KIRKAYAKLAR - MYRIAPODA

Kazım Çapacı

Ana Sayfa

Kuşlar-I

Kuşlar-II

Memeliler

Taksonomi

Çiçekler

Kitaplar

Kuşlar Hakkında

Kuş Adları Derlemesi

Kuş Gözlemciler

Türkiye’nin Kuşları

Kazım Çapacı

Türkiye Kuş Pulları

Kızlarım

Böcekler

Birgünsinekleri

Pervaneler

Çekirgeler

Kulağakaçanlar

Peygamberdeveleri

Yarımkanatlılar

Eşkanatlılar

Kınkanatlılar

Zarkanatlılar

Sinirkanatlılar

Pireler

Sinekler

Kelebekler

Güveler

Örümcekler

Kırkayaklar

Yumuşakçalar

Hamamböcekleri

Tespihböcekleri

Yarasa

Fotoğrafların büyük hali için üzerlerine tıklayınız.

 

Sınıf

Kırkayaklar – Myriapoda

Vücut, baş ve birçok ayak taşıyan gövde olmak üzere iki bölgeden oluşmuştur. Diğer sınıflara göre oldukça homojen bir gruptur. Son zamanlarda Myriapoda sınıfında takım olarak verilen gruplar, yeni eğilimde sınıf olarak ele alınmaktadır.

Başta bir çift anten, iki ya da üç üye ve bir çift basit göz bulunur. Gerçek bileşik göz hiçbir zaman bulunmaz. Ağız üyeleri başın alt tarafında ve öne yönelik olarak konumlanmıştır. Karasal hayvanlardır. Nemli ya da gölge yerlerde, taşlar, yapraklar vs altında, gevşek topraklar içinde, saklanarak yaşarlar. Sıcak yerleri yeğlerler.

1. Küme : PROGONEATA

1. Takım : Symphyla – Yumuşak Kırkayaklar

2. Takım : Pauropoda – Çatal antenli kırkayaklar

3. Takım : Diplopoda : Binayaklar

2. Küme : OPISTHOGONEATA = CHILOPODA

4. Takım : Chilopoda – Çiyanlar

1. Alttakım : Geophilomorpha

2. Alttakım : Scolopendromorpha

3. Alttakım : Lithobiomorpha

4. Alttakım : Scuterigeromorpha

 

Scutigeridae  - Scutigera coleoptrata – Ev kırkayağı = Ev çıyanı (House Centipede)

Sarımsı gri renkli bir böcekçildir. İki adet birleşik gözü vardır. 2 cm uzunluk, 3.5 mm genişlikte olmasına karşın, 15 çift saçaklı bacağı sayesinde duvarlarda ve tavanda hızla hareket eder, saniyede 50 cm yol alır. Böcekler içinde, sadece ev içinde çoğalabilen nadir bir türdür. Örümcek, tahtakurusu, karınca, hamamböceği ve diğer ev böcekleriyle beslenir. Sevimsiz görünse de ev temizliğinde iyi bir yardımcıdır. Avlanırken zehir kullanır, güçlü çenesiyle avını tutup zehirleyerek etkisiz hale getirir ve yer. Ancak insanı nadiren sokar. Alerjik olmayan kişilerde sadece hafif kızarıklık ve kaşınmaya neden olur.

 

Scutigera coleoptrata

 

1961

1962

1963

1964

1965

 

 

1966

1967

1968

1968c

1969

 

 

 

1969c

1971

1972

1974

…

 

Çiyanlar - Chilopoda

Belirgin bir başları ve her biri bir çift üye taşıyan 15-177 gövde segmenti vardır. 3000 kadar türü tanımlanmıştır. Uzun ve yassı vücutludurlar. Büyüklükleri geniş sınırlar arasında değişir (3 mm-35 cm). Baş bölgesi belirgin olarak gövdeden ayrılmıştır. Ilıman bölgelerde yaşayanlar kırmızı-kahverengi, tropiklerde yaşayanlar kırmızı, sarı, yeşil, mavi ya da bunların değişik şekillerinden oluşan renktedir. Hepsi koşucudur (Geophilomorphia dışında), dolayısıyla üyeleri uzundur.

 

Çiyan

 

 

 

 

4577

4578

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tanımlamalardaki yardımlarından dolayı Peligom’a ve kitabındaki çok değerli bilgileri kullanmama izin veren sayın Prof. Dr. Ali Demirsoy’a çok teşekkür ederim.

 

Copyright

Kazım Çapacı ©

Fotoğrafların her hakkı saklıdır.

Sitedeki fotoğrafların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması "5846 sayılı Fikir  ve Sanat Eserleri Yasası" na göre suçtur.

İletişim : kazim.capaci@ege.edu.tr

 

Kaynaklar

1.       Demirsoy Ali, Yaşamın Temel Kuralları – Omurgasızlar/Böcekler – Entomoloji – Cilt II / Kısım II, 9. Baskı, Meteksan Yayınları, Ankara 2006.