İKİ YAŞAMLILAR – SÜRÜNGENLER

Kazım Çapacı

Fotoğrafların büyük halleri için üzerlerine tıklayınız …

 

 

image332

image362

image334

image334

 

image359

image361

image363

image365

image364

image366

 

image364

 

image366

image368

image370

image370

image372

 

Poster tasarımları : Filiz Sürcan KEMALOĞLU
Fikirler :
AdaMerOS Herptil Türkiye Afiş Geliştirme Komisyonu

 

 

LACERTILIA (=SAURIA) = KERTENKELELER

Lacerta trilineata

Lacerta viridis’e çok benzer. Daha büyüktür (40-60 cm). Sırtta genellikle 3-5 uzunlamasına çizgi vardır. Ergin erkeklerin baş altı açık mavidir. Yurdumuzun her yerinde yaygındır.

Lacerta trilineata cariensis – İri Yeşil Kertenkele - Balkan Green Lizard

Lacertidae > Lacerta > Lacerta trilineata

7888

7891

7892

7893

7894

7895

7897

7898

7899

7900

7901

7902

7904

7905

7906

7907

7909

7912

7913

7916

7917

7918

7918c

7919

Bozdağ, 2011

 

 

 

 

 

5322

5323

5330

5331

5331c

5339

5340

5341

5342

5343

5344

5345

5346

5347

5349

5350

5353

5355

L. trilineata ? L.viridis ? - 2011

5783

5785

5786

5787

5789

5791

Lacerta viridis – Yeşil Kertenkele, Zümrüt Kertenkele – Gren Lizard

Lacertidae > Lacerta > Lacerta viridis

34 cm boyundadır. Gençlerde sırtta uzunlamasına 2-4 çizgi vardır; erginde çizgiler kaybolur. Erkeklerin başının alt ve yanları mavidir. Bu renklenme dişide bejdir. Trakya, Batı Anadolu, Kuzeybatı Anadolu ve Karadeniz sahil şeridinde bulunur. açık araziler, çalılık ve sulak alanlar, orman ve orman kenarlarında görülür.

Kazdağları, 2009 - Edirne

0043

0041

0042

0039

0038

0040

 

 

 

 

 

4732

 

 

 

 

 

Anatololacerta anatolica anatolica – Anadolu Kaya Kertenkelesi

Bozdağ, 2011

5505

5506

5507

5508

5509

5509c

5509d

5510

5510c

5512

5513

5514

5514c

5517

5517c

5524

5527

5529

Anatololacerta anatolica anatolica – Anadolu Kaya Kertenkelesi

Bozdağ, 2011

5751

5752

5753

5754

5755

5755c

5756

5757

5758

5759

5760

5761

5763

5765

5766

5766c

5767

5768

Anatolalacerta anatolica – Anadolu Kaya Kertenkelesi – Anatolian Rock Lizard – Bozdağ, 23.10.2011

5858

5881

5855

5857

5866

5869

5875

5879

5882

5883

5884

5885

Anatololacerta danfordi

Sudan uzak olmayan yerlerde, kayalık ve yığma taşlardan yapılmış duvarların arasında yaşar. Sırtı yeşilimsi kahverengidir, üzerinde siyah lekeler vardır. Üreme döneminde boyun tuğla kırmızısı, nadiren özellikle erkeklerde mavi renk alır. Batı ve Güney Anadolu ile Ege Adaları’nda bulunur.

Anatololacerta danfordi bleki – Toros Kaya Kertenkelesi

Anamur yayla, 2005

0821

1140

1163

1164

1168

1169

Laudakia stellio – Dikenli Keler

Ülkemizin her yerinde bulunur. kayalık yerlerde yaşar. Baş kısmı diken şeklinde çıkıntılıdır. Kuyruk pulları halkalar halinde sıralanmıştır. Başın alt tarafını örten pullar karinalıdır. Kulak deliği vardır. 40 cm’ye kadar boylanır. Kuzey Afrika, Güneydoğu Avrupa ve Güneydoğu Asya’da yayılış gösterir. Anadolu’da 2 alttürü vardır. L.s. stellio alttürü kuzeybatı (Ege), orta, güney ve güneydoğu Anadolu’da; L.s.daoni alttürü ise güneybatı Anadolu’da bulunur.

Bafa, Denizli

 

9039

9039c

9043

9045

9049

 

2425

4052

5723

0001

0003

1799

8463

8483

8493

8494

8807

2353

Apathya cappadocica – Kayseri Kertenkelesi

Boyu 25 cm’dir. Alt göz kapağındaki kenarı siyah 6-8 puldan oluşan yarı saydam pencere ayırıcıdır. Vücut rengi alttürlere göre değişir, sırtı genellikle mavimsi yeşildir. Gözünün üst kenarından geriye doğru iki şerit uzanır. Genellikle kayalık ve taşlık alanlarda, 2000 metreye kadar yükseklikte bulunur. Türkiye, Kuzey İran ve Irak’ta yayılır. Ülkemizde 5 alttürü vardır.

Anatololacerta sp

 

 

5502

Anatololacerta oertzeni

0019 – juv

Anatololacerta sp - Aydın

3007

Anatololacerta sp – Anamur

3008

Anatololacerta sp – Anamur

 

 

Pseudopus apodus – Bacaksız Kertenkele, Oluklu Kertenkele

1-1.5 metre boyundadır. Vücudu silidir şeklinde ve bacaksızdır, yılana benzer. Göz kapakları ve kulak deliklerinin olmasıyla yılanlardan ayrılabilir. Mahmuz şeklinde arka bacak kalıntıları da vardır (yaşlı bireylerde daha belirgindir). Vücudun yan taraflarında, gönde ortasından anüse kadar oluk şeklinde birer girinti bulunur. bu girinti kısımlarda kemik plaklar olmadığından hayvan kolayca kıvrılır ve çabuk hareket eder; soluk aldığında bu kısımlar dışarı doğru çıkarak akciğer hacmini arttırır. Ergin ve gençlerin renk ve desenleri birbirinden çok farklıdır. Yamaç yerlerdeki fundalık, taşlık, çalılık ve bahçeliklerde bulunur. salyangoz ve çekirgeyle beslenir. Balkanlar, Kırım, Irak, İran, Kafkasya’dan Türkmenistan’a kadar geniş bir dağılım alanı vardır. Yurdumuzun her yerinde bulunur ve 2 alttürle temsil edilir.

Pseudopus apodus thracius

Batı Anadolu ve Trakya’da bulunur. 

 

 

 

 

7219 - Foça

7222

 

 

 

 

Pseudopus apodus (Juvenile) – Oluklu Kertenkele (Genç) – European Glass Lizard - Eğlenhoca, Nisan 2014

7261

7265

7266

7270

7272

7276

Ophisops elegans – Yılangözlü Kertenkele, Tarla Kertenkelesi - İzmir

16 cm boyundadır. Serbest göz kapakları yoktur. Göz kapakları gözün önünde birleşerek saydam bir disk oluşturur. Balkanlar’ın güneyinden Ege ve Akdeniz adaları ile Güneybatı Asya’dan Pencap’a kadar yayılır. Az bitkili açık alanlarda, taşlı topraklı zeminde, bozkırda 2000 metre yüksekliğe kadar bulunur. Karadeniz Bölgesi dışında tüm yurdumuzda görülür. 

 

 

 

 

9859

8575

 

 

 

 

Ophisops elegans basoglui

Güney Anadolu’da Manavgat, Mersin’den İskenderun’a kadar yayılır. 

 

 

 

8087

8088

8090

 

 

 

Ophisops elegans macrodactylus

Batı Anadolu ve Trakya’da yayılır. 

 

 

 

 

 

0693

 

 

 

 

 

Ophisops elegans – Yılangözlü Kertenkele, Tarla Kertenkelesi – Nif Dağı, İzmir

6510

6513

6517

6518

6519

6520

6521

6522

6523

6524

6525

6528

6533

6534

6536

6538

6540

6542

6550

6559

6561

6565

6569

6575

6578

6587

6589

6592

6585

6584

Ablepharus kitaibellii (Bibron & Bory St Vincent, 1833) - İnce Kertenkele – Juniper Skink, Snake-eyed Skink

Sauria < Scincidae < Ablepharus kitaibellii

Türkiye yayılımı : Trakya, Marmara, Ege

Habitat : Orman içi, taşlık, kayalık alanlar, çayırlar

Toplam vücut uzunluğu : 12 cm

Sırt tarafı siyahımsı koyu kahverengi ya da grimsidir. Vücut ve bacakları ince yapılıdır. Göz kapakları yoktur (Lat. A-olumsuzluk ön eki, blephus-göz kapağı). Gözün önünde birleşerek saydam bir kapsül halini almıştır. Gözü çevreleyen küçük pullar yoktur. Sadece gözün arkasında 2-3 sıra küçük pul bulunur. Başın iki yanındaki sağ ve sol frontal plaklar birbiriyle temas etmez, arada frontal plak yer alır. Kulak deliği çok küçük ve bariz, göz-şakak arası düşey sıradaki pul sayısı 2’den fazla değil, interparietal yakşalık uzunluğu kadar genişlikte, dorsalia ortalama 20 (nadiren 18 ya da 19)’dir. Beyaz subtemporal şerit en az arka bacak kaidesine kadar uzanır.

6241

6245

6247

6249

6252

6254

6258

6261

6262

6263

6264

6266

6267

6268

6269

6270

6272

6274

6282

6285

6286

6390

6391

6392

6393

6396

6398

6406

6409

6410

Ablepharus kitaibellii – İnce Kertenkele – Juniper Skink, Snake-eyed Skink - Bornova, İzmir 2011

 

 

 

5538

5539

5541

 

 

 

Ablepharus kitaibellii - Bornova, Ocak, 2014

2592

2593

2597

2598

2600

2601

2602

2603

2604

2605

2606

2607

2608

2609

2610

2683

2689

2690

2691

2692

2695

2696

2700

2703

2711

2712

2713

2715

2716

2719

2720

2721

2722

2723

2724

2725

 

 

 

2726

2728

2729

 

 

 

Ablepharus sp - Mayıs 2014

9087

9088

9090

9091

9093

9095

 

9098

9099

9100

9101

9103

 

Ablepharus budakii (Göçmen, Kumlutaş & Tosunoğlu, 1996) - Budak’ın İnce Kertenkelesi – Budak’s Snake-eyed Skink – Antalya, 2011

Sauria < Scincidae < Ablepharus budakii

Yayılımı : Ortadoğu

Türkiye yayılımı : Batı Akdeniz, Doğu Akdeniz

Habitat : Orman içi, taşlık, kayalık alanlar, çayırlar

Toplam vücut uzunluğu : 12 cm

Sırt tarafı siyahımsı koyu kahverengi ya da grimsidir. Vücut ve bacakları ince yapılıdır. Göz kapakları yoktur (Lat. A-olumsuzluk ön eki, blephus-göz kapağı). Gözün önünde birleşerek saydam bir kapsül halini almıştır. Gözü çevreleyen küçük pullar yoktur. Sadece gözün arkasında 2-3 sıra küçük pul bulunur. Başın iki yanındaki sağ ve sol frontal plaklar birbiriyle temas etmez, arada frontal plak yer alır.

Çok büyük kulak açıklığı, 3-4 adet göz-şakak arası düşey pul sırası sayısı, ortalama 20 dorsalia (nadiren 18 ya da 19)’ya sahip olması, subtemporal şeridin kulak açıklığına ya da en fazla ön bacak kaidesine kadar uzanması karakteristiktir. İnterparietalin durumu A.chernovii gibidir.

 

 

 

 

 

7311

 

 

 

 

 

Ablepharus chernovii (Darevcky, 1953) – Çervon’un İnce Kertenkelesi – Chernov’s Snake-eyed Skink

Sauria < Scincidae < Ablepharus chernovii

Habitat : Orman içi, taşlık, kayalık alanlar, çayırlar

Toplam vücut uzunluğu : 12 cm

Sırt tarafı siyahımsı koyu kahverengi ya da grimsidir. Vücut ve bacakları ince yapılıdır. Göz kapakları yoktur (Lat. A-olumsuzluk ön eki, blephus-göz kapağı). Gözün önünde birleşerek saydam bir kapsül halini almıştır. Gözü çevreleyen küçük pullar yoktur. Sadece gözün arkasında 2-3 sıra küçük pul bulunur. Başın iki yanındaki sağ ve sol frontal plaklar birbiriyle temas etmez, arada frontal plak yer alır.

Kulak deliği yarık şeklinde çok küçüktür ya da hiç yoktur. Göz-şakak arası düşey pulların sayısı 4-5’tir. İnterparietal uzunluğundan daha dardır. Dorsalia daima 18’dir. Subtemporal şerit ön bacak kaidesi ya da biraz gerisine kadar uzanır.

 

 

 

 

 

6853

 

 

 

 

 

Ablepharus chernovii (Darevcky, 1953) – Çervon’un İnce Kertenkelesi – Chernov’s Snake-eyed Skink ???

5761c

5762

5764

5765c

5766d

5768c

5770

5773

5776

5779

5780

5781

Hemidactylus turcicus turcicus – Geniş Parmaklı Keler, Türk Keleri, Süleymancık

Gekkota > Gekkonidae > Hemidactylus > Hemidactylus turcicus > Hemidactylus turcicus turcicus

10 cm boyundadır. Parmakların uç kısmı ince, kaide kısmında ise tutunmaya yarayacak yapılarla geniştir. Evlerde ışığa gelen böcekleri avlar. Gözbebekleri dikeydir. Akdeniz ve Karadeniz sahillerinden Hindistan’a kadar geniş bir yayılış gösterir. Ülkemizde tüm sahil bölgelerinde bulunur.

Mordoğan

 

 

3137

3138

1614

1613

 

 

 

 

 

1611

1622

1615

 

 

 

Hemidactylus turcicus – Türk Keleri, Geniş Parmaklı Keler – Turkish Gecko, Mediterranean House Gecko – Muğla, 2017

6346c

6347

6348

6350

6351c

6352c

6353d

6353c

6354c

6355c

6356

6357e

 

 

 

6357c

6357d

6358c

 

 

 

Anatololacerta danfordi – Toros Kertenkelesi – Danford’s Lizard - Niğde, 2017

 

 

6242

6240

6238

6239c

 

 

Darevskia rudis bolkardaghica – Trabzon Kertenkelesi – Spiny-tailed Lizard - Niğde, 2017

6244

6246

6247c

6249d

6249c

6254c

6261c

6262c

6263c

6265

6268c

6256

Darevskia valentini – Valentin Kertenkelesi - Valentin’s Lizard -  Niğde, 2017

6269c

6270c

6272c

6273

6274d

6274c

Lacerta viridis – Yeşil Kertenkele, Zümrüt Kertenkele - Green Lizard -  Kırklareli, 2017

6277

6278

6280

6282d

6282c

6283

6285c

6286c

6287

6289

6289c

6281

Podarcis sicula – İstanbul Kertenkelesi – Italian Wall Lizard – Sakarya, 2011

5553

5542

5543

5544

5545

5552

5546

5547

5548

5549

5550

5551

5554

5554c

5555

5556

5557

5558

 

5559

5560

5562

5563

5564

 

Laudakia caucasica – Kafkas Keleri – Caucasian Agama – Ağrı, 2011

5575

5565

5566

5567

5568

5569

5570

5572

5573

5574

5576

5579

5582

5583

5585

5585c

5586

5587

Paralaudakia caucasia (eichwalw, 1831) syn. Agama caucasia (Ananjewa et Orlowa, 1979), Agama caucasica (Boulenger, 1885), Lacerta murcitata (Pallas,1814), Stellio caucasicus (Eichwald, 1831), Laudakia stellio (Eichwald, 1831) – Kafkas Keleri – Caucasian Agama – 2011

Sauria < Agamidae < Paralaudakia caucasia

Yayılma alanı : Ortadoğu

Türkiye yayılımı : Doğu Anadolu

Besinleri : Böcek ve örümcekler

Habitat : Taşlık, kayalık alanlar

Yükselti : 3000 m’ye kadar

Toplam vücut uzunluğu : 22-35 cm

Aktivasyon zamanı : Nisan-Ağustos

Kuyruk pulları halkalar halinde düzenlenmiştir. Her halkada 3 sıra pul bulunur. Çok badiren 2 ya da 4 sıra pul da bulunabilir. Kuyruk uzunluğu, baş+gövde uzunluğunun iki katı ya da daha fazladır. Başın alt tarafını örten pullar düzdür. Kulak deliği vardır.

5588

5590

5591

5593

5594

5595

5596

5598

5599

5600

5601

5591c

Eremias strauchi – Step Kertenkelesi – Strauch’s Racerunner – Ağrı, 2011

5603c

5602

5604

5606c

5610

5612

5613

5614

5615

5616

5617

5618

 

 

 

 

5619

5620

 

 

 

 

Phrynocephalus horvathi (Mehely, 1894) – syn. P.persicus (De Filippi, 1863) – P.helioscopus (Pallas, 1771) – P.helioscopus persicus (Mehely, 1894) – Topbaş Keler, Kurbağabaşlı Keler – Persian Toad Agama – Ağrı, 2011

Sauria < Agamidae < Phrynocephalus horvathi

(Phryno: kara kurbağası, cephalus: baş, helio: güneş, scopus: görüş, bakış)

Yayılma alanı : Doğu Anadolu, Gümeydoğu Anadolu

Habitat : Çöller, yarı çöller

Yükselti : 1500 m

Toğlam vücut uzunluğu : 12 cm

Yuvarlağımsı ve ucu “kara kurbağası kafası” gibi olan bu türde kulak deliği yoktur. Kulak zarı deri ile örtülüdür., dışarıdan bakıldığında görülmez.

Kuyruk pulları halkalar halinde düzenlenmez. Ülkemizde sadece Ağrı ve Iğdır’da bulunur. Genel dağılışı Türkiye, Ermenistan ve İran’dır.

5642

5622

5624

5625

5627

5628

5629

5630

5631

5632

5633

5634

5635

5636

5637

5638

5639

5640

5641

5643

5644

5646

5647

5648

5649

5650

5651

5652

5653

5653c

Eumeces schneiderii – Sarı Kertenkele, Keçemen – Schneider’s Skink – Urfa, 2011

Sauria < Scincidae < Eumeces schneiderii

Alt türleri. E. s. schneiderii (Daudin, 1802), E. s. pavimentatus (Geoffro-Saint-Hillarie, 1827), E.s. princeps (Eichwald, 1839), E.s. barani (Kumlutaş, Arıkan, Ilgaz, Kaska, 2007)

Yayılma alanı : Ortadoğu, Kuzey Afrika, Orta Afrika, Batı Asya

Türkiye yayılımı : Ege, Doğu Akdeniz, İç Anadolu, Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu

Habitat : Orman açıklıkları, açık yamaçlar, taşlık, kayalık alanlar, yarı çöller

Besinleri : Böcekler ve bunların gelişim safhaları

Yükselti : 300-1800 m

Aktivasyon zamanı : Mart-Ekim arası

Toplam vücut uzunluğu : 30 cm

Kulak delikleri belirgindir, kulak açıklıklarının ön tarafında üçgen şeklinde 3-6 adet genişlemiş pul (auricularia) vardır. Dış burun deliği (nostril) nazal plak içerisinde yer alır. Postnazal plak bulunmaz. Vücudun yan taraflarında bulunan ve posterior supralabiallerden başlayarak arka bacak kaidesine kadar kesintisiz şekilde uzanan portakal sarısı bantlar karakterizedir. Ağız tavanında palatin kemikler birbiriyle temas etmez.

Ülkemizde üç alt türü vardır:

-      E. s. pavimentatus (Geoffro-Saint-Hillarie, 1827) : Doğu Akdeniz’de yayılış gösterir. Dorsal pullardaki beyaz lekelerin vücut boyunca uzunlamasına çizgiler oluşturması karakteristiktir. Gövde ortasındaki bir halkada bulunan dorsal pul sıra sayısı 22-26 arasında değişir (genellikle 24). Vücut boyları diğer alttürlere göre daha uzun ve incedir.

-      E.s. princeps (Eichwald, 1839 : Orta, Güneydoğu ve Doğu Anadolu’da yayılış gösterir. Dorsal pullarda bulunan turuncu lekeler vertebral hattın her iki tarafında vücut boyunca çift sıra oluşturacak şekilde diziliş gösterir. Gövde ortasındaki bir halkada bulunan dorsal pul sayısı 24-28 arasında değişir (genellikle 26-28).

-      E.s. barani (Kumlutaş, Arıkan, Ilgaz, Kaska, 2007) : Batı Anadolu’da yayılış gösterir. Genç ve dişi bireylerde dorsal pullarda görülen uzunlamasına kesikli beyaz çizgiler, erkek bireylerde yoktur. Gövde ortasındaki bir halkada bulunan dorsal pul sayısı 26-28 arasında değişir. 

5670

5654

5655

5656

5658

5660

5661

5662

5663

5664

5665

5666

5667

5668

5669

5670c

5672

5673

 

 

5673c

5674

5675

5675c

 

 

… - Mayıs 2014

9013

9014

9015

9016

9017

9018

9019

9020

9021

9022

9025

9027

9028

9029

9030

9031

9032

9033

9033c

9034

9034c

9035

9036

9038

… - Mayıs 2014

9039d

9040

9041

9042

9043c

9043d

9044

9046

9047

9048

9049c

9049d

9050

9052

9053

9054

9055

9056

9057

9059

9060

9061

9061c

9062

9064

9065

9066

9067

9069

9071

… - Mayıs 2014

9072

9073

9074

9075

9076

9077

9078

9079

9080

9081

9081c