğu 12-15 mm’dir. Sıcak
ülkeleri çoğunda rastlanır. Polifajdır. Kültür bitkilerinin
çoğuna (200’den fazla bitki türüne) saldırır. Ergin ve
nimfleri yaprak, tohum, meyve, sürgünleri emer. Tükürüklerindeki zehirli
maddelerden dolayı bitkide çarpık gelişmeler ortaya
çıkar. Birçok hastalığın da bitkilere
bulaşmasına neden olur. Kışı eşeysel
olgunluğa ulaşmamış ergin halde geçirirler. Baharda
yabani ve kültür bitkileriyle beslenirler. Çiftleştikten sonra
20-120’lik kümeler halinde 100-200 yumurta bırakırlar. Yumurtalar
2-3 ay içinde gelişir. Ülkemizde bölgelere göre 1-3 döl verirler. |
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2013 |
2014 |
2364 |
2365 |
2366 |
2371 |
2371c |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2372 |
2493 |
2493c |
2494 |
2494c |
2494d |
|
|
Eurdema ornatum
: Pronotum üzerinde 6 tane siyah benek bulunur.
Abdomen üzeri siyahtır. Boyu 6-9 mm’dir. Polifajdır. |
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
8334 |
8084 |
8087 |
8091 |
8093 |
8396 |
8408 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
8095 |
8331 |
8173 |
8365 |
8378 |
8379 |
8381 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
8383 |
8384 |
8389 |
8391 |
8393 |
8397 |
8404 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
8414 |
8417 |
8420 |
8443 |
8430 |
8445 |
8449 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
8476 |
8470 |
|
|
|
|
|
|
Eurdema ventralis : Yassı ve geniş
vüculudurlar. Baş, pronotum, corium ve scutellum siyah,
kırmızı ya da açık beneklerle
donatılmıştır. Toraks üzerinde 6 tane büyük benek (bazen
kaynaşmış halde) bulunur. Boyları 8-9 mm’dir.
Kışı ergin halde geçirirler. Martta ovalara inerler. |
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2887 |
2890 |
2892 |
2893 |
2895 |
2896 |
2902 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2904 |
2907 |
2908 |
2909 |
2911 |
2912 |
2913 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2914 |
2915 |
2916 |
2917 |
2918 |
2919 |
2919c |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2921 |
2923 |
2924 |
2925 |
2926 |
2926c |
2927 |
|
Graphosoma lineatum
: Vücudu kırmızımsı, bazen
sarımsıdır. Baştan itibaren göğüs ve scutellum
üzerinde siyah çizgiler vardır. Boyu 9-11 mm’dir. Akdeniz çevresinden
Türkistan’a kadar yayılmıştır. Umbelliferae bitkilerinde
yaşar. Ülkemizde bu cinse balı birçok tür bulunmaktadır. |
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1422 |
1426 |
1428 |
1428c |
1430 |
1440 |
1444 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1448 |
1448c |
1469 |
1450 |
1450c |
1451 |
1451c |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1451d |
1454 |
1473c |
1485c |
1491 |
1498 |
1504 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1508 |
1515 |
1490 |
1486 |
|
|
|
|
Tanımsız Pentatomidae’ler : |
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
7137 |
7136 |
7140 |
7138 |
7138c |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1956 |
1957 |
1959 |
1960 |
1960c |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
8007 |
8008 |
8009 |
8011 |
8018 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
8019 |
8021 |
8023 |
8033 |
8036 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2697 |
2698 |
2703 |
2704 |
2705 |
2706 |
2708 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2709 |
2710 |
2714 |
2717 |
2718 |
2719 |
2720 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2721 |
2722 |
2729 |
2730 |
2731 |
2732 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2461 |
2466 |
2467 |
2468 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3100 |
3103 |
3104 |
3105 |
3106 |
3106c |
3108 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3109 |
3110 |
3111 |
3114 |
3116 |
3117 |
3118 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3119 |
3119c |
3120 |
3121 |
3123 |
3124 |
3125 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3126 |
3127 |
3129 |
3130 |
3131 |
3132 |
3133 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3135 |
3139 |
3141 |
3143 |
3145 |
3152 |
3153 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3154 |
3155 |
3156 |
3157 |
3158 |
3162 |
3163 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3163c |
3164 |
3165 |
3166 |
3171 |
3172 |
3173 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3175 |
3180 |
3184 |
3184c |
3185 |
3186 |
3187 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3189 |
3192 |
3193 |
3213 |
3196 |
3197 |
3198 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3200 |
3203 |
3204 |
3212 |
3215 |
3216 |
3217 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3245 |
3220 |
|
|
|
|
|
|
Pentatomidae Nimf’leri : |
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2456 |
2457 |
2458 |
2459 |
2460 |
2462 |
2463 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2464 |
2465 |
2466c |
2467c |
2468c |
2469 |
2470 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2471 |
2472 |
2473 |
2474 |
2476 |
2478 |
2479 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2480 |
2481 |
2483 |
2484 |
2485 |
2495 |
2498 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2552 |
2553 |
2554 |
2556 |
2557 |
2558 |
2559 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2560 |
2562 |
2566 |
2569 |
2570 |
2579 |
2581 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2582 |
2583 |
2585 |
2589 |
2592 |
2593 |
2595 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2597 |
2598 |
2599 |
2613 |
2614 |
2617 |
2620 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2621 |
2622 |
2623 |
2627 |
2626 |
2628 |
2630 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2632 |
2633 |
2634 |
2635 |
2639 |
2641 |
2645 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2650 |
2670 |
2689 |
2691 |
2694 |
2704d |
2720d |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2729d |
2744 |
2749 |
2750 |
2757 |
2765 |
2769 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
8195 |
8196 |
8056 |
8059 |
8062 |
8045 |
8044 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
8063 |
8065 |
8068 |
8074 |
8074c |
8079 |
8336 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
8493 |
8337 |
8491 |
2929 |
2930 |
2931 |
2932 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2933 |
2934 |
2936 |
2937 |
2939 |
2940 |
2941 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2942 |
2944 |
2945 |
2949 |
2950 |
2952 |
2954 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2957 |
2960 |
2962 |
2964 |
2965 |
2967 |
2968 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2972 |
2974 |
2977 |
2978 |
2980 |
2986 |
2988 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2990 |
2991 |
2992 |
2996 |
2997 |
2998 |
3000 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3002 |
3004 |
3006 |
3007 |
3009 |
3011 |
3013 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3014 |
3015 |
3016 |
3018 |
3019 |
3021 |
3023 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3024 |
3025 |
|
|
|
|
|
|
8.
Fam. Lygaeidae – Uzun tahtakuruları (3000 t) Vücutları uzunca
oval, nadiren yanları paralel, parlak renkli zemin
hayvanlarıdır. Genel görünüşleriyle Coreidae türlerine
benzerler, onlardan kanat membranlarındaki damar yapısıyla
ayrılırlar. Coreidae’dekinin tersine, hiçbir zaman hücre
oluşturmayan 4-5 basit damar vardır. Bununla beraber bazı
türleri kısalmış ya da polimorf kanatlara sahiptir. Bu familyanın
üyeleri, ayrıca yamuk şeklinde boyun plakası
taşımaları, 3 segmentli Tarsusları, baş ve boyun
plakasını aşan, fakat üst kanadın derimsi
kısmını çok defa aşmayan, 4 segmentli antenleri ve iki
noktagöz taşımaları ile tanınırlar. Hemen hepsi bitki
(genellikle tohum) emicisidir. Blissinae familyasının birkaç türü (Spalacocoris ve Chelochirus) ve Ceocorinae türlerinin
çoğu yırtıcıdır (yumuşak böcekleri emerler).
Kural olarak zemindeki bitki artıklarının, taşların
vs arasında, bazen bitkilerin üzerinde bulunurlar. Ülkemizde önemli
zararlarına rastlanmamıştır. Lygaeus pandurus: Kırmızı tahtakurusu : vücudu parlak kırmızı,
siyah ve sarı renklere sahiptir. Membran ortada bir ya da birkaç beyaz
benek taşır. Vücut uzunluğu 13-15 mm’dir. Palearktk’te
yaygındırlar. Nysius cymoides : Vücudu
gri esmer, boyu 3-4 mm’dir. Akdeniz çevresinden Türkistan’a kadar
yaygındır. Oxycarenus hyalinipennis : Vücudu
siyah, siyahımsı tüylerle örtülüdür. Boyu 2.5-4.5 mm’dir.
Kozmopolittir. Kışı tarlalardaki nesnelerin arasında
ergin olarak geçirir. 2-4 döl verebilir. Lygaeus equestris : Kırmızı
ve siyah desenlidir. Sonbaharda duvarların üzerinde gezer,
kışı ergin halde geçirir. Gastrodes abietum : |
||||||
|
Lygaeus pandurus -
Kırmızı tahtakurusu |
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5904 |
5907 |
5908 |
5909 |
0829 |
0830 |
0831 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0832 |
0833 |
0834 |
0834c |
0835 |
0836 |
0837 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0840 |
0842 |
0843 |
0844 |
0845 |
0847 |
0849 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0851 |
0856 |
0856c |
0857 |
0862 |
0864 |
0864c |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0868 |
0869 |
0870 |
0876 |
0877 |
0878 |
0882 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0883 |
0887 |
0887c |
0888 |
0889 |
0890 |
0890c |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0891 |
0891c |
|
|
|
|
|
|
13.
Fam. Tingidae – Armut kaplanları = Ağ kanatlı tahtakurular Boyları 2-5 mm’dir.
Başlarının üstünün, protoraksın ve hemielitranın
bazen kabarık da olabilen bir Radiolaria
gibi ağ şeklindeki dantela yapısıyla hemen
yanınırlar. Aynı ağımsı yapıyı
gösteren Piesmidae’den boyun plakalarının geriye doğru sivri
olmasıyla ve scutellumun örtülmüş olmasıyla
ayrılırlar (Piesmidae’de boyun plakası dört köşe ve
scutellum görünür). Antenleri 4 segmentlidir. Kanatlar tam ya da kısmen
gelişmiştir. Türlerinin çoğu Akdeniz ülkeleri ve Güney
Amerika’da yaşar. Çalı, ağaç ve yabani bitkilerin
yapraklarının altından özsu emerler. Böylece beyaz benekler
meydana gelir. Bitkilerin büyümesini engellerlerl bazen gal oluşumuna
neden olurlar. Yumurtalar bitki dokusu içine bırakılır. Pek az
bitki türlerine özelleşmiştir. Galeatus scrophicus – Ayçiçeği kaplanı : Pronotum
ve elitra üzerindeki kabarık ağsı yapıyla kolaylıkla
tanınırlar. Boyu 2.5-3 mm’dir. Ayçiçeğinin yanı sıra
Compositae bitkilerinde yaşar. Kışı ergin halde geçirir.
Yılda 2-4 döl verebilirler. |
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2482 |
2483 |
|
|
|
|
|
|
14.
Fam. Reduviidae – Yırtıcı tahtakuruları (3000 t) Tamamen
yırtıcı olmalarıyla tanınırlar.
Avlarını aktif olarak yakalarlar ya da çiçek vs içinde pusuya
yatarlar. Başlıca avları böceklerdir. Avlarını,
delici hortumlarıyla sokarak, tükrüklerini enjekte edip ya felç ederler
ya da öldürürler. En fazla Reduvius personatus : Vücudu
genellikle toz vs ile kaplıdır. Çok renkli olabilirler. Rhynocoris punctiventris : siyah
kırmızı renkli bu hayvanlar yakalandıklarında
insanları da sokabilirler. |
||||||
|
|
Rhynocoris iracundus |
|
|
|
|
|
|
6713 |
|
|
|
|
|
|
|
16.
Fam. Miridae = Capsidae – Yumuşak tahtakuruları (6000 t) Pentatomidae ile beraber en kalabalık
familyadır. Tarım bitkilerine en zararlı türler bu
familyadadır. Boyları nadiren 6 mm’yi geçer. Genel vücut yapıları
ince oval olmakla beraber çok değişik formlarına da
rastlanır. Karıncalara benzeyenleri de vardır (Myrmecoris). Çoğu uçuk renklidir.
Kanat damarları her zaman iki hücre oluşturur. Noktagöz yoktur.
Kanatları farklı uzunluktadır. Tarsuslar 3 segmentlidir. Büyük
bir kısmı bitki özsuyuyla beslenir; pek azı
yırtıcıdır. Monofaj ya da polifajdırlar. Bizde en
çok rastlanan familyadır. Ülkemizde 500 kadar türü
saptanmıştır. Yumurtalarını bitki
saplarının ve yapraklarının içine bırakırlar. |
||||||
|
Arthropoda
» Insecta » Hemiptera » Heteroptera » Cimicomorpha » Miroidea » Miridae »
Deraecoris » Deraecoris schach |
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
7288 |
7303 |
7358 |
8351 |
8341 |
8344 |
|
|
Arthropoda
» Insecta » Hemiptera » Heteroptera » Cimicomorpha » Miroidea » Miridae » Adelphocoris lineolatus ? |
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5226c |
5226d |
5220 |
5222 |
5250 |
5246 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5247 |
5251 |
5227 |
5230 |
5231 |
5232 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5234 |
5233 |
5248 |
|
|
|
|
|
Arthropoda
» Insecta » Hemiptera » Heteroptera » Cimicomorpha » Miroidea » Miridae » Genus Ilnacora ? |
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
7418 |
7418c |
|
|
|
|
|
|
Tanımsız Miridae - |
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5197 |
5185 |
5201 |
5193 |
5192 |
7005 |
4687 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4060 |
4062 |
4063 |
0982 |
0983 |
0984 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
6935 |
6936 |
6937 |
6942 |
6943 |
2760 |
2761 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
7132 |
7126 |
7127 |
7131 |
7142 |
7414 |
7415 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
6784 |
6784c |
6805 |
6787 |
6793 |
7133 |
7133c |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4691 |
4694 |
4696 |
4697 |
6813 |
6821 |
6822 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4039 |
3612 |
3655 |
7425 |
7426 |
3670 |
3671 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3672 |
3673 |
3674 |
6175 |
6176 |
6178 |
6291 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
6295 |
6296 |
7125 |
6782 |
4712 |
4717 |
4764 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4764c |
4766 |
4768 |
4770 |
4774 |
4775 |
4776 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4779 |
5103 |
5105 |
1331 |
1341 |
7840 |
7841 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
7843 |
6171 |
|
|
|
|
|
|
Lygaeidae ? Miridae ? |
|
|
|
|
|
|
|
|
8484 |
8487 |
8495 |
8358 |
8357 |
|
|
Eırydema ornata ? |
|
|
|
|
|
|
|
|
3770 |
3771 |
3772 |
3773 |
3774 |
|
|
Eırydema ornata ? |
|
|
|
|
|
|
|
|
8332 |
8083 |
8333 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
7289 |
7292 |
7293 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1936 |
1934 |
1933 |
1931 |
1928 |
1927 |
1926 |
|
Cydnidae Sehirus mario? |
|
|
|
|
|
|
|
|
2358 |
2360 |
2393 |
2394 |
|
|
|
Lygaeidae Tropidothorax
leucopterus |
|
|
|
|
|
|
|
|
5935 |
5936 |
5937 |
|
|
|
Copyright
Kazım Çapacı ©
Fotoğrafların her hakkı saklıdır..
Sitedeki
fotoğrafların izin alınmadan kopyalanması ve
kullanılması "5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri
Yasası" na göre suçtur.
İletişim
:
kazim.capaci@ege.edu.tr
Kaynaklar
1.
Demirsoy Ali,
Yaşamın Temel Kuralları – Omurgasızlar/Böcekler –
Entomoloji – Cilt II / Kısım II, 9. Baskı, Meteksan
Yayınları, Ankara 2006.